Оттон оруобуна ити күн кинини СР Үрдүкү суутун бэрэссэдээтэлинэн үһүс төгүлүн аныыр туһунан РФ Президенэ В.В.Путин Ыйааҕа бэчээттэммит эбит. Бу 196 №-дээх Ыйаах олунньу 27 күнүгэр тахсыбыт. Ыйаах 2-с пуунугар ыйылларынан, Людмила Горева бу үрдүк дуоһунаска сокуонунан көрүллэр сааһыгар диэри үлэлииргэ анаммыт, ол эбэтэр, 70 сааһыгар диэри. Ол аата – түөрт сыл.

Үс күн ыытыллар конференция туһунан эттэххэ, республика араас муннуктарыттан барыта 101 делегат кэлбититтэн, саамай элбэх делегат мировой сууттартан (21 судьуйа), СР Үрдүкү суутуттан (19) уонна Дьокуускай куорат федеральнай суутуттан (14) кытынна. Судьуйалар, дьэ, уһуннук уонна уоттаахтык-күөстээхтик мунньахтыыр дьон эбит. Сарсыарда 9.00 чаастан саҕаламмыт конференциялара киэһэ 22.00 чааска түмүктэммит. Биһиги, суруналыыстар, эбиэккэ диэри сылдьан иһиттибит. Эбиэккэ диэри СР Судьуйаларын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Алексей Кулагин, РФ Судьуйаларын сэбиэтин чилиэнэ Людмила Горева, СР Арбитражнай суутун бэрэссэдээтэлэ Игорь Макаров, СР Конституционнай суутун бэрэссэдээтэлэ Дмитрий Миронов, СР судьуйаларын экзаменныыр хамыыһыйа бэрэссэдээтэлэ Евдоким Оконешников, СР Судьуйаларын квалификационнай коллегияларын бэрэссэдээтэлэ Александр Сотников уо.д.а. отчуоттаатылар, тыл эттилэр. Маны сэргэ, мандатнай хамыыһыйа дакылаат оҥордо, конференция регламенын дьүүллэстилэр, ааҕар-суоттуур хамыыһыйаны быыбардаатылар. Бу барыта мөккүөрдээхтик, киирсиилээхтик барда. Эбиэттэн киэһэ СР Судьуйаларын сэбиэтигэр, СР Судьуйаларын квалификационнай коллегиятыгар уоннаСР судьуйаларын экзаменныыр хамыыһыйаҕа кандидаттары таллылар, онтон быыбардаатылар. Барыта кистэлэҥ куоластааһынынан быһаарыллыбыт.

Людмила Горева республика судьуйаларын ааспыт сыллааҕы үлэлэрин туһунан отчуоттууругар, сүрүн болҕомтону дьыаланы сокуонунан көрүллүбүт болдьох иһигэр хаачыстыбалаахтык көрүүгэ ууралларыгар эттэ. «РФ Үрдүкү суутун бэрэссэдээтэлэ Вячеслав Лебедев төһө да дьыаланы көрүү хаачыстыбата үрдүк диэн бэлиэтээбитин иһин, биһиэхэ итинник процессуальнай кэһиилэр тахса тураллар» диэн бэлиэтээтэ. Ол курдук, 62 гражданскай дьыала, 15 административнай дьыала уонна 67 холуобунай дьыала болдьохторо кэһиилээх көрүллүбүттэр. Биричиинэлэрэ – судьуйалар дьыаланы көрүүгэ ситэ бэлэмнэммэттэрэ итиэннэ суут мунньаҕын кыттыылаахтара суукка кэлбэт буолуулара.

Бириигэбэрдэр хаачыстыбаларын туһунан эттэххэ, 76 %-на бигэргэнэллэр эбит. Холуобунай дьыалалар бириигэбэрдэригэр саамай үрдүк көрдөрүүлээх сууттарынан Аллараа Халыма, Ленскэй, Мэҥэ-Хаҥалас, Сунтаар, Уус Маайа, Чурапчы сууттара буолаллар. Людмила Горева манна 100 % бигэргэнэр бириигэбэрдэри таһаарбыт уонна үрдүк көрдөрүүлээх судьуйалар араспаанньаларын ааттаталаата: Кривошапкин, Саввина, Нафанаилова, Винокуров, Говорова, Лазаренко, Тарбахов, Самойлов, Логинов, Каратаев, Хорулинская.

Онтон гражданскай дьыалалар бириигэбэрдэригэр үрдүк көрдөрүүлээх сууттарынан Алдан, Булун, Мирнэй, Өлүөхүмэ, Уус Маайа, Усуйаана сууттара буолаллар. Үчүгэй көрдөрүүлээх судьуйаларынан Мартыновы, Яковлеваны, Голованованы, Гуляевы, Алексееваны, үс Иванованы, Удалову ааттаталаата. Оройуоннардааҕы сууттар таһаарбыт бириигэбэрдэриттэн СР Үрдүкү суутугар холуобунай дьыалалар 85,7 %-нара, онтон гражданскай дьыалалар 83 %-ра бигэргэнэллэр эбит.

Оройуоннардааҕы сууттар 4 тыһыынчаттан тахса холуобунай дьыаланы көрбүттэриттэн, 1122 сууттанааччы көҥүлэ быһыллыбыт, 2333 киһи усулуобунай миэрэнэн сууттаммыт, 51 киһи көҥүлэ хаарчахтаммыт, 97 киһи көннөрүнэр үлэҕэ ууруллубут. Ааспыт сылга СР Үрдүкү суутугар 48 холуобунай дьыла уонна 91 гражданскай сайабылыанньа көрүллүбүт. 8 холуобунай дьыаланы бирисээгэлээх сэтээтэллэр сууттара көрбүт (2011 с. – 4 дьыала этэ).

Маны тэҥэ, Людмила Горева судьуйалары сонуннары киэҥник тарҕатар ситимнэри кытта тиһигин быспакка үлэлэһэллэригэр эттэ. «Бу хайысханан киин эрэ сууттар үчүгэйдик үлэлииллэр, оройуоннардааҕы сууттар көҕө суоххут, дьоҥҥо тахсар, уопсастыбаны кытта аһаҕастык кэпсэтэр кэм уолдьаста» диэн тоһоҕолоон бэлиэтээтэ. Суут уорганнара дьоҥҥо-сэргэҕэ аһаҕас буолуохтаахтар диэн политика барбыта түөрт-биэс сыл буолла бадахтаах да, үгүс судьуйа ону соччо-бачча ылыммат, билиммэт курдук.

Түмүккэ, дьон судьуйалары төһө үҥсэр-хассар эбитий диэн көрүөххэ. СР Судьуйаларын квалификационнай коллегиятыгар ааспыт 2013 сылга 81 сайабылыанньа уонна үҥсүү киирбититтэн, бэрэбиэркэлээһин түмүгэр, улахан аҥара оруна суохтара биллибит.