Бу программа көдьүүстээхтик үлэлиирин биһиги СР Президенэ Егор Борисов быйыл биллэрбит Норуоттар сомоҕолоһууларын уонна доҕордоһууларын сылын  кытта ыкса сибээстиибит. Улахан суолталаах тэрээһин Саха сиригэр олорор норуоттар, араас омук дьоно бэйэ-бэйэлэригэр убаастабыллаахтык сыһыаннаһыыларыгар, культулара, абыычайдара, төрүт үгэстэрэ биир тэӨник сайдарыгар дьоһуннаах хардыы оӨоһулларыгар эрэнэбит», -- диэн бэлиэтээбитэ.

            Быйылгы сылга Саха сирин норуоттарын түмэр уонна сомоҕолуур  80 араас общественнай-политическай, ол иһигэр  11 аан дойдутааҕы, 23 бүтүн россиятааҕы, 47 республикатааҕы таһымнаах тэрээһин ыыытыллара былааннаммыта. Республикаҕа олорор араас омуктар IV Ассамблеялара, «Саха сирэ—биһиги барыбыт дьиэбит» диэн республикатааҕы этническэй фестиваль, Хабаровскайга ыытыллыбыт, аны Москваҕа уонна Санкт-Петербурга буолуохтаах Саха сирин күннэрэ,  оһуохайга Гиннес рекордун олохтообут Ыһыах уонна V «Азия оҕолоро» спортивнай оонньуулар, IV Норуоттар икки ардыларынааҕы «Россия – спорт державата» диэн спортивнай форум уонна да атын улахан суолталаах тэрээһиннэри дьон-сэргэ санаалыын ылынна.

            Оттон республика улуустарыгар Норуоттар сомоҕолоһууларын уонна доҕордоһууларын сылынан сибээстээн ханнык тэрээһиннэр ыытылла туралларый?

 

 

***

            Өлүөхүмэ улууһа

 

            Сыл саҥатыгар муниципалитет дьаһалтатын баһылыга Семён Федулов дьаһалынан Норуоттар сомоҕолоһууларын уонна доҕордоһууларын сылыгар эппиэттээх анал тэрийэр кэмитиэт тэриллибитэ.

            "107 тэрээһиҥҥэ 14332 киһи кытынна", -- итинник сыыпаранан отчуоттуур кыахтанна бу тэрийэр кэмитиэт бэйэтин 9 ый устата ыыппыт  үлэтин түмүгүн. Сыл саҕаланыаҕыттан ыытыллыбыт "Мин Өлүөхүмэм -- Россия сорҕото" диэн улуустааҕы фестивальга 13 нэһилиэк, 8 үлэ коллектива, 60-тан тахса үөрэх кыһатын уонна оҕо тэрилтэлэрин үлэһиттэрэ кытыннылар. Бу тэрээһиинэн сирэйдээн араас омук түөлбэлээн олорор улууһугар норуоттар доҕордоһуулара уонна сомоҕолоһуулара хайдах курдук бөҕө уонна бигэ туруктааҕа арылхайдык көһүннэ. Татаардар уонна башкирдар национальнай культурнай общиналара сыл аайы ыытар «Курбан байрам» бырааһынньыктара үгэскэ кубулуйда. Быйылгы тэрээһиҥҥэ араас омук национальнай общиналарын фольклорнай бөлөхтөрүн көрүү буолла. Оттон Јлүөхүмэ куоратын, Тээнэ, Бэс Күөл уонна Куду Күөл эбээннэрэ «Бакалдын» диэн национальнай бырааһынньыктарын холбоһон ыыттылар. Кинилэргэ Золотинкаттан уонна Дьокуускайтан  ыалдьыттаатылар.

 

 

***

 

 

АЛЛАЙЫАХА УЛУУҺА

 

            Сыл тэрээһининнэрин 9 ый устата Аллайыахатааҕы «Инди» диэн этнокультурнай киин сүрүннээн ыытта.

             Улуус олохтоохторо Оленегорскайга ыытыллыбыт «Туундара тыллыыта» диэн национальнай бырааһынньыгы ис дууһаларынан ылыннылар. Бырааһынньыгы аҕыйах ахсааннаах норуоттар ырыаларын-тойуктарын пропагандиһа, саха эстрадатын чаҕылхай сулуһа Екатерина Саввинова-Сайыына киэргэттэ. Чкаловскай нэһилиэгэр Чокурдаах, Оленегорскай, Чкаловскай нэһилиэктэригэр олорор интернациольнальнай дьиэ кэргэттэр күөн күрэстэрин ыыттылар. Оттон улуустарын киэҥ сураҕырдыбыт «Русское Устье» диэн нуучча былыргы ырыаларын пропанандалыыр бөлөххө, «Кустук» айар коллевтивка уонна «Айтал», «Сайдыы», «Сюрприз» үҥкүү бөлөхтөрүгэр ыытылла турар сыл чэрчитинэн национальнай таҥастарын саӨардалларыгар таҥас арааһын атыылаһан биэрдилэр. Онон ох курдук оҥостон баран, соторутааҕыта «Русское Устье» ансамбль өбүгэлэрин дойдутугар Улуу Новгород 1150 сылыгар анаммыт үбүлүөйдээх тэрээһиннэргэ кыттан кэллилэр.

«Инди» этнокультурнай киин салайааччыта Максим Дуткин бэлиэтииринэн, быйыл Аллайыахаҕа  Норуоттар сомолҕолоһууларын уонна доҕордоһууларын сылын чэрчитинэн ыытыллыбыт 77 тэрээһиҥҥэ 4791 киһи кыттыыны ылла.

***

ЛЕНСКЭЙ УЛУУҺА

            Ленскэйгэ 8 национальнай культурнай община: «Истоки» диэн Мухтуйа нууччаларын, «Уряал» - бүрээттэр, «Алгыс» - сахалар, «Саха сиригэр олорор немецтэр Россия регионунааҕы национальнай культурнай автономиялара" тэрилтэ, украина, кыргыз, таджик уонна армян омук түмсүүлэрэ араас өрүттээх үлэни ыыттылар.

            Ол курдук, муус устарга таджиктар «Гуштингири» диэн национальнай тустууларыгар араас омук түмсүүлэрэ бары кытыннылар. Таджиктар, казахтар уонна башкирдар «Навруз» диэн национальнай бырааһынньыктарыгар кыраайы үөрэтэр музейга норуоттарын үгэһин пропагандалыыр анал быыстапканы аһан үлэлэттилэр. Бүрээттэр «Сухарбан» диэн национальнапй бырааһынньыктарын бэс ыйыгар куорат пааркатыгар ыыттылар. Манна Мирнэйтэн «Байкал» диэн түмсүүттэн уонна СР Ассамблеятын Ленскэйдээҕи отделениетыттан биир дойдулаахтара кэлэн кыттыыны ыллылар.

            Ити курдук Норуоттар сомоҕолоһууларын уонна доҕордоһууларын сылыгар республика улуустарыгар ыытыллар бэрт интэриэһинэй, дириҥ ис хоһоонноох тэрээһиннэри ааттыы туруохха сөп. «Доҕордуу дьоҥҥо ыраах да чугаһыыр» диэн өс хоһооно этэринии, бу холобурдаммыт улуустарга тэрээһиннэри ыытаары эбэтэр онно кыттаары араас сиртэн үгүс киһи ыалдьыттыыр, кэлэр-барар эбит. Тэрээһиннэр сыл бүтүөр диэри салҕаналлар.

Елена ПОТОЦКАЯ.