Норуоппут героическай эпоһын П.А.Ойуунускай оччотооҕу саха элбэх чулуу олоҥхоһуттарыттан сүүмэрдээн ылан, сүөгэйин таһааран, суруйбутун Александр Жирков уһулуччу суолталаах уус-уран духуобунай кылаат быһыытынан сыаналаан этиитэ бэйэтэ элбэх научнай түмүктэргэ тиэрдэр диэн көрөбүн. Ойуунускай улуута олоҥхону суруйан үүнэр көлүөнэҕэ хаалларбыта, онно бүтүн олоҕун анаабыта - үйэлээх кэриэс - өйдөбүнньүк буолар диэн бэлиэтээһиҥҥэ тохтооммун, ити этиилэртэн бэрт аҕыйах быһа тардыылары аҕалабын: «норуот бары санаата, ырата уонна үтүөҕэ дьулуһуута олоҥхоҕо түмүллэн сылдьар»; «саха героическай эпоһын судаарыстыба кыттыытынан утумнаахтык, былааннаахтык үөрэтии, хомуйуу уонна харайыы Ойуунускай аатын кытта ыкса сибээстээх”; “бу судаарыстыба өттүттэн сөптөөх сыһыан, ол биһиги сүдү айымньыбытын Аан дойду эйгэтигэр таһааран салгыы харыстыыр, сайыннарар, үөрэтэр кыахпытын кэҥэтиэҕэ” диэн, ол аата, искусство бары көрүҥэ тылынан уус-уран айымньы баайыгар тирэҕирэн, өссө үрдүк таһымҥа тахсыаҕа – диэбит тэҥэ.

Өссө салгыы «Бу күннэргэ «Дьулуруйар Ньургун Боотур» кыргыыс тылыгар тылбаастааһыҥҥа сүбэ мунньах буолуоҕа, ону тэҥинэн кыргыыс «Манааһын» сахалыы тылбаастана сылдьар. Сотору кэминэн Лондоҥҥо «Дьулуруйар Ньургун Боотур» саха эпоһа английскайдыы тылбааһын сүрэхтэниитэ буолуоҕа” диэн үчүгэй сонун саха киһитин сүргэтин көтөҕөр. Ол  аата, аан дойду норуоттара саха норуотун туһунан билиилэрэ-көрүүлэрэ өссө кэҥиэҕэ, саха өйө аан дойду эйгэтигэр дьоһуннук көстөрүгэр тирэх буолуоҕа диэн санаа иитиллэр.

Ойуунускай олоҥхону өлбөт үөстүүр, үйэттэн үйэҕэ бэриллэн иһэр олугун ууруутун туһунан итинник дириҥ кэскиллээх тыл этиллибитэ – инникилээх! Итинтэн мин үөрдүм. Саха норуотун искусствотын бары көрүҥэ бу тылынан уус-уран айымньыбыт барҕа баайыгар тирэҕирэн өссө сайдан, үрдүк таһымҥа тахсан истин, уруй-туску улуу Ойуунускайга, үйэлэри уҥуордаабыт олоҥхобутугар!

  ***

Протодьяконов Василий Никитич,
ХИФУ-тан

2013 с. сэтинньи 15 к.