Баҕар, сыана үрдээн уот-күөс холбуур бадьыыһа бэрт буолаахтыа.

Урут, үөҕүллүбүт-үтүрүллүбүт мээрбит саҕана куорат сырдык этэ ээ. Тэрилтэлэр ааттара-суоллара уотунан дьырылаһан куоталаһа таарыйа ыҥыра-угуйа тураллара. Мин саныахпар, уулуссалар усталарын тухары "дюралайт" диэн ааттыыр үтүмэн лаампалардаах сырдык саптар субулла ыйанан тураллара эбээт.

Хараҥа киһи кутун-сүрүн баттыыр, ыаһырдар.

***

Куораппыт барахсан төрөөбүт күнүн ыллыбыт. Болуоссакка айаннаан иһэн "Саха" араадьыйатын истэбин. 
Историк Пантелеймон ПЕТРОВ диэн киһи "Дьокуускай остуруогун хаҥалас сахаларын сиригэр Туймаадаҕа көһөрбүттэрэ... хаҥаластар  өрө турууларын самнаран баран, кинилэр сирдэригэр күөнтээн" диир.
Суолбун быһа түһэбин диэн Ярославскай уулуссаттан "Илин Эҥээр" маҕаһыын кэтэҕинэн болуоссакка тахсабын. Аара, тойон-хотун дьиэтин аттыгар туох да улаханнаахай бөх оргула ымыйа сытар! "Һук! Тоҕо сүрэй! Кинилэр диэтэх дьон тоҕо бу маны куорат ортотугар, буолаары буолан үбүлүньйдээх күҥҥэ диэри сытыта сыттылар! Пахай да".
***
Халлаан туран биэрдэ да, хайдах эрэ урукку курдук далааһына, амтана суох курдук. 370 сылы бэлиэтиирбитигэр Ленин болуоссатыгар олох атын хартыына этэ. Өндүрэй Барыыһап туох да улаханнаахай театральнай дьүһүйүү туруорбутун өйдүүбүн: сүдү ааллар, эбэ лиҥкинэс долгуна, хаһаактар, Дежнев, Абакайаада, хоптолор, хотойдор... Баҕар, быйыл бырааһынньыгы түөлбэлэринэн үллэрэннэр киин болуоссакка аҕыйах киһи кэлбитэ буолаарай... Баҕар, урут "тапталбытын, бэриниибитин дакаастыы сатаан" муҥнаммыппыт буолаарай. Билигин оттон бэйэ дьонугар тугу "дакаастыы" да сатаатахпытый.

***

Босхоҕо дьон бор да буолар эбит. Торт түҥэппиттэр. Босхо. Эдэрдиин-кырдьаҕастыын сут кэмҥэ олорбут дьон курдук былдьаһыы-тараһыы... Туораттан көрдөххө олуонатын баҕаһын. Эмээхситтэр тайаҕынан тарыйан салаппаан суулааҕы бэйэ диэки  тардаллар, оҕонньоттор кэтэһэн туран суумкаларыгар укталлар... Пенсия кыра, олох кырыымчык. Ол да буоллар киһиэхэ ДЬОҺУН диэн баар буолуохтаах этэ. Бэл, ууга барбыт Крымскайга ас түҥэтэллэригэр итинник дьүһүлэниини көрбөтөҕүм.   Чэ, ити таах хаалыаҕынааҕар.

Сахалыы ньиргиэр ырыа истибэтим. Түбэспэтэҕим буолуо дии саныыбын. Арай, киэһээ нуучча уһун энэлгэн ырыата, арыт битийэн кэлэн, арыт намыраан, күүһүрэн ылан таас дьиэлэртэн тэйэн ой дуораана буолан хараҥаҕа көтө  турара.

Сайсары күөл аттыгар Ийэ памятнигын туруорбуттар диэбиттэрэ. Аттынан аастым да, халлаан эрэ сырдата сатыыр борук-соругар туох турбутун кыайан дьүһүннээн көрбөтүм. Хараҥатыын. 

***

- Бырааһынньыгынан!

- Ээ, холуонньа буолбуккунан эҕэрдэлээн эрдэҕиҥ...

- Но! Тугуҥ тылай! - икки киһи тыл бырахсарын көҥүлэ суох истибиппиттэн сүрдээҕин кэмсинним.  
Кимиэхэ эрэ бырааһынньык, кимиэхэ эрэ кутурҕан.

***

Бүөтүр АРЫЫЛААХАП.