Мин бүгүҥҥү балаһабар олох атын көрүүлээх, атын итэҕэллээх, омугунан цыганка, бэйэтэ этэринэн “колдунья сыдьаана” – Вера Ивановна Васильева ыалдьыттыыр. 

Олохтоох цыганнарбыт

... Биһиги төрүт олохтоохторбут. Ийэм аҕам манна олохсуйбуттар, бииргэ төрөөбүт иккиэ этибит, “Елочка” оройуонугар Кеша Алексеев аатынан уулуссаҕа олорбуппут. Биэс саастаахпар биһиэхэ Иркутскайтан хос эбэм кэлбитэ, уонна миигин көрөөт да: “Бу сылдьар эбит, мин кинини көрдөөбүтүм, ылан барабын”, - диэтэ. Ийэм эрэйдээх ытыы-ытыы көрдөһөр: “Соҕотох кыыспын ылан барыма”. “Борокуотунан барабыт”, - диир, ийэбин истэ да барбат. Кини колдунья этэ, (114 сааһыгар өлбүтэ), онон ийэм куттанан утары саҥарбат. Киэһэ аҕам кэлбитэ, МТС базатыгар үлэлиирэ, ийэм: “Вася, эбээбит кыыспытын ылан бараары гынар”, - диир. Аҕам да утары эппэтэҕэ. Ол курдук эбэм миигин илдьэ барар буолбута. Төбөбөр былаат баайда, “Елочка” маҕаһыынтан сандалия ылан кэтэппитэ, уонна речпортка сатыы илдьэ барбыта. Сайын буолан итии да итии, олус сылайабын, утатабын. Эбэм оптуобуска олорбот. Сотору-сотору водокачкаттан уу ылан иһэрдэр. Ол курдук төһө өр айаннаабыппыт буолла, хайдах тиийбиппин да өйдөөбөппүн, олус сылайбытым быһыылааҕа, речпортка тиийэн борокуотунан айаннаабыппыт. Туох эрэ ыскамыайкаҕа утуйар быһылаах этим, наһаа өр устубуппут, ытыыбын, утуйабын...

Эбэм колдунья оҥорбута

Осетрово пордугар Усть-Кутка кэлбиппит. Эбэм дьиэтигэр илтэ. Икки орон, остуол эрэ баар. Ол курдук онно уон алта сааспар диэри олорбутум.

Түүн үөһэ ойутан туруоранмэлииппэ аахтарар этэ. Бэйэтэ дьэгэ-бааба курдук, оһох халааҥкатыгар олорон от оргутара. Мин киниттэн наһаа куттанарым: “Дьэгэ-баабаҕын”, - диирим. Онуоха “сотору бэйэҥ дьэгэ-бааба буолуоҥ”, колдунья буолуоҥ”, - диирэ. Уон, уон биир сааспыттан ол-бу бытархай ыарыылары эмтиир буолбутум, ол курдлук грыжа, припадок курдук ыарыылары. “Суох, оҥорбоппун”, диэтэхпинэ, “хайаан да оҥороҕун” диирэ, олус кытаанах этэ. Мин киниттэн ынырыктык куттанарым. Биирдэ: “Куттаныма, мин эйиэхэ тугу гынаргын этиэм, эриэн үөн аҕалыам, барытын көрдөрүөм” диэтэ. Ол курдук эриэн үөнү аҕалан оһоххо бырахта уонна тугу эрэ көрүүлэнэн ааҕан барда. Ол кэннэ мин куттанарым ааһан хаалбыта. Кини кылабыыһаҕа тиийэн көрүүлэнэр, ким эмит көрдөстөҕүнэ, ол көрдөһөр, эмтэтэр киһитин баттаҕын дуу, таҥаһын дуу илдьэ кылабыыһаҕа баран өлбүт киһи уобараһын ыҥырара. Онно барсан биирдэ дьахтары көрбүтүм. Ойоҕоһунан турар, чүмэчини ылан уматар. Кини уоабрас (силуэт) эрэ курдук көстөр, буруо курдук. Киһи илиитинэн сатаан туппат, туох эрэ тыллары таһаарар “ээ, ыы” диэх курдук мин онно тугу да сатаан өйдөөөбюөтөҕүм. Эбэм ол өлбүт дьон дууһаларынан атыттарга көмөлөһөрө.

“Тапталы киһи оҥорбот, бэйэтинэн кэлэр, ону колдуйдуур ньыманан оҥорор табыллыбат”, - диирэ эбэм. Ол курдук манна араас биллэрии бөҕөтө тахсар. Ол – аферистар. Сорох сэрэбиэйдьиттэр бэйэлэринэн миэхэ кэлэллэр. “Эн харысхалыҥ суох, колдовство киһи аайы бэриллибэт”, - диибин. Онон ыраастаталлар, арчылаталлар. Эбэм тоҕо миигин талан ылбыккыный диэн ыйыттахпына: “Мин бары хос сиэннэрбин барыларын кэрийтэлээбитим, итэҕэйэр киһигэр күүскүн биэриэхтээххин”, - диэбитэ. Онно мин түбэспит эбиппин.


Бастакы арыллыым

17-лээхпэр, ол эбэбиттэн кэлэн баран повар куурсугар үөрэнэн, ити мээрийэ аттыгар баар “Главякутстрой” остолобуойугар үлэлии киирбитим. Арай онно оһох рубильнигыттан дьикти баҕайы тыас кэлэр. Бу тыаһы урут ханна  эрэ истибиппин өйдүү сатаатым. Онтон дьэ өйбөр көтөн түһэн кэллэ.

Эбэм кэлэ илигинэ буолбута бу түгэн. Арай түүн утуйа сыттан туох эрэ тыастан уһуктан кэллим. Аҕам убайбар тугу эрэ тыытыма диирин истэбин, нухарыйабын, уһуктар, турар кыаҕым суох. Онтон түннүгү көрбүтүм биир өттүгэр мин, биир өттүгэр биир хатыҥыр уол баар. Кинини ойоҕоһуттан көрөбүн. Мин өттүм күнүс курдук, кини өттө хараҥа. Мин ол уолу билэр курдукпун, 25 саастаах диибин, аатын кытары этэбин, ол эрээри сарсыарда уһуктаат аатын таһыччы умнан кэбиспитим. Дьэ, ол курдук ким эрэ саҥарар: “Вера, бүгүн ийэҕинээн Сосновайга бараҕыт, эн кинини быыһыахтааххын”, - диир уонна туох эрэ палканы биэрэр. Бу дьиҥэр сайын этэ, ол эрээри түннүкпүт кырыалаах, кыһын курдук, хаар эҥин баар. Түннүк нөҥүн арай кэбиһиилээх от турар, ону дуосканан бүрүйбүттэр, ол быыһынан күн уота тыгар. От сыта кэлэр, мин атах сыгынньах турабын, от атахпын кычыкалатар. Аттыбар түөрт атах турар, икки дьахтар маҥан ырбаахылаах тураллар эбит. Эдэр уонна кырдьаҕас. Харахтара күөх, маҥан баттахтаахтар, маҥан атах таҥастааахтар (бахила курдук). Дьэ эрэ, диэн баран палочка биэрдилэр. Арай салгыҥҥа төгүрүк хабахтар бааллар, олор истэригэр кытай иероглифтарын курдук буукубалардаах, ону толкуйдаан суоттаа, сөпкө туруортаа дилилэр. Тугу эрэ төттөрү-таары уурдум,туттум, туох эрэ холобур тахсан кэллэ. Салгыы суоттаамаары гынабын, онуоха “кини олоҕо эйигиттэн тутулуктаах” дииллэр. Мин сатаан ол холобурдарын суоттаабатым.

Сарсыҥҥытыгар ийэбинээн Сосновкаҕа бардыбыт. Онно элбэх цыган олорор этэ. Дьиэлэр олбуордарын көтүрэн калитка аан оҥорбуттар этэ, быһалыы сылдьарга диэн. Биһиги туох эрэ хайаҕаһынан киирдибит. Арай киһи бөҕөтө мустубут, айманаллар, ыксыыллар. Көрбүппүт, сиргэ уол сытар эбит, суһал көмөнү ыҥырбыттар, дэлби уунан эҥин ыспыттар быһыылаах, таҥаһа-саба инчэҕэй.  Быраастар кэлбиттэрэ уол өлбүт этэ. Бу Юра диэн ааттаах, эһэм сиэн быраата эбит. Ол түүн биэрбит холобурдарын суоттаабытым буоллар бу уолу быыыһыахтааҕым хаалбыт. Оччолорго кырам да бэт буоллаҕа. 



Дьону курдат көрөбүн

Барсткай куоракка балтыбар айаннаабытым. Онно вагоҥҥа биир дьахтар баара. Кинини көрөөт: “Сахарнай диабеттаах эбиккин, институкка үлэлиигин”, - диэбитим. Дьахтарым учуонай эбит, бэйэтэ ону-маны толкуйдаан, оҥорон быһаарда: “Эн космоһы кытары сибээстээх эбиккин”.

15 сыл анараа өттүгэр дьүөгэм Зоя атын сиргэ сынньана барарыгар дьиэбин харабыллыыы таарыйа, чааһынай дьиэбэр кэлэн олор диэн ыҥырбыта. Онто ГПТУ-14 аттыгар баара. Сиэн бырааппын илдьэ барбытым. Сибэкки көрөбүт, хортуоппуйга уу кутабыт. Арай биирдэ түүн кирилиэскэ олордубут. Уолум “Тетя Вера, туох эрэ көтөн иһэр”, - диир. Көрбүтүм, халлааммыт сып-сырдык, атны планета дьоно көтөллөр диибин. Уолум куттанан дьиэҕэ куотан хаалла. Үөһэ көрө сатыыбын да, миигин кэтэхпиттэн ким эрэ умса баттыырын курдук төҥкөтөн кэбистэ. Атаҕым анна муус маҥан, сып-сырдык, сири көрбөппүн. Төбөбүн көтөҕөр кыаҕым суох, тула өттүм хаартыскаҕа түһэрэр курдук чыпчыҥнаан олорор. Ол курдук, сир хаараран көстүөр диэри олорбутум. Бу көтөр тэриэлкэлэр, дьон айбыта диибин. Ол курдук хаар киһини – эмиэ дьон айбыт.


Бэстилиэнэй тыһыынча буолбат, сирбит эстибэт!

Эбэм этэрэ: “Сир ийэбит хаһан да умуллуо суоҕа, өссө хас да мөлүйүөн сыллар тухары сирбит баар буолуо. Планеталар бааллар, онно олус элбэх сирдээхтэр, онно биир харах баар, кини барытын үөһэттэн көрө олорор, оннооҕор кып-кыра сахсырҕаны кытары көрөр, кини аан дойдуну барытын салайан олорор. Онтон атыны эппэппин”, - диирэ. Ол курдук билигин телевизорынан иһиттэххэ, ахсынньы 21-гэр сирбит эстэр үһү дии-дии айманаллар. Сымыйалара, учуонайдар итинэн харчы оҥостоллор, планеталар апраадтыыллар дии-дии дьон өйүн-санаатын иирдэллэр. Сир эстиитэ хас биирдии киһиэхэ арааһынайдык туолар. Дьон айыыта-харата наһаа элбээтэ, араас уопуту оҥороллор, сири төрдүттэн эргитэллэр, айылҕаны киртитэллэр. Арааһынай дьойдуга сир эстиитэ кыра-кыралаан буолуоҕа. Ону аан бастаан таркаантан саҕалааан араас кыыл-сүөл, куоска эҥин билиэхтэрэ. Бастаан сир кыратык хамсыа, дьон өлүтэлиэ, уу кэлэн дойдуну суурайыа, бу сорох эрэ сирдэргэ, анал куораттарга буолуо, оттон бүтүн аан дойду хаһан да эстиэ суоҕа.

Кыайбат ыарыыбын эмтииртэн аккаастанабын

Уон алта саастаах оҕо параличтаабыт этэ. Араас быраастары, эмчиттэри барыларын кэрийбиттэр. Ийэтэ миэхэ аҕалбыта. Сүүрбэлии, отуттуу, биэс уоннуу тыһыыынчаны көрдүүллэр, ким да кыайбата диэбитэ. Муҥур уһуктарыгар миэхэ кэлбиттэр этэ. Оҕону көрбүтүм, иҥиирдэрэ силбэһэ үүнэн хаалбыттар. Тоҕо харчыгын араас эмчикккэ бараатыҥ, таҥара маннык оҕону биэрбит, тулуйаргар эрэ тиийэҕин, оҕоҥ эйигиттэн атыҥҥа кимиэхэ да наадата суох диэтим. Эмтииртэн аккаастаммытым. Таҥара утары хаамыма, эйиэхэ анаабыт кириэскин илдьэ сылдьар буоллаҕыҥ диэбитим. “тоҕо ким да эрдэ итиннэ диэбэтэҕэй”, - диэхтээбитэ.

Харчы киһиэхэ барытыгар наада, ол эрээри доруобуйаҕа харчыны ылар айыы. Дьону сатаан эмтээбэт буоллаххына хаһан да албыннаама.

Биирдэ дьахтар кэллэ, эдэр кыыһы аҕалбыт. Манна тахсар биллэриинэн сербиянкаҕа сылдьыбыттар, онто отут тыһыынчаны биэрбэтэххинэ, үс күнүнэн өлөҕүн диэбит, хантан өлүөй, эдэр кыыс, доруобай бөҕөтө. Ити курдук дьону албынныыыллара үгүс.

Аҥаардас тылынан киһини эмтиэххэ сөп. Биир наһаа сылайбыт, эрэйи көрбүт көрүҥнээх дьахтар кэлбитэ. Бэйэтэ да эр киһи үлэтигэр үлэлиир эбит. Крановщиҥа. Соҕуруу барбыттар, онно уолларыгар мопед атыыыласпыттар, онуталара саахалга түбэһэн өлбүт. Хайыахтарай, антах көмөн, пааматынньык туруоран баран кэлбиттэр. Күн аайы уолбун түһүүбүн, илэ кытары көрөр буоллум, ыарыы бөҕөлөннүм диир. Били, галлюцинацияланар буолбут. Онтон ыксаан уолларын манна көрөрөһ аҕалан хаттаан көмпүттэр.  Мин уола кинини батыһа сылдарын көрбөтүм. Атын киһи билиэ суох эбит, оттон мин билбитим. “Уолуҥ икки сиргэ көмүллүбүт, икки могилалаах эбит. Онон дууһата сатаан сынньаммат. Төннөн баран барытын суох оҥоруҥ, пааматынньыгын алдьатыҥ”, - диэтим. Мин эппитим курдук оҥорбуттара, ол кэннэ дьахтарым урукку чөлүгэр түһэн, саҥаттан төрөөбүт курдук буолбут этэ.

Төрөөбүт дьахталларга көмөлөһөбүн, псориаһы, сахарнай диабеты эмтиибин. Раактан, искэнтэн эмтэри билэбин. Онтубун бэйэм оҥоробун. Медкиин быраааһын эмтээбитим. Түөһэ рак буолбут этэ, онтун ылан бырахпыттара, аны иккиһигэр тахсыбыт. Кылабыыһаҕа тиийэ илдьэ сылдьыбытым, эмтээбитим. Искэнэ тардан хаалбыт этэ, сирэйэ сырдаабыта, имэ тэтэрбитэ. Ол кэннэ эмиэ ыалдьыбыта, кыра оҕолордоохпун, хас сыл олоробунуй диэн киһини үүйэ-хаайа туппута. Барытын тулуйуом, оҕолорбун ханна гынарбын быһаарыахпын наада диэхтиирэ. “Биэс сылтан элбэҕи биэрбэппин”, - диэбитим. Эбэм хаалларбыт эминэн эмтээбитим. Кырдьык, эппит болдьохпуттан уһаабатаҕа. Мин уопсайынан, дьоҥҥо куһаҕаны хаһан да эппэппин, этэ да сатаабаппын. Хаартынан сэрэбиэйдээбэппин, ол оннугар хаартысканан, аҕалбыт таҥастарын, малларын көрөн кэпсиибин, эмтиибин.

Биир эдэр кыыһы коматтан таһаарбытым. Балыыһаҕа илдьэ баран көрдөһөн реанимацияҕа киллэрбиттэрэ.  Билигин ханна да балыыһаҕа барбаппын, эпэрээссийэлэммит дьону ылбаппын, эмтээбэппин.


Мээр солбуйааччытын эмтээбитим

Валерий Николаевич Попов диэн мээр солбуйааччыта баара. Өссө хаайыыга кылгастык олоро сылдьыбыта быһыылааҕа. Пирогов уулусса сэттэтигэр олордохпутуна, дьиэбитин көтүрбүттэрэ. Онно киниэхэ приемҥа суруйтарбыппыт. Биһиэхэ көмөлөһүҥ, дьиэ бэрдэрэргэ диибит”тугу да көмөлөһөр кыаҕым суох, Ил Түмэн харчы көрбүтэ, онтон сатаан түспэтэ”, - диир. Онтон мин: “Валерий Николаевич, эн остуолгар сурук сытар, сыппыта өр буолбут, ону ааҕыаххын наада” диибин. “Бу суругу кытта элбэх сибээстээх дьыала буолсу. Эн ыалдьар эбиккин, сотору кэминэн кыһалҕалары көрсүүһүккүн, түрмэҕэ олорууһуккун”, - диэн көрүүлэнним. Киһим кырдьык кылгас кэмҥэ хаайыыга олорон, кырдьыга дакаастанан тахсыбыта. Ол кэннэ ханна эрэ барбыта. Онтон буолунай астаах-үөллээх миэхэ тиийэн кэлбитэ, бүөрүм ыарыйда эмтээ диэн. Мин кинини отунан эмтээн үтүөрдүбүтүм.

Тимир суол кэлэрин сөбүлээбэппин

Сахабыт сирэ сайдан-тупсан иһэрэ киһини үөрдэр. Ол эрээри урукку Дьокуускайбын суохтуубун. Дьокуускайым миэхэ туора-тосту буолуон баҕарбаппын, уруккуну санатар аҕыйах дьиэ-уот хаалыан баҕарабьын. Кеша Алексеев уулуссаҕа олорбут, төрөөбүт дьиэбин наһаа ахтабын. Баран истиэнэтигэр сыстан турабын. Биирдэ олорбут квартирабар тиийэн көрүөхпүн баҕардым. Ааны эдэр кыыс арыйда. Хата киллэрдэ. Дэлби ремоннаабыттар, уларыппыттар-тэлэриппиттэр. “Суох, мин олорбут дьиэм буолбатах”, - диэн тахсыбытым.

Тимир суолу кытары араас киһи кэлиэҕэ, куораппыт дьоно уларыйыахтара, тимир суолу кытары олохпут кытары уларыйыа. Тоҕо эбитэ буолла, тимир суол кэлэрин сөбүлээбэппин. Элбэх кыһалҕа үөскүө, криминал өрө тахсыа, полиция үлэтэ элбиэ. Төһө да атын куораттарга тимир суол туох да куһаҕаны аҕалбатаҕын иһин, Саха сирэ маннык суола да суох олоруо этэ, олорбуппут даҕаны.

 

Псориаз, сахарнай диабет эмтэммэт ыарыылар дииллэр. Мин олору ылынан эмтиибин. Хайдах эмтиигин диэтэххэ, онно бэйэм кистэлэҥ ньымалардаахпын, ол миэхэ нэһилиэстибэнэн бэриллибитэ. Олохсуйбут бронхиальнай астмалаах дьон кэлэн үтүөрэн бараллар. Кинилэргэ баҕата аҕалыҥ диибин. Аҕалаллар, ол баҕанан эмтиибин. Дэлби силлээн-хаахтаан хап-хара сүмэһин таһаараллар, ону кытары ыарыылара барсар. Биллэн турар, манна уһун бириэмэ наада, үс ый кэриҥэ сыыйа-баайа эмтэнэллэр, ону тулуйан сылдьыахтаахтар. Маны таһынан куртах бааһын эмиэ оһоробун. Ол эрээри, үөһэ этэн аһарбытым курдук, эпэрээссийэлэммит дьону ылбаппын.

 

Дьон араас кыһалҕалаах кэлэр. Дьону курдаттыы көрөрбөр, чуолкай тугу көрөрбүн сатаан быһаарар кыаҕым суох. Былырыын биир эдэр кыыс улууска сүппүт этэ. Маҕаһыыҥҥа тахсыбыт уонна сүтэн хаалбыт. Ол курдук үс күнү быһа көрдөөбүттэр. Миэхэ хаартыскатын аҕалбыттара. Ийэтигэр киэһэ 7-8 чаас диэки телефоннаар диибин. Эрийдэ. “Таһырдьа таҕыс, иннин хоту баран ис. Муусука тыаһын истэҕин дуо, онно тиий, кыыһыҥ үҥкүүлүү сылдьарын буолуоҥ”, - диибин. Ол курдук кыыс көстүбүтэ. Табаарыстара кэлэн ылан баран хаалбыттар этэ.

Биир дьахтар кыра оҕотун сүтэрбит этэ. Онто канализация хайаҕаһыгар түһэн өлбүтүн көрбүтүм. Сатаан эппэтэҕим, итинниги этэр кыаҕым суох.

 

Тапталтан кэлэйбит, тапталларын төннөрөөрү кэлэллэр. Иһээччи эрдээх, хас да оҕолоох дьахтар кэлэн көрдөһөр-ааттаһар. Киһим иһэр, кырбыыр, оҕолорбун сордуур диир. Бэйэтэ хараҕа көҕөрбүт, ытыыр-соҥуур. “Киһиҥ кыратык кырбыыр эбит”, - диэппин кытта дьахтарым ойон турда. “Хайдах буолбут дьахтаргыный, итинник киһини кытары олороҕун, оҕолоруҥ кутталларыттан кэлэҕэй буолбуттар. Соҕотоҕун үлэлиигин, киһигин аһатаҕын-таҥыннараҕын, оҕолоруҥ туох иһин атаҕастана сылдьаллар, куотуоххутун наада”, - диибин. Дьахтарым өр да өр саҥата суох олордо, онтон кырдьык сөпкө этэр эбиккин диэтэ. Ол курдук киһитин үүрэн баран дьэ нус-хас олорбута.

Биирдэ икки кыыс кэллэ. Биһигини сэрэбиэйдээ, билгэлээ дииллэр, аан аттыгар тураллар. Мин тута испэр киллэрбэтим, хайдах эрэ дьиибэ баҕайы туруктанным. Онтон атыннык көрөн бардым, биирэ олох да кыыс тастаах эрэ, иһэ уол эбит. Пахайбын да! Өсссө “голубойбун ээ, киһим миигин таптыырын билиэхпин баҕарабын”, - диир. “Эн дууһаҥ дьахтар гынан баран, эр киһи буолан төрөөбүтүҥ, өйүҥ-санааҥ эмиэ эр киһи”, - диэн баран кыйдаан ыыппытым. Итинниктэри сөбүлээбэппин, тута үүртэлиибин.

 

Бэйэм биир уоллааххыпн, икки игирэ сиэн кыргыттардаахпын. Кинилэр Иркутскайга олороллор. Эмтиир ньымабын, билиибин-көрүүбүн билигин 17-лээх сиэн балтыбар иҥэрэ, үөрэтэ-такайа сылдьабын. Кини кыралаан дьону эмтээн эрэр. Онон талааным кэннибэр хаалан дьоҥҥо көмөлөһүө, үтүөнү оҥоруо диэн эрэнэбин.

 

Вера Васильевнаҕа бастааан барарбар хайдах эрэ салла санаабытым. Цыган буолуохтааҕар, нууччаттан да интервью ыла иликпин. Аны туран көрбүөччү, экстрасенс, киһини курдаттыы таайа олорор. Ол эрээри кэпсэттэхпит ахсын ол сэрэхэдийиилэрим уостан-симэлийэн бардылар. Кини олус аһаҕас, киниттэн киһи сатаан тылынан эппэт энергията кэлэр, хайдах эрэ аһыллан хаалар курдуккун. Куолаһа улахан, көҥдөй да диэххэ сөп. Эмискэ тэһитэ астаран уһаат иһигэр саҥарар курдук улаатар. Оччоҕо киһи этэ тардар, тоҥор, тиритэр курдуккун. Кэпсэтиибит түмүгэр, Вера Васильевнаттан суумкам иһигэр туох баарын ыйыттым. Бэрэбиэркэ курдук оҥоруохха диибин. Сөбүлэстэ. “Биллэн турар кумааһынньык, пуудара, тараах баар, ол эрээри онтон атын, мин малым да буолбатах, туох эрэ баар, ону таай”, - диибин. Суумкабын одуулаһар: “кини улаатар дуо?”, - диэн ыйытар. “Суох”, - диибин. Онтон туох эрэ аппараат баар диэтэ. Мин үлэбиттэн редакциям аппараатын илдьэ кэлбитим, хаартыскаҕа түһэрээри...

Тахсан барарбар, “Вера Васильевна, эн оччоҕо киммин дэнэҕиний, экстрасенскын дуу, көрбүөччүгүн дуу, колдуньяҕын дуу?”, - диэбиппэр, “Мин бэйэм бэйэбинэн”, - диэн эппиэттээтэ.