Бу -- Гаврил Дмитриевич Протодьяконов, Чурапчы улууһуттан ыҥырыллыбыт гвардеец-артиллерист. Кини Мамай кургааныгар – Сталинград аттынааҕы биир суолталаах кыргыһыыга буускатынан көнөтүк туһаайан, 9 бүлүмүөт туочукатын, 4 билиндээһи, 2 тааҥканы урусхаллыыр өстөөх буускатын суох гыммыта. Булугас, сытыы өйдөөх саха саллаата бу уоттаах сэриигэ тыыннаах эрэ хаалбатаҕа, сэриилэһии саҥа көрүҥүн айбыта.
Кини бастакынан биһиги уонна өстөөх траншеяларын икки ардыгар – “нейтральнай” балаһаҕа тахсыбыта -- урут ким да итинник гына илигэ. Кини 45 млм-дээх буускатын соһон, саһа сытан, өстөөх тааҥкаларын ытыалыыра. Оттон өстөөх сэнэрээттэрэ аттыларыгар саспыт соҕотох буусканы таарыйбакка, быдан үөһэнэн көтөллөрө.Бу кыргыһыыны салайбыт маршал Чуйков хонууга соҕотоҕун хаалан букунайар уонна түргэн-түргэнник өстөөх тааҥкаларын ытыалаан субурутар артиллериһы бүнүөкүлүнэн таба көрөн, өр кэтээн турбута. Ити кыргыһыы кэнниттэн бу артиллерист хорсунун, булугаһын сөҕөн, кимин-тугун билээри, Протодьяконовы билиндээскэ ыҥыран ылбыта. Бу -- кинилэр бастакы көрсүһүүлэрэ этэ. Маршал ахтыыларыгар кэлин бу көрсүһүүнү суруйан хаалларбыта баар.
Сталинград Кыайыытын 30 сылыгар – 1972 сыл ыам ыйын 9 күнүгэр – маршал Чуйков уонна Гаврил Протодьяконов Мамай кургааҥҥа эмиэ көрсүспүттэрэ. Көрсүһүүгэ маршал Чуйков хорсун артиллериһы киинэ уһуллуутугар анаан бэйэтэ ыҥырбыта.
Гаврил Дмитриевич учуутал, үөрэҕирии эйгэтигэр 1933 -- 1974 сс. үлэлээбитэ. Улуус бастакы учууталларыттан биирдэстэрэ. РСФСР үөрэҕириитин туйгуна. Улахан дьиэ кэргэн аҕата, кэргэнэ Прасковья Алексеевналыын 9 оҕону атаҕар туруорбуттара.
1989 сыллаахха 1941-45 сылларга Аҕа дойду Улуу сэриитигэр уһулуччу хорсун быһыытын иһин, Гаврил Дмитриевич Протодьяконовка (өлбүтүн кэннэ) Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аатын иҥэрэр туһунан Ыйаах тахсыбыта.
***
Нина ГЕРАСИМОВА,
"Кыым".
Кини бастакынан биһиги уонна өстөөх траншеяларын икки ардыгар – “нейтральнай” балаһаҕа тахсыбыта -- урут ким да итинник гына илигэ. Кини 45 млм-дээх буускатын соһон, саһа сытан, өстөөх тааҥкаларын ытыалыыра. Оттон өстөөх сэнэрээттэрэ аттыларыгар саспыт соҕотох буусканы таарыйбакка, быдан үөһэнэн көтөллөрө.Бу кыргыһыыны салайбыт маршал Чуйков хонууга соҕотоҕун хаалан букунайар уонна түргэн-түргэнник өстөөх тааҥкаларын ытыалаан субурутар артиллериһы бүнүөкүлүнэн таба көрөн, өр кэтээн турбута. Ити кыргыһыы кэнниттэн бу артиллерист хорсунун, булугаһын сөҕөн, кимин-тугун билээри, Протодьяконовы билиндээскэ ыҥыран ылбыта. Бу -- кинилэр бастакы көрсүһүүлэрэ этэ. Маршал ахтыыларыгар кэлин бу көрсүһүүнү суруйан хаалларбыта баар.
“Мин билиндээскэ ыҥыран кэпсэппит артиллерист-бронебойщик Гаврил Дмитриевич Протодьяконовы умнубаппын, --диир Василий Чуйков,-- кини омугунан саха, бөҕө-таҕа, күүстээх, уҥуоҕунан лаппа улахан киһи этэ. Бэйэтин расчетуттан биһиги уонна өстөөх траншеяларын икки ардыгар 45 миллиметрдээх буускатын кытта соҕотох ордон хаалбыта. Ол эрээри, олус үчүгэйдик саһан, өстөөхтөр бу бууска туһунан умайан, таптаран баран, дьэбиирдэ билэллэрэ”.
Кини бу уоттаах сэриигэ 5 төгүл бааһырбыта, 2 төгүл контузияламмыта.Сталинград Кыайыытын 30 сылыгар – 1972 сыл ыам ыйын 9 күнүгэр – маршал Чуйков уонна Гаврил Протодьяконов Мамай кургааҥҥа эмиэ көрсүспүттэрэ. Көрсүһүүгэ маршал Чуйков хорсун артиллериһы киинэ уһуллуутугар анаан бэйэтэ ыҥырбыта.
Гаврил Дмитриевич учуутал, үөрэҕирии эйгэтигэр 1933 -- 1974 сс. үлэлээбитэ. Улуус бастакы учууталларыттан биирдэстэрэ. РСФСР үөрэҕириитин туйгуна. Улахан дьиэ кэргэн аҕата, кэргэнэ Прасковья Алексеевналыын 9 оҕону атаҕар туруорбуттара.
1989 сыллаахха 1941-45 сылларга Аҕа дойду Улуу сэриитигэр уһулуччу хорсун быһыытын иһин, Гаврил Дмитриевич Протодьяконовка (өлбүтүн кэннэ) Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аатын иҥэрэр туһунан Ыйаах тахсыбыта.
***
Нина ГЕРАСИМОВА,
"Кыым".