Ангелина Васильева-Дайыына «Эдэр саас» хаһыат суруналыыһа айар үлэнэн оҕо эрдэҕиттэн дьарыктанар. «Сүрэх кистэлэҥэ» диэн кэпсээннэрин хомуурунньугар таптал таабырына, уоллаас кыыс сыһыаннара, олох очуругар бүдүрүйэн да баран көнүү, өй уонна сүрэх мөккүөрэ, олох олоруу, киһи аналын толоруу туһугар дьулуһуу айымньыны дириҥ ис хоһооннуур, ааҕааччыны долгутар уонна толкуйдатар.
Талааннаах прозаик Айталина Никифорова «Эргиллиэм мохсоҕол буолан» диэн кинигэтигэр репрессия сиэртибэтин оҕолорун ыар дьылҕата, атаҕастабыл аһыы амтана, сирэй көрбөх буолуу, олох ханнык да батталыгар бэриммэт улахан таптал, кырдьык өрөгөйө, удьуор тыыннаах утума сытыытык кэпсэнэр.
Маны таһынан, хас биирдии киһи олоҕор дьолу көрдүүр, ол эрээри, дьол туһунан өйдөбүлэ тус-туһунан. Ким эрэ дьолум диэн сыыһа үктэнэн, албыны кууһар. Ким эрэ дьиҥ аналын булан дьоллонор. Бу ыйытыыларга хоруйу кинигэҕэ киирбит кэпсээннэр биэрэллэр.
«Кэрэхсэбиллээх кэпсээннэр» сериянан «Барыта эн эбээт, олох…» кинигэҕэ араас көлүөнэ саха суруйааччыларын айымньылара киирдилэр. Кинилэр олох очурдарын тулуйар, сырдыкка-кэрэҕэ тардыһар дьон олохторун, тапталларын, хорсун быһыыларын, бэйэ-бэйэлэригэр сыһыаннарын, суобас мөккүөрүн туһунан итэҕэтиилээхтик, ааҕааччы уйулҕатын таарыйар гына суруйаллар. Манна аһыы астан огдолуйуу, таҥнарыы, атаҕастабыл курдук олохпутугар баар көстүү эмиэ сырдатыллан ааһар.
Уйбаан Бөтүүнүскэй «Тууйас туһалаабыта» кинигэтигэр тыа сирин дьонун, оҕолорун сэрии кэминээҕи олохторо-дьаһахтара, дьулуурдаах үлэлэрэ, үөрэххэ, сырдыкка тардыһыылара кэпсэнэр. Кинилэр олоххо уостубат тапталлара, булт умсулҕана, ийэ айылҕаҕа сүгүрүйүү, саха төрүт дьарыгын – сүөһүнү иитиини сүтэрбэккэ салгыы сайыннарыы, сороҕор көрүдьүөс түгэҥҥэ түбэһии ойууланар. Маны тэҥэ, саха киһитин сырдык уобараһа, инникигэ энчирээбэт эрэлэ итэҕэтиилээхтик арыллар.
Онтон оҕолорбут барахсаттары «Бичик» кыһа эмиэ умнубакка, кинилэргэ анаан кинигэ арааһын, дьэрэкээнин, тупсаҕайын оҥорон таһаарар.
Мультик курдук элбэх дьэрэкээн, чаҕылхай ойуулардаах, кинигэттэн атыннык, былыт быһыытыгар майгынныыр төгүрүктүү быһыллыбыт Сэмэн Тумат «Тойон хаан» кинигэтигэр тыа сиригэр олорор саха ыалын тэлгэһэтэ ойууланар. Алын кылаас үөрэнээччилэрин умсугутар гына ыт оҕотун кытта чоппуускалар доҕордоһуулара истиҥник-иһирэхтик кэпсэнэр. Хара куоска чоппуускаларга саба түһүөҕүн, ыт барахсан көмүскэһэн, кырачаан доҕотторун биирин да сүтэрбэтэҕэ доҕордуу сыһыан күүстээҕин, эрэллээҕин көрдөрөр.
Орто уонна улахан саастаах оскуола оҕолоругар СР Үөрэҕириитин туйгуна, Учууталлар учууталлара Евдокия Давыдовна Протопопова «Аах, бил, толкуйдаа» кинигэтэ оҕо уус-уран айымньыны ааҕан, киһи дьылҕатыгар көрсөр кыһалҕаларын ырыта үөрэнэн, олоҕор сөптөөх хайысхалары булунарыгар, үгүс үтүө холобуру иҥэринэн, инники олоҕор көмөлөөх буолуо диэн санаанан салайтаран таҕыста.
Билиҥҥи үйэҕэ сатаан суоттуур, харчыны, барыһы ааҕар киһи олоҕор ситиһиилэнэр. Онон, оҕону кыра сааһыттан дьарыктыырга «Оскуолаҕа бэлэмнэнэбит» сериянан «Мин суоттуу үөрэнэбин» кинигэҕэ оҕо математика бастакы сүрүн өйдөбүллэрин кытта билсиэҕэ. Сорудахтар «Ахсаан», «Кэриҥ», «Геометрическэй фигуралар уонна эттиктэр», «Хайысха», «Өҥ» уо.д.а. тиэмэлэргэ толкуйдуур дьоҕуру сайыннараллар. Бу үлэ тэтэрээтэ оҕо ахсааҥҥа маҥнайгы хардыылары оҥороругар, кэбэҕэстик ылынарыгар көмөлөһүө. Бу кинигэ логическай толкуйу сайыннарарга, оҕо суоттуу, эбэ-көҕүрэтэ үөрэнэригэр сүрүн тирэх буолуо.
***
Марианна ТЫРТЫКОВА.