Тыыннааҕыҥ тухары тоҕой ахсын туох моһол, оһол, охсуу күүтэн турарын хантан билиэҥий. Ол очурдартан самныахтааҕыҥ дуу биитэр өссө күүһүрүөхтээҕиҥ дуу бэйэҕиттэн эрэ тутулуктаах буолбатах эбээт. Улахан да киһи олох ыарахаттарын этэҥҥэ туоруура бэрт уустук.

Оттон саҥа тыллан эрэр сибэкки курдук кыыс оҕо барахсан нарын-намчы дууһатын, чэгиэн-чэбдик этин-сиинин быртах сыһыанынан киртитииттэн, хаҕыстык алдьатыыттан уйулҕатыгар төһөлөөх ыар охсууну ыларын, өй-санаа, дууһа эрэйигэр тэбиллэрин айбыт таҥара бэйэтэ эрэ билэн эрдэҕэ. Итинник ыарахан кэмҥэ сөптөөх сыһыаны, өйөбүлү ылбакка, билбэтэх иэдээнигэр соһуччу түбэһэн, быстах санааҕа бэринэн, олохтон көҥүл өттүнэн барыы ол да иһин быыһаныы курдук ылыныллар буоллаҕа.

Ааҕааччым, өйдүүрүҥ буолуо, былырыын саас Тиксии бөһүөлэгэр үөрэнээччилэр ортолоругар бэйэҕэ тиийинии түбэлтэлэрэ тахсыбыттарын. Итинтэн сиэттэрэн, олохтоох Социальнай көмөнү оҥорор киин үлэһиттэрэ, кинилэргэ учуокка турар оҕолорго тестирование ыыппыттар этэ. Ол түмүгэр, икки кыыс бэйэҕэ тиийиниигэ тардыһаллара биллэн, психологтарга бу аҕас-балыс кыргыттар, кинилэри, ийэлэрэ үлэтигэр сылдьар кэмигэр кииринньэҥ аҕалара күүһүлүүрүн аһаҕастык кэпсээбиттэр этэ.

Силиэстийэлиир бөлөх туоһу бөҕөтүн доппуруостаан, 13 экспертиза ыытан, дьүккүөрдээх үлэ ыыппыта. Ол түмүгэр, урут хаста да сууттана сылдьыбыт 44 саастаах киһи 2007 сыл олунньутуттан 2011 сыл ыам ыйыгар диэри кэм иһигэр 1995 уонна 1996 сыллаах төрүөх кыргыттары күүһүлээбитэ, содур дьайыылары оҥорбута быһаарыллыбыта. Сидьиҥ киһи ойоҕо суоҕар, кыргыттар эрэйдээхтэр көмүскэнэр, утарылаһар кыахтара суоҕунан, итэҕэйимтиэлэринэн, улахан киһини аптарытыаттаан бас бэринэллэринэн, эр киһи-дьахтар сыһыанын соччо-бачча билбэттэринэн туһанан дьаабылана сылдьыбыт.

Бу дьыл балаҕан ыйын бүтүүтүгэр, СР Һрдүкү суута бу Канин диэн педофил холуобунай дьыалатын көрөн, 11 эпизодтаах буруйу оҥорууга буруйдааҕынан билинэн, 17 сылга кытаанах режимнээх холуонньаҕа көҥүлүн быһарга уурбута.

Бу күннэргэ Үрдүкү суукка өссө биир педофил, ону ааһан, өлөрүөхсүт дьыалата көрүллэн бүттэ. Дьыаланы бирисээгэлээх сэтээтэллэр сууттара көрөн, бу киһини РФ Холуобунай кодексатын хас да ыстатыйатынан (күүһүлээһин, сексуальнай майгылаах күүс өттүнэн дьайыылар, өлөрүү, уоруу, өлөрөрүнэн суоһурҕаныы) буруйдааҕынан билиннэ уонна аһынар табыллыбат («не заслуживает снисхождения») диэн быһаарда. Накаастабыл миэрэни сотору кэминэн бэрэссэдээтэллээччи судьуйа аныахтаах.

Бу Н. диэн Дьокуускай куорат 43 саастаах олохтооҕун сиэртибэлэринэн үс кыыс буолбут, олортон иккитэ – сокуоннай саастарын ситэ иликтэр. Бастаан бу дьиккэр ыаллыы олорор дьонун кыыһын кэтиир-маныыр буолбут. 2011 сыл олунньу ыйыттан балаҕан ыйыгар диэри кыысчааны дьиэтин, оскуолатын таһыгар тоһуйан, барар-кэлэр суолунан батыһа сылдьар буолбут. Онтон балаҕан ыйын биир киэһэтигэр кыыс киоск таһыгар турдаҕына, Н. кэлэн, быһаҕынан тирээбит уонна кинини кытта барсарыгар модьуйбут. Ити кырыктаах баҕата туолуоҕун, кыыс ийэтэ түбэһэ кэлэн мэһэйдээбит.

Ити кыысчааны маныырын быыһыгар, бу баҕайы кыыбаҕатын кыаммакка, от ыйыгар 20 саастаах кыыска саба түһэн, күүһүлээбит. Бу буруйун кистиир сыалтан, кыыһы өлөрөргө соруммут – түөртэ түөһүгэр быһаҕынан анньыбыт. Кыыс барахсан, булугаһын көр – тыыннаах хаалар быата тардан, өлбүтэ буолан кубулуммут. Бөрөстүүпүнньүк ону итэҕэйэн, кыыс малларын ылан баран, куотан хаалбыт.

Иккис сырыытыгар иккиэннэригэр «табыллыбакка» сылдьар маньяк өссө ордук кыдьыгыран, үһүс сырыытыгар, дьэ, санаатын сиппит – 2011 сыл балаҕан ыйыгар 17 саастаах кыыһы күүһүлээн баран, моойугар, түөһүгэр, иһигэр 22-тэ быһаҕынан анньан, миэстэтигэр өлөрбүт.

Бу Н. диэн киһийдэх урут хаста да итиниэхэ хабааннаах буруйдары оҥорон, хаайыыга олоро сылдьыбыт. Аан бастакытын өссө 1987 сыллаахха оҥорбут – сокуоннай сааһын ситэ илик кыыһы күүһүлүү сатаабыт. Буруйун боруостаан да диэн, хантан өйдөнүөй, уларыйыай, бэйэлэрин көмүскэнэр кыаҕа суох оҕо кыргыттарга син биир тардыһар эбит. Бу түбэһиитигэр, холуобунай эппиэтинэстэн куотунар сыалтан, психическэй ыарыылаах киһиэхэ дьүһүн кубулуна сатаабыт. Ону Москва куоракка психолого-сексолого-психиатрическай судебнай экспертизанан бэрэбиэркэлэтэн, бу Н. өлүөр өйдөөҕө быһаарыллыбыт. Маннык ыар буруйдары оҥорбутун иһин кини үйэтин моҥуор диэри хаайыыга утаарыллыан сөп. Ону СР Үрдүкү суута, дьэ, туох диэн быһаарар – сотору көрүөхпүт-истиэхпит.

Бу күннэргэ Үрдүкү сууппут көрүүтүгэр дьону аймаабыт өссө биир дьыала барда. Ааҕааччым, өйдүүрүҥ буолуо, бу саас, ыам ыйыгар, Ньукуола күн, эмиэ Дьокуускайбытыгар, сарсыарда 06.00 чаас саҕана, Лонгинов уулуссатыгар турар биир дьиэ чугаһыгар, чалбахха сытар суумка иһиттэн 6 саастаах кыысчаан өлүгэ көстүбүтэ. Бу оҕо эрэйдээҕи күүһүлээн баран, хабарҕатын хайа сотон өлөрүүгэ, быһаҕынан эттии сатааһыҥҥа уорбаланааччыны оперативниктар сол күн туппуттара.

Бу 2003 сыллаахха драмтеатр дьиэтин анныгар кыыһы күүһүлээн баран өлөрбүт киһи соторутааҕыта эрэ хаайыыттан босхоломмут этэ. Бу 24 саастаах рецидивист өлбүт кыысчаан ийэтинээн бииргэ олорбуттар, арыгылыыллар эбит. Ийэтэ буолуохсут, итирбитэ оччо буолуо дуу, оҕотун ити киһийдэх итиччэ кэбилиэр диэри уһуктубакка утуйа сыппыт. Бу чахчынан силиэстийэлиир уорганнар Холуобунай кодекс хас да ыстатыйатынан дьыала тэрийбиттэрэ.

Аны быйыл, бу соторутааҕыта, балаҕан ыйын 24 күнүгэр, эмиэ киин куоракка, киэһэ 22.00 чаас саҕана, биир киһи 13 саастаах кыыһы, балта көрөн турдаҕына, дьиэ подъеһыгар күүһүлээн, аймалҕан тахсыбыта. Алтынньы 13 күнүгэр оперативниктар бу педофилы туттулар. 20 саастаах, Дьокуускайдааҕы медколледж студена эбит. Буруйун билинэр көрдөрүүнү биэрбит, кыргыттар да кинини билбиттэр.

Бу барыта биһиги «дьоллоох» диир Дьокуускайбытыгар буола турарыттан, бэл, бу суруйа олорон, этим тардан ылар, дууһам ыалдьар. Маннык ыар охсуу оҕо барахсан олоҕор туох да суола-ииһэ суох хаалбата чуолкай. Оттон буруйдаах, иһэ үлүннэҕинэ, уонча сылынан босхолонон тахсыаҕа уонна урукку суолугар туруоҕа.

Мин бу ыстатыйабын төрөппүттэри, ордук ийэлэри, оҕолоругар болҕомтолоох буолалларыгар баҕаран суруйдум. Олох көрдөрөрүнэн, маннык дьиикэй буруйдары оҕо чугас эбэтэр билэр киһитэ (кииринньэҥ аҕата, эппэкиинэ, таайа, убайа, атын да аймах киһи, ыала киһи, бэл диэтэр, төрөппүт аҕата) оҥороллор. Таптал тапталынан, оттон бу эргэ тахсыбыт киһигит дьиҥ майгыта-сигилитэ, оҕолоргор хайдах сыһыаннааҕа ыйааһын бэскитигэр хайаан да туруоруллуохтаах. Буолар буолбутун кэннэ, кэмсинэ-сулана сылдьыбат гына...