Сиэн уол Сочига форумҥа кыттан кэлэн баран улахан куорат дьоно  “сайдыылара суохтарын” сөҕөн кэпсиир: “Вацап” диэн тугун билбэттэр эбит, эбээ”, - диир.

Кэлин толкуйдаан көрдөххө, “Вацап” сайдыы бэлиэтэ буолуон сөп  дуо, диэн санаан көрдүм.

“Вацапка”, интернет-форумнарга  ким күнү-күннүктээн олороруй? Группаларгытын көрүҥ эрэ: ким  аан дойду дьоно  ыыппыт суругун  төттөрү-таары хатайдыырый, кимҥэ барытыгар, туохха барытыгар хардара олороруй? Иллэҥ дьон. Оттон бу дьон тоҕо “иллэҥий”?

Саха сирэ барыта “Вацапка” олорор. Тоҕо? Иллэҥмит бэрт?  

Дьон “Вацапка” арааһы кэпсэтэр. Эдэрдэр муоданы, уруогу, оонньууну, көрү-нары. Орто саастаахтар үлэни, оҕолору. Саастаах дьон дьиэни-уоту, оҕуруоту уонна политиканы.

Улахан куораттарга, үөс  сирдэргэ – бириэмэ ыгым, үлэ-хамнас күөстүү оргуйар, кэлэр-барар суол аһаҕас, дьарык элбэх. Виртуальнай кэпсэтиигэ, ыаһахха – иллэҥ кэм тиийбэт. Ол аата үөс сир дьоно виртуальнай олоххо буолбакка,  дьиҥнээх олоххо олороллор. Бэйэлэрин кыахтарын толору туһанан, толору олоҕунан олороллор. Биһиги айаммыт-сырыыбыт  мөлтөх, ыырбыт кыараҕас, кыахпытын кыайан таһаарбаппыт, олохпут чуҥкук. Ол иһин иллэҥмит – интернеттэргэ, социальнай ситимҥэ олорон тыыммытын таһаарабыт.

Дьон социальнай ситимнэргэ тоҕо үөхсэрий? Ордук “политиканы” ырытар саастаах дьон? Эдэрдэр, орто саастаахар улаханнык үөхсүбэттэр.  Саастаах дьон бэйэлэрин кыахтарын толору туһамматах, таһаарбатах курдук сананаллар, ол иһин. Олохторун түмүктээн эрэллэр – санааларын сиппэтэх курдук сананаллар. Инним кылгаан, кэнним уһаан эрэр диэтэххэ тирээн кэллэҕинэ дьэ хомолтолоох да, кыһыылаах да буолар. Олорбут олоххун ырыта, эргитэ саныыгын. Атын үөлээннэхтэриҥ эйигиттэн үчүгэйдик, тоттук, баайдык-дуоллук олороллорун көрөн ордугургуугун. Тоҕо?! Тоҕо мин кинилэр курдук олорбоппунуй? Ымсыырыы, ордук-хос санааһын кэлэр, онтон мөҕүттүү, онтон үөхсүү, ыыс-кырыыс...

Аны үөхсэр, мөҕүттэр дьоммут бу табыллыбатах олохторугар, муунтуйбут санааларыгар кими буруйдуулларый? Кими эрэ буруйдуохтарын наада. Бэйэлэрин? Онтон да суох санаалара сарбыллыбыт дьон бэйэлэрин буруйданнахтарына өссө да буорайаллар. Ыалларын эбэтэр кэргэттэрин? Син биир бэйэлэрин тэҥэ кыһалҕалаах дьон. Былааһы!!! Оччотугар кинилэр кыахтарын таһаарбатахтарыгар, олохторугар таба тайамматахтарыгар былаас буруйдаах буоллаҕына, кыһалҕалара политическэй хабааннана  түһэр. Сааһырбыт киһи бэйэтин хараҕар бэйэтэ тутум үрдүүр. Улахан тойоттору-хотуттары үөҕэн бараллар – аахсар киһилэрэ хайаан да былаастаах буолуохтаах. Арай, ол киһи хардардын? Өссө үчүгэй! Хата кинини кытары улахан киһи аахсар буоллаҕына,  санаатыгар кини эмиэ “улаата” түһэр. Сананарга чэпчэки буолар: олоҕор син тугу эмэ ситиспит курдук сананар. Таба көрөр буоллахтарына – халтай олох олорботохпун диэн быһаарынар.

Ол аата биһиги обществобыт – мещанскай ыарыыга ылларбыт буолан тахсар. “Полюбить так королеву, украсть так миллион!” диэн этинии баар. Кыраҕа дуоһуйбаппыт. Бэйэбитин баарбытынааҕар үрдэтинэ саныыбыт. “Үөҕэр буоллахха саамай үрдүкү тойону”, - диэн санаа үөскээн тахсар.

Онон “Вацап” сахаларга тарҕаммыта сайдыы буолбатах, төттөрү хаалынньаҥ бэлиэтэ, ыарыы быһыылаах. Кыаҕын таһаарбатах общество ыарыыта, муунтуйуута.  Кырдьан, сааһыран эрэр дьон бэйэтин олорбут олоҕуттан астыммат, ыксыыр-ыгылыйар, ханан эмэ бэйэтэ баарын биллэрэ сатыыр ыарыытын көстүүтэ дии саныыбын.

***

Парасковья НИКАНОРОВА,
Дьокуускай к.