ИТИРИК СУОППАРЫ ТУТААРЫ ТЫЫНЫН ТОЛУК УУРБУТА

Среда, 21 Ноября 2012 18:52
Оцените материал
(1 Голосовать)
"Аартык.ру" интернет-хаһыат "Саха сирин" анал корреспондена Вера МАКАРОВА суруйууларын бэчээттиирин салгыыр уонна бүгүн эһиги болҕомтоҕутугар сулууспатын толоро сылдьан суорума суолламмыт Петр ВАСИЛЬЕВ туһунан истиҥ суруйууну таһаарар.
***
Былырыын
 Нам сэлиэнньэтигэр полиция үлэһитэ өлүүлээх быһылаан тахсан улахан аймалҕан тахса сылдьыбыта. Оттон бу дьыл алтынньытыгар ити дьыаланы СР Үрдүкү суута көрөн, буруйдаахха таһаарбыт уурааҕа ол аймалҕаны хат күөдьүппүтэ. Дьон-сэргэ киһи өлүүлээх дьыалалар бириигэбэрдэрин, юридическай ымпыктарын-чымпыктарын иҥэн-тоҥон ырыта барбат буолан, хаһан да хайдах баарынан ылыммат. 
 
Ол күн туох буолбутай?
2011 сыл алтынньы ыйын 1 күнүгэр, Нам полициятын суолга ботурууллуур сулууспатыгар, 16.00 чаас саҕана иһитиннэрии киирбит. Бөһүөлэккэ маҥан өҥнөөх ВАЗ-2107 массыынанан итирик киһи сүүрдэ сылдьарын диэн. Аҕыйах мүнүүтэ ааһаат ол массыынаны Чернышевскай аатынан уулуссаҕа өйдөөн көрөн, ГИБДД инспектора тохтууругар модьуйбут. Суоппар ону истибэккэ, айанын өссө түргэтэппит.
Инспектор атын полицейскайдары көмөҕө ыҥыраат, оперболомуочунай Петр Васильевтыын массыынаны салгыы эккирэппиттэр. Уонна ити Чернышевскай уулуссатыгар ситэн ылан, иннин күөйэ түспүттэр. Васильев массыынаҕа сүүрэн тиийэн, суоппары таһаараары ааны аспытыгар, суоппар эмискэ кэннинэн чугуруйан, массыына аанынан полицейскайы охторон, уонча миэтэрэҕэ состорбут уонна куотар аакка барбыт. Петр Васильев ол охторугар, төбөтүнэн асфалга түһэн, улаханнык оһолломмут.
Итирик суоппар ол да куотан, ырааппатах. Аппааны сэлиэнньэтин таһыгар ГИБДД инспектора кинини ситэн ылан, массыынатын көлүөһэлэрин ыппыт. Ол түмүгэр, массыына телеграф остуолбатыгар баран түспүт, суоппара араас эчэйиилэри ылан кэлин балыыһаламмыт. Тутуллубут итирик суоппар урут хаста да сууттана сылдьыбыт, 1985 сыллаах төрүөх Петров Аким диэн киһи эбит. Массыынатыгар докумуона да, ыытар дастабырыанньата да суох сылдьыбыт.
…Оттон майор Петр Васильев олоҕун туһугар быраастар үс нэдиэлэ кэриҥэ турууласпыттар да, эчэйбитэ ыарахана бэрт буолан алтынньы 17 күнүгэр сырдык тыына быстаахтаабыт...
Дьонун харыстаан үлэтин кэпсээбэтэ
Петр Васильев Уус Маайа улууһун Эльдиканыттан төрүттээҕэ. Үс ини-бии уолтан саамай улаханнара, Егор Васильев, билигин астаапкаҕа сылдьар милииссийэ подполковнига. Саамай кыра быраатын, Петяны, милииссийэ уустук үлэтигэр сирдээбит киһинэн кини буолар.
Олоҕун аргыһыныын, Надеждалыын, устудьуоннуур кэмнэригэр, 1984 сыллаахха, доҕотторун сыбаайбатыгар билсибиттэр. Петр университет ГРФ-гар, Надежда ИТФ-гар үөрэнэр буолан, биир уопсай дьиэҕэ (17-с куорпуска) олороллорун ол сыбаайбаҕа кэлэн билбиттэр. Онтон ылата доҕордоһон, доҕордоһуулара истиҥ иэйиигэ кубулуйан, икки сылынан ыал буолбуттар. Надежда бастаан билсиһэллэригэр, Петр сахалыы олуттаҕастык саҥарарын, кэпсэтинньэҥин, көрдөөх майгытын бэлиэтии көрбүт. Кэлин бииргэ олорон барбыттарыгар, түргэн-тарҕан туттунуулааҕын, олус эппиэтинэстээҕин, үтүө санаалааҕын иһин сыаналаабыт.
Университет кэнниттэн Уус Маайа Югоренок бөһүөлэгэр аҕыс сыл олохсуйан үлэлээбиттэр-хамсаабыттар. 1994 сыллаахха, ол тэрилтэлэрэ сабыллан, Надежда төрөөбүт дойдутугар, Намҥа, кэлэн олохсуйбуттар. Петр, үөһэ этэн аһарбытым курдук, улахан убайын сүбэтинэн, милииссийэҕэ үлэлии киирбит. Бастаан силиэдэбэтэлинэн, онтон усулуобунай миэрэнэн сууттаммыт дьону кытта үлэлээбит, онтон участковайынан, ол кэнниттэн холуобунай ирдэбил оперативнай боломуочунайынан.
·         - Наһаа эппиэтинэстээх буолан, эбиэттиир-эбиэттээбэт сылдьара, түүннэри-күнүстэри үлэлиирэ. Суругу-бичиги, докумуону толорорго сүрдээх грамотнай этэ. Үлэтин олус сөбүлүүрэ, ол да иһин, арааһа, дьиэтинээҕэр үлэтигэр ордук элбэх бириэмэни барыыра, – диэн кэргэнэ Надежда күндү доҕорун туһунан сэһэргиир. – Дьиэбитигэр үлэтин туһунан олох кэпсээбэт этэ, арай улахан туох эмэ быһылаан таҕыстаҕына, көннөрү биир-икки тылынан этэн аһарара. Милииссийэ үлэһитин кэргэнэ диэн буолуо, дьон дьыала ымпыгын-чымпыгын биһигиттэн туоһулаһааччы да, хата, бүтэһик истибит биһиги буолааччыбыт.
·         - Үлэтин таһынан туох сөбүлүүр дьарыктаах этэй?
·         - Оскуолаҕа үөрэнэр кэмиттэн теннистиирин, шахмакка оонньуурун сөбүлүүрэ. Ону тэҥэ, бултуурун-балыктыырын. Биир эмэ өрөбүл күннэннэ да, доҕотторун кытары тыаҕа тахсаллара. Сарсыарда 06.00 чааска кустаан кэлээт, үлэтигэр ойоро. Уолаттарбыт Егордаах Евгений аҕаларын курдук, бултуулларын-балыктыылларын сөбүлүүллэр. Оҕолоругар кини үлэтигэр сыһыанынан, тус бэйэтинэн холобур буолара. Аны эрдэһитэ диэн. Ким хайа иннинэ туран, тыа киһитин сиэринэн, уутун-маһын, мууһун-хаарын бэлэмнээн, турарбытыгар, чаанньыгын оргутан тоһуйара. Бииргэ отоннуу барааччыбыт, оҕуруот аһын олордооччубут. Оҕурсуну, помидору бэркэ тууһуур буолан, ыалларбыт киниттэн үөрэнэллэр этэ, – диэн Надежда кэпсиирин быыһыгар, өрө тыынан ылар.
«Киэһээҥҥэ диэри!» диэхтээбит...
Ол алтынньы 1 күнүгэр, Петр дьуһуурунай буолан, эбиэтигэр хойутаан кэлбит. Быһылааҥҥа сырыттым диэбит. Субуота буолан, бары дьиэлэригэр бааллар эбит. Бэрт тиэтэлинэн эбиэттээн, 15.30 саҕана үлэтигэр бараары туран, «киэһээҥҥэ диэри!» диэн дьиэлээхтэрин кытта бакаалаһаат, тахсан барбыт. Букатыннаахтык...
·         - Мин ол быһылаан буолбут кэмигэр таһырдьа үлэлии сылдьыбытым, сирена тыаһын истибитим. Биһиги уулуссабытынан кытары ааспыттара... өр баҕайы эккирэппиттэрэ ол киһини... куһаҕаны биттэнии, туох да сибики суоҕа.... – диэн Надежда ол хара күнү санаан кэлэр, – онтон 17.00 чаас саҕана отделтан эрийбиттэрэ, Петр реанимацияҕа киирдэ диэн. Тута уолаттарбын кытта балыыһаҕа барбыппыт. Аҕабытын номнуо иһирдьэ киллэрбиттэр этэ, эпэрээсийэлии. Дьокуускайтан хирург кэлбит этэ, түүн 01.00 чааска диэри эпэрээсийэ оҥорбуттара. Хас да күн Нам балыыһатыгар сыппытын кэнниттэн, санрейсынан Дьокуускайга, республикатааҕы балыыһаҕа аҕалбыттара. Сол курдук өйүгэр киирбэккэ, 17-с чыыһылаҕа Петям бараахтаабыта...
 
2011 сыл алтынньы 20 күнүгэр, Нам сэлиэнньэтигэр, сулууспатын эбээһинэһин толоро сылдьан, сырдык тыына быстыбыт полиция майора Петр Васильевы тиһэх суолугар атаарар миитин буолбута. Манна Петр биир идэлээхтэрэ, аймахтара, доҕотторо, Нам олохтоохторо – элбэх киһи кэлбитэ. Өлбүт полицейскай чугас дьонугар кутурҕанын биллэрэн, ис дьыала министрэ, полиция генерал-майора Виктор Кошелев бэйэтинэн тахсан, тыл эппит. Хоруобу ииҥҥэ түһэрэр кэмҥэ бочуоттаах ботуруул үс төгүл аптамаат тыаһынан арыаллаабыт. Бырастыылаһыыга кэлбит сүүһүнэн киһи майор Петр Васильев уҥуоҕар сибэкки дьөрбөтүн, веноктары уурбуттар...
Суут бириигэбэрэ
Полиция үлэһитэ өлүүлээх чахчынан силиэстийэ уорганнара дьыаланы РФ Холуобунай кодексатын 317-с ыстатыйатынан, ол эбэтэр, быраабы араҥаччылыыр уорган үлэһитин олоҕор суудайыы бэлиэлэрэ баалларынан тэрийбитэ. Ол эрэн, суут силиэстийэтин кэмигэр бу ыстатыйа уларыйбыт. Үөһэ этэн аһарбытым курдук, дьыала СР Үрдүкү суутугар алтынньыга көрүллэн бүппүтэ. Буруйданааччы Аким Петров сокуоннай быраабын туһанан, дьыалатын бирисээгэлээх сэтээтэллэр сууттара көрөрүн ситиспит.
Бу дьыл алтынньы 2 күнүгэр 12 бирисээгэлээх сэтээтэл А.Н.Петрову РФ Холуобунай кодексатын 109-с ыст. 1 чааһынан, ол эбэтэр, сэрэҕэ суохтан өлүүгэ тиэрдии ыстатыйатынан буруйдааҕынан билиммит. Ити вердиккэ олоҕуран, СР Үрдүкү суута алтынньы 15 күнүгэр бириигэбэр таһаарбыт, сууттанааччыга накаастабыл миэрэ быһыытынан уопсай режимнээх холуонньаҕа 1 сыл 8 ыйга көҥүлүн быһыыны анаабыт. Маныаха суут сымнатар өрүттэринэн Петров буруйун билиммитин, эдэрин, оттон ыаратар өрүтүнэн сулууспатын эбээһинэһин толоро сылдьар киһиэхэ туһулаан буруйу оҥорбутун учуоттаабыт.
Өскөтүн А.Петров 317-с ыстатыйанан сууттаммыта буоллар, күлүүстээх хаайыыга көҥүлэ 12 сылтан саҕалаан, үйэтин моҥуор диэри болдьоххо быһыллыахтаах этэ. Оттон ити 109-с ыстатыйа накаастабыла – икки сылга диэри. Манна сууттанааччы барыллааһын силиэстийэ кэмигэр СИЗО-га хаайыллан олорбут күнэ-дьыла киирэн биэрэр. Ол эбэтэр, Петров кэлэр сыл ыам ыйыгар босхолонон тахсыахтаах. Өссө эрдэ тахсыан сөп – адвоката «бириигэбэрэ олус кытаанах» диэн, РФ Үрдүкү суутугар ааһыммыт. Онон, СР Үрдүкү суутун бириигэбэрэ сокуоннай күүһүгэр киирэ илигин бэлиэтиибин.
Сүрэххэ мэлдьи тыыннаахтар
Сулууспаларын эбээһинэһин толоро сылдьан өлбүт уонна араас эчэйиилэри ылан инбэлиит буолбут үлэһиттэрин, кинилэр дьиэ кэргэттэрин Ис дьыала министерствота хаһан да умнубат. Кинилэр кыһалҕаларынан личнэй састаабы кытта үлэҕэ управление анаан-минээн дьарыктанар, бары өттүнэн өйүүргэ, көмөлөһөргө кыһаллар. Чуолаан, Нам полицията кинилэргэ туох кыалларынан көмөлөһөрүн, Надежда Васильева биһиги сэһэргэһиибитигэр махтана аҕынна.
Петр үтүө суобастаах үлэтин иһин элбэхтик биһирэммит, ИДьМ мэтээлинэн, түөскэ анньыллар бэлиэнэн наҕараадаламмыт полицейскай этэ. Сэтинньи 8 күнүгэр, сулууспаларын эбээһинэһин толоро сылдьан өлбүт ис дьыала уорганнарын үлэһиттэрин кэриэстиир күҥҥэ, министр Виктор Кошелев кинилэр дьиэ кэргэттэрин кытта көрсүбүтэ. Бу көрсүһүүгэ полиция майора Петр Васильев огдооботугар, Надежда Егоровна Васильеваҕа, министр икки хостоох дьиэҕэ сертификат туттарбыта.
Майор Петр Васильевы дьоруойдуу быһыытын иһин Эр санаа уордьанынан наҕараадалыыр туһунан РФ Президенин Ыйааҕа бу дьыл ыам ыйыгар тахсыбыта. Маннык үрдүк наҕарааданы туттарыы соторутааҕыта, ис дьыала уорганын үлэһитин күнүн бэлиэтиир дьоро киэһэҕэ буолла. Бу долгутуулаах түгэни саалаҕа олорооччулар бары сүһүөхтэригэр туран, уҕараабат ытыс тыаһынан доҕуһуоллаабыттара...
Вера МАКАРОВА, "Саха сирэ" анал.корр.
Хаартыскаҕа: Петр Васильев кэргэнинээн Надеждалыын.
 
 

Добавить комментарий

Защитный код
Обновить

Aartyk.ru