Икки суруналыыс киксэн баран, тустаах дьону сэрэппэккэ эрэн, Саха театрын репетицияланар саалатыгар режиссер Руслан ТАРАХОВСКАЙ  "Ойуун түүлэ" испиктээкилин бэлэмнэниитигэр сырыттыбыт. Бачча сүдү айымньыны эдэр киһи хайдах ылынарын, сүрүн идиэйэтин хайдах көрөрүн чуҥнуур соруктаахпыт.  

Репетицияны миниистир Андрей БОРИСОВ илэ бэйэтинэн көрө олороругар түбэстибит.  Улахан артыыстартан Дьарааһын ВАСИЛЬЕВ, Иннокентий ДАКАЯРОВ көстөллөр. Саалаҕа "Эрэл" ансаамбыл үҥкүүһүттэрэ битийэ сылдьаллар. Үс артыыс монологтарын аахтылар. Кулгаахха иилинэр дьоҕус микрофоннара биир эрэ эбит, онтуларын хардары-таары уларсыһаллар. Маны барытын "Чолбон" бөлөх тыыннаах музыката доҕуһуоллуур, ону сэргэ хомустаахтар, кырыымпалаахтар бааллар.

***

Артыыстар балайда бэлэмнэммиттэрин кэннэ, миниистир көхсүн этитэн баран намыһах ыскаамыйаттан  дыралдьыйан турда, моойугар иилинэ сылдьар саарпыгын өһүллэ, бинсээгин уһулла уонна саала ортотугар олоппос уурда: "Дьэй, эрэ кэпсэтиэххэ!" - диэн буолла.

Андрей Саввич,  ТАРАХОВСКАЙ туруорар испиктээкилин сүрүн соругун артыыстарга (сүнньүнэн үҥкүүлүүр ыччакка быһыылаах) тиэрдэ сатаата. 

- Билигин ойууннааһын, саха ойууннааһынын тиэмэтэ олус актуальнай, дьону тардар тиэмэ. Ойуун искусствота диэн тугуй? Психоделика! Психо - душа, делика - ыраас. Ол аата дууһаны ыраастааһын, сайҕааһын диэн буолар. Аныгы информационнай технология үйэтигэр киһи туох да баһаам информацияны ылар,  ону барытын иҥэринэн - "киртийэн" баран сылдьар. Ол ону ыраастыырга, сайҕыырга, хамсатарга - писходелика искусствота көмөлөһөр.

Ойуун кыырыан иннинэ киһини турукка киллэрэр. Онто өр баҕайы -  монотонно, түһүүтэ-тахсыыта суох, биир күдьүс  тэҥ куолаһынан саҥаран-ботугураан барар. Манна хаһыытыыр-үөгүлүүр, соһутар наадата суох  (Кыһыл Ойууну оонньуур артыыска туһаайар). Ойуун кутуруон иннинэ дьааһыйар. Тоҕо диэтэххэ, биир киһи дьааһыйдаҕына атын киһи эмиэ дьааһыйыан баҕарар. Оннук гынан, киһини утуйар икки илэ икки турукка түһэрэр. Көрөөччүнү барыларын биир тэтимҥэ - биир турукка киллэрэн баран, дьэ хайдах баҕарар манипулируйдуохха сөп. Ойуун (артыыс) күүһэ итиннэ сытар.

***

- Ыччат  тоҕо кока-коланы иһэрий? Бу утах кини өйүн үөрэтэр наркотиктаах. Кини истэр иһэ туруон баҕарар. Ол курдук писходелическэй искусство эмиэ накротиктаах. Кытай, дьоппуон үгэһирбит музыката, театрын оонньуута - үөрүйэхтээх. Киһи биирдэ көрөн, истэн баран иккистээн истиэн-көрүөн баҕара турар. Саха музыкатын наркотигын булуохха наада.

..."Чолбоннор" музыкалара - ойууннаах (психоделика). Ону бэйэлэр да билбэттэрэ буолуо. Кинилэр ойууннааһын суох кэмигэр тахсыбыттара... Билигин ойууммут, экстрасенспыт дэлэй.

***

1997 сыллаахха "Ойуун түүлүн" Андрей БОРИСОВ бэйэтэ туруора сылдьыбыта. Онтун "хайҕаабыттара, суруйбуттара" диир.

Оттон бу Руслан ТАРАХОВСКАЙ туруорар "Ойуунун түүлэ" --  Өксөкүлээҕи аныгы олоххо көһөрүү диэн миниистир этэр. 

- Саха баай дьоно кыргыттарын соҕуруу илдьэн омуктарга ойох биэрэр буоллулар, - диир кини. - Олортон сахалар төрөөбөттөр.

Кыра омук суураллыыта бэйэбит баҕа өттүбүтүнэн барарын кини этэр. 

Аныгы "Ойуун түүлүгэр" үс ойуун баар буолсу: Өксөкүлээх бэйэтин Ойууна, Кыһыл Ойуун уонна Эдэр Ойуун.  

Андрей БОРИСОВ бу испиктээкилгэ икки атахтааҕы, чуолаан саха норуотун   Өй уонна Итэҕэл быыһыа диэн көрүөн баҕарар эбит. Ол соругу эдэр режиссер сыанаҕа итэҕэтиилээхтик көрдөрүөхтээх.

- Киһи олоҕо - мэйиитигэр. Ыарыыҥ, соруҥ-муҥуҥ, дьолуҥ, дьолуоҥ барыта мэйиигэр баар. Кутурҕан Куо "өлөр өлүүнү өйүнэн ӨЙ" кыайыа диир буолбат дуо? Итэҕэл. Татаардар итэҕэли государственнай идиэйэ таһымыгар тутан сайыннылар аҕай. Казахтарга исламы киллэрэ сатыыллар эбит да, бэйэлэрин Таҥараларын - тенгрианстволарын тутан олороллор, - диэн Андрей Саввич кэпсиир.

Сахаларга төрүт итэҕэл - сомоҕолуур, норуот кутун-сүрүн сүрүннүүр, тыыннаах ордор салгына буоларын этэр.

***

Техническэй өттүнэн ылар эбит буоллахха, испиктээкил iPad курдук арыллар, уларыйар экран үрдүгэр, иннигэр туруоруллуохтаах. Биир сүрүн куттал - экран тааһа элбэх киһи үҥкүүлээн бардаҕына уйуо дуо диэн.  
***
Туйаара НУТЧИНА,
Аартык.ру