Күөх нуолур солконон бүрүнэн самаан сайыммыт салаллан кэллэ. Халлаан сылыйан, күн уһаан дьон бары билигин оҕуруот аһын олордон, үүнээйилэрин аһатар, бэрийэр кэмнэрэ. Уопуттаах оҕуруотчуттар үүнээйилэрэ хамсыы-хамсыы үүнэр, күһүн өлгөм, быйаҥнаах аһы биэрэр. Ол эрэн, сороҕор үүнээйини төһө да үчүгэйдик көр, тугу эрэ сөбүлээбэккэ ситэ аһырбакка оҕуруотчуттары улахан толкуйга түһэрээччи. Итинник ыксаллаах түгэҥҥэ уонна саҥа саҕалааччы эдэр хаһаайкаларга «Бичик» күүс-көмө буоллун диэн «Оҕуруотчукка туһалаах сүбэлэр» диэн сериянан маннык кинигэлэри бэчээттээн таһаарбыта:

Учуонай агроном, биологическай наука кандидата, доцент Прасковья Львова «Силис астаахтар, луук араас көрүҥнэрэ» диэн кинигэтигэр моркуобу, сүбүөкүлэни, редисканы, редьканы, лугу, чесногу хайдах үүннэрэн элбэх аһы ылар туһунан сырдатар. Бу кинигэҕэ Сахабыт сиригэр үүнэр суортар араастарын, сиэмэни хайдах ыһан, рассаданы сөпкө олордон, үүнээйини көрөр-харайар туһунан билиэххит. Манна ити оҕуруот аһыттан оҥоһуллар салат хас да көрүҥүн ырысыаптара киирдилэр.    

Биолог, учуонай агроном Петр Тимофеев, Альбина Егорова «Биэрэс, баклажан, кабачок, патиссон» кинигэлэригэр биһиги дойдубутугар үүнээйини олордор буору хайдах бэлэмниир, тупсарар, эбии аһылыгы оҥорор, ханнык суортары олордон, хайдах көрөн-харайан улаатыннарар туһунан кэпсэнэр. Ону таһынан, күһүн хаһаанарга, салат, икра, лечо оҥосторго ырысыап арааһа бэриллэр.   

Альбина Багачанова, Таисия Евдокарова «Вредители культурных растений» диэн кинигэлэригэр оҕуруот аһын, туорахтаах үүнээйини, хаптаҕаһы, моонньоҕону буортулуур, сэбирдэҕин, аһын сиир хомурдуостартан, хамсыыр харамайдартан үүнээйини хайдах көмүскүүр туһунан кэпсэнэр. Онон, оҕуруотчуттарга туһалаах буолара саарбахтаммат.

Саха киһитэ Үрүҥ Тунах Ыһыаҕы Саҥа Дьылы көрсөр курдук ис иһиттэн долгуйан туран күүтэр. Ким эрэ «Саха таҥаһыгар» кыттар, ким эрэ кэнсиэркэ бэлэмнэнэр. Оттон ким эрэ чабырҕах этэн чоргутуон баҕарар даҕаны, хоһоон суох буолааччы, маннык түгэҥҥэ көмө быһыытынан «Бичик» «Чоргуй, чобуо чабырҕах» диэн Сэҥээрэ илиигэ тутар сүрдээх дьоҕус, сиэпкэ укта сылдьарга сүрдээх табыгастаах кинигэтин таһаарда.

Саха киһитэ ханна да тиийдин, сири аһатар, Айыылартан көрдөһөр үтүө үгэстээх. Тэрис «Иччилэр» кинигэтигэр биһигини тулалыыр эйгэ, сир-дойду, айылҕа, киһи иччитин туһунан кэпсиир.

Владимир Саввинов-Кугдаар Буобата «Саха мас, муос, тимир оҥоһуктара» альбом-кинигэтигэр норуот маастара былыргы сахалар олорбут өтөхтөрүн кэрийэн, өбүгэлэрбит уһаммыт уран оҥоһуктарын, туттар тэриллэрин наардаан, сааһылаан ааҕааччы киэҥ араҥатыгар таһаарда. Ааптар уус удьуорун утумнаан, бэйэтэ кыһан, хаһан, чочуйан оҥорбут оҥоһуктара альбомҥа киирэн, кинигэни киэргэттилэр.    

Онтон кыра саастаах оскуола оҕолоругар анаан Николай Курилов «Коории уонна Пэлэм-Пэлэм» юкагир остуоруйаларын дьэрэкээн ойуулаах кинигэтэ таҕыста. Манна Коории (киһи) уонна туундара саһыла – кырса Пэлэм-Пэлэм сыһыаннара кэпсэнэр. Кырса киһини өйүнэн, албаһынан кыайа сатыыр да, киһи куруук кыайыылаах тахсар. Туундара дьүкээгирдэрин остуоруйаларыгар хаһан да киһи уонна айылҕа кыылын өстөһүүлэрэ-өлөрсүүлэрэ кэпсэммэт. Тымныы тыйыс айылҕалаах дойдуга тыыннаах хаалар туһугар дьүкээгирдэр барыны бары харыстыы, көрө-истэ, бүөбэйдии сылдьалларыттан тахсар диэн ааптар этэр.  

 

 

   Марианна Тыртыкова