Уйбаан Дьөгүөрэбис  күнэ тэрбэччи тыгар кэмигэр, сонуна да бэрт буолуо, үлэни-хамнаһы сатабыллаахтык салайан олоҕу-дьаһаҕы сэргэхсиппиттээх этэ диэн улууһун дьоно кэрэ кэмнэри бэркэ ахта санаан манньыйан ылаллара үгүс.  Ол гынан баран, оннооҕор мал өр туттулуннаҕына эмтэрийэр, быһычча сыппыыр. Инчэҕэй эттээх, ириҥэ мэйиилээх икки атахтаах барахсан сүүрбэттэн  тахса сылы быһа күн тура-тура биир дуоһунаска, биир сиргэ, биир дьоҥҥо олороро дьону да, бэйэтин да сылатара ханна барыай.

ГОРУОХАП  үөскэ таласпыта ыраатта да, Дьокуускайы киин сиринэн кэритэ сүүрэр уулусса хаһаайыттара “миэстэ ыгым, баҕалаах баһаам” диэн көрдөһүүтүн алы гыммакка антах хайыһар сурахтара иһиллэр. Уйбаан Дьөгүөрэбис ол аайы санаата оонньоон эмискэ-эмискэ тэһэ кэһэйдэрэн больдоҕо суох “уоппускалыыра” үксээн иһэр. Аанньа буолуо дуо, баҕаны былтаччы тутар баччыр оҕо улаатан, уһуйааны, оскуоланы, анал үөрэҕи бүтэрэн  айаҕын ииттинэр киһи буолуор диэри  – Уйбаан Дьөгүөрэбис биир дуоһунаска хараҕаланан олорор. Сүктэр кыыс  таҥаһын бэринэр, эргэ тахсар, аал уоту аһатар, ыччаттанар, сиэннэнэр – Уйбаан Дьөгүөрэбис олорор. Орто саастаах киһи  олоҕун ортоку олугун ааһан  биэнсийэҕэ тахсар, анараа аттанар  – Уйбаан Дьөгүөрэбис олорор. Дьарҕаалаахтар дьарҕаланыахтарыгар диэри, кустуурдаахтар курулуйуохтарын диэри, баатаҕай алыылаахтара  аалыллыахтарыгар диэри биир салалтаҕа салайтара сатаан баран, салайтарбат да буолбуттар. Быыбар аайы үҥсүү-харсыы, үөхсүү-үтүрүйсүү, киҥир-хаҥыр саҥарсыы дэлэйбит. Бэйэтин бараллааларын дьаһалтаҕа мунньубут баһылыктарын, туран эрэр эдэр дьон элэктиир буолбуттар. Үөлээннэхтэрин муспут улуус салалтатын саастаах да дьон сиилиир майгыламмыттар. Аймах-билэ дьонун администрацияҕа аҕалтаабыт аҕа баһылыктарын аҕамсыйбыт да дьон ахсарбат буолбуттар.

Баһылык  барахсан бу айылаах кириисис кэмигэр бэлэм сылаас олбохтон ханна атах балай баран хаалыай, онон быстыа дуу, ойдуо дуу миэстэтиттэн тутуһан баран олороругар тиийбит. Хара күүһүнэн 2013 сыллаахха төрдүс төгүлүн “Биир ньыгыл” аатыттан быыбарга киирсэн аҕыйах да куолаһынан сабырыйан тахсан кыайан олорор.  Онтон эмиэ да санаата оонньоон буолуо   “уоппускаҕа” бара-бара кэлэрэ  элбээн барар. Улуус салалтатыгар сүүрбэттэн тахса сылы быһа силис-мутук тардыбыта, аймах-билэ дьонун дуоһунастаабыта хата онтулара өйөөн-убаан, Дьокуускай үрдүк өһүөлээхтэригэр  тиэрдибэккэ сураҕы-садьыгы саба баттаан сыталлар да, бүргэһи хааһахха хаайбаккын 2700 киһи билэр кистэлэҥэ кистэл буолбата саарбах. Хата, суол-иис быстар мөлтөх буолан кэлии-барыы, бэрэбиэркэ аҕыйах. Арай, дөрүн-дөрүн: “Кыстыыр оккутун хаһан булунаҕыт?!” - диэн тустаах министиэристибэ киһитэ киин куораттан олорон төлөппүөнүнэн тиэтэтэр. Туруупка нөҥүө охсон түһэриэ баара, “от - ходуһаҕа, сылгы - сыһыыга, ынах хотоҥҥо... кэмигэр киирэр ини” диэн  хоруйдууллар. Министиэристибэ киһитэ хабырынан баран   аныгыскыга  диэри сынньата түһэттиир.

Эбээн бытантайдар бытанан барыахтарын, хата, ааспыт өрөбүлгэ үстэн икки нэһилиэктэрин баһылыга уларыйдылар. Онон саҥа сүүрээн киирбит саҕа сананан дьон сэгэс гынна. Арай кустуурдаахтар Уйбаан Дьөгүөрэбис куомуннааҕар куоластаан баран кус-хаас саҥатын түһэрэн эрэллэр. “Утарар дьон куоластарын олус элбэх киһи туруорунан араартаан кэбистилэр!” – диэн кэмсинэллэр. Туох барыта үөрэх – аныгыскыга өйгө буоллун. Киирсии да ньымалаах, охсуһар да кэмнээх.

***

Аартык.ру