Госдума бастакы ааҕыытын ааспыт - Уһук Илиҥҥэ 1 гектар сири босхо түҥэтэр туһунан федеральнай сокуону ырытыы, дьүүллэһии үгүс.

Саха сирэ - Россия региона. Биир сууттаахпыт-сокуоннаахпыт, биир олохтоохпут, кыһалҕалаахпыт, үөрүүлээхпит-хомойуулаахпыт, историялаахпыт. Россия иһигэр киирэр 85 субъект бары биир политическэй, экономическэй эйгэҕэ олоробут. Олоруохтаахпыт даҕаны,  85 регион 85 аҥыы туойа сырыттаҕына – дойду үрэллэригэр тиийэр.  

Саха республиката туспа судаарыстыба буолбатах, Россия судаарыстыбатын састаабыгар киирбитэ төрдүс үйэтигэр тиийдэ. Онон, ойуччу ыллыллан федеральнай сокуону билиммэт, утары барара кыаллыбат, барар, утарар да буоллаҕына син биир федеральнай сокуон ирдииринэн барыта ЭРДЭ оҥоһуллуохтааҕа.

***

Сууту-сокуону ким-хайа иннинэ, түүн өмүрдэн да уһугуннардахтарына – дьокутааттарбыт олох уолуйбакка билиэхтээхтэр этэ. Ол бэйэлэрэ сокуону билбэттэриттэн эбитэ дуу, эбэтэр соруйан дьону политическэй оонньуур оҥостор быһыылара эбитэ дуу – “дальневосточнай 1 гектар”  туһунан федеральнай сокуону утаран,  ойуччу Саха республикатын сокуонтан сулбу тутан таһаарар референдуму тэрийиэххэ диэн айдааны тартылар.

***

Быыбар кэлэр уонна ааһар. Ол аайы төрөөбүт норуоттарын  дьылҕатынан оонньуур политиктар кыратык да суобастара кылам гыммата сөхтөрөр.

Ольга САРГЫДАЕВА – Дьокуускай куорат Думатын дьокутаата, “Сиэрдээх Россия” партия чилиэнэ, урут Бүлүү улууһугар судьуйанан үлэлээбитэ.  САРГЫДАЕВА Саха республикатын Киин быыбардыыр хамыыһыйатын (КБХ) председателин аатыгар сурук суруйар: “2016 сыл олунньу 18 күнүгэр Дьокуускай куорат,  Дзержинскэй аатынан уулусса 26/4 дьиэтин 303 “б” кабинетыгар республикатааҕы референдум ыытарга  көҕүлүүр бөлөх тэриллэр. КБХ “Республикатааҕы референдум туһунан” сокуонунан сирдэтэн, референдум тэриллэригэр сыаналаммат кылааккытын  киллэриэххит диэн эрэнэбин”.

Урукку судьуйа дьокутаат референдум хаһан, хайдах, ханнык боппуруоска ыытылларын ама бэйэтэ билбэт үһү дуу? Саха республиката – Россия Федерациятын субъега буоларын быһыытынан, федеральнай сокуону утарар референдуму ыытыа суохтаах. Оттон ити мөккүөрдээх “дальневосточнай 1 гектар” туһунан сокуон Госдумаҕа, бэлиэр 2015 сыл ахсынньы 18 күнүгэр, бастакы ааҕыытын ааста. Ол мунньахха “Сиэрдээх Россия” партия Саха сиринээҕи салаатын салайааччыта, САРГЫДАЕВА чугастык билэр киһитэ – Федот Семенович ТУМУСОВ Госдума дьокутаатын быһыытынан эмиэ кыттан турар. Хайдах куоластаабытын бэйэтиттэн туоһулас, Ольга Николаевна.  САРГЫДАЕВА сокуон бастакы ааҕыыта ааспытын кэннэ икки ый буолан баран дьэ биирдэ “уһуктубут”.

Оттон сокуон бастакы ааҕыытын ааста да (2015 с., ахс. 18 к.) – ол аата сокуон бириинсибэ, сүрүн идиэйэтэ  ылыллыбыт диэн буолар. Оттон сокуон этэринэн, ылыллыбыт сокуону утаран  референдум тэриллэрэ бобуллар.  Ольга САРГЫДАЕВА судьуйанан үлэлээбит киһи, сокуону кэспити сууттаан-сууттаан дьарыйан кэллэҕэ.  Ол бэйэтэ билигин атын дьону күөртээн сокуону кэстэрэ сатыыра олуона. Эрдэ ханна сылдьыбытай?

Сокуону оҥорор уоргаҥҥа : иккис ааҕыы – сокуон үлэлиир механизма оҥоһуллар уонна чопчуланар түһүмэҕэ. Ол иһин Ил Түмэн дьокутааттара сокуон иккис ааҕыытыгар түбэһиннэрэн этии бөҕө  бэлэмнээн киллэрдилэр.  Госдума дьокутаата Федот ТУМУСОВ республика интэриэһин көмүскээн, сокуон иккис ааҕыытыгар трибунаҕа  тахсан “Саха сирин этиитин өйүүбүн” диэн биллэриэхтээх, “ол этиини өйөөн бачча-бачча республика олохтооҕо миэхэ сурук суруйда, илии баттаата” диэн туоһулуохтаах.  Этэ. Дьиҥинэн. Сымыйанан кыаллыбат “референдуму”  тэрийтэрэ сатаабакка, эрдэтинэ илии баттааһын хомуйуохтааҕа.  

***

Референдум, уопсайынан, Ольга Николаевна, дойду Конституциятынан – Төрүт Сокуонунан уонна федеральнай сокуонунан  быһаарыллыбатах боппуруостарга эрэ ыытыллар куолулаах. Өссө биирдэ тоһоҕолоон бэлиэтиибит - референдум боппуруоһа федеральнай сокуону утарыа суохтаах. Оттон Уһук Илиҥҥэ 1 гектар сири  босхо түҥэтии туһунан сокуон барыла – Госдумаҕа бастакы ааҕыытын ааста, ол аата син биир  ылыллыбытын кэриэтэ.

Бу, САРГЫДАЕВА көҕүлээбит “референдума” – быыбар иннинээҕи саарбах оонньуу буоларыгар тиийэр.  Ольга Николаевна  бэйэтэ ол сокуону кыайан булбат  буоллаҕына,  интернеккэ буларыгар ссылка биэрэбит:  “ст. 12 ФЗ от 12.06.2002 №67-ФЗ  “Об основных гарантиях избирательных прав и права на участие в референдуме граждан Российской Федерации”; ст. 71, 72, 75 ч.2  Конституция РФ; ст. 11 Закона РС(Я) “О республиканском проведении” .  

***

Aartyk.Ru