Суола үрэх аллараа уонна үөһээ сүүрүктэригэр турар эдэрдээх кырдьаҕас нэһилиэк дьонун-сэргэтин үөрүүлэрин улуус баһылыга Николай Старостин, оройуон дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Андрей Находкин, гаастааһын үлэтин биир сүрүн сакаасчыта ‒ “Тыа сирин нэһилиэнньэлээх пууннарын гаастааһыҥҥа дириэксийэ” судаарыстыбаннай унитарнай тэрилтэ – “Стройсельгазификация” генеральнай дириэктэрэ Евгений Рожин, бэдэрээчиттэр бэрэстэбиитэллэрэ – Моорукка “Геострой” ХЭУо-тан Анатолий Шевелев уонна хос бэдэрээтчит – “Ленагазстрой” ХЭУо-тан Петр Федоров, Мэлдьэхсигэ “Строй В” ХЭУо дириэктэрэ Виталий Яковлев, гаастааһын үлэтин сүрүн үбүлээччи – Өрөспүүлүкүтээҕи инбэстиэсийэлиир хампаанньа” ААУо генеральнай дириэктэрин солбуйааччы Иннокентий Аммосов, гаастааһын ситимигэр хабыллыбыт нэһилиэктэр дьиэлэрин ситимҥэ холбооһуҥҥа быһаччы үлэлэһэр хампаанньа – “Сахатранснефтегаз” ААУо генеральнай дириэктэрин солбуйааччы Александр Попов уонна хампаанньа Мэҥэ Хаҥаластааҕы гааһы туһаныыны сүрүннүүр сулууспатын начаалынньыга Анастасия Федорова, Ил Түмэн дьокутаата Юрий Баишев, СӨ аудитора Владимир Птицын, улуус Ытык Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ Василий Эверстов үллэһиннилэр.Гааһы тарҕатар дьоҕус ыстаансыйа таһыгар Табаҕатааҕы ситимтэн тардыллан кэлбит гаас уотун уматыах иннинэ Үрдүк айыылартан алгыс ылыытын сиэрин-туомун Василий Романов толордо. Гаас факелын уматар чиэс нэһилиэк баһылыгар Петр Зыковка бэрилиннэ. 



‒ Гаастааһын бырагырааматыгар өссө 2005 сыллаахха киллэриллэн турардаахпыт, оттон таһаарыллан хаалбыппыт, ‒ диэн Петр Зыков гаастааһыҥҥа анньыһыыларын устуоруйатыттан чопчулаата. – 2012 сыллаахха эбии нэһилиэктэри гаастааһыҥҥа хабылламмыт, манна гаастааһын үлэтэ 2014 сыллаахха саҕаламмыта. Онон, өр кэтэһиилээх гааспыт кэлэн үөрүүбүт муҥура суох. Үлэтин “Геострой” тэрилтэ ылан, Петр Валерьевич Федоров биригээдэтэ олус тэрээһиннээхтик түүннэри-күннэри үлэлээннэр бу ситими тартылар. Стояктар туруорулуннулар. Бу күҥҥэ 30 ыалбыт гаас ситимигэр холбонон гаас уотун суоһунан туһана олороллор. Хочуолунайбыт гааска холбонорун кэтэһэбит. Эһиил холбонуоҕа диэн мэктиэлээбиттэрэ.

Петр Петрович этэринэн, бөһүөлэккэ 50-ча мөл. солк. суумалаах үлэ барбыт буоллаҕына, “Стройсельгазификация” хампаанньа генеральнай дириэктэрин солбуйааччы Евгений Рожин чуолкайдыырынан, Табаҕаттан ситими Моорукка тардан аҕалыы үлэтэ 90-тан тахса мөл. солк. суумаҕа турбут. Аҕыс килэмиэтир усталаах турба тардыллыбыт. Быһа солооһуну таһаарыыга нэһилиэктэн 12 киһи үлэлээбит. Моорукка 170 олорор дьиэтэ барыта гааска холбонуллуохтаах. 

Бэйэлэрин эҕэрдэ тылларын мооруктарга туһаайан улуус баһылыга Николай Старостин, оройуон дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Андрей Находкин, кэлбит гааска сыһыаннаах салайааччылар эттилэр.









Николай Старостин уонна Андрей Находкин Моорукка гааһы биир бастакынан киллэриммит эдэр ыалга ‒ Айна уонна Петр Сосиннарга ыалдьыттаан сэмэй бэлэхтэрин туттардылар. Ыал аҕата Петр Николаевич эрдэттэн дьиэтигэр ититэр ситими тардан, оттугу кэмчилиир бэйэтэ оҥорбут оһоҕун туруорбут эбит. Онон, гааска холбонууга толору бэлэм хаһаайынынан буолбут. Оскуолаҕа суоппардыыр. Кэргэнэ Айна Семеновна нуучча тылын, литэрэтиирэтин учуутала. Икки уоллаахтар. Моорукка, кэрэхсэнэрэ диэн, гаастаһыҥҥа ыаллар ороскуоттарын барытын биир тэҥ гына ‒ 30-туу тыһыынча солкуобай буолар гына “үллэрбиттэр”. Эһиил гаастааһыҥҥа ороскуоттары толуйуу саҕаланыахтааҕын баһылык Петр Зыков этэр. 

* * *

Мэлдьэхси нэһилиэгэр гаас факелын уматыы сиэрэ-туома элбэх аналлаах киин иннигэр ыытылынна. Бу кииннэригэр нэһилиэк дьаһалтата, култуура тэрилтэтэ, почта олохсуйан үлэлии олороллор. Алгыс туомун Надежда Андросова толордо. Гаас факелын уотун көлүөнэлэр сибээстэрин быһыытынан илииттэн илиигэ нэһилиэк ытык кырдьаҕаһа Иван Кривогорницын нэһилиэк ыччатын лиидэригэр Мичил Федотовка туттарда. 

Мэлдьэхсигэ, бу күннээҕи туругунан, 26 ыал гаас ситимигэр холбонон олороллорун эппиттэрэ. Хас биирдии холбоммут ыал орто ороскуота 30 тыһ. солк. буолар. Мэлдьэхси улуус гааска холбоммут уон үһүс нэһилиэгинэн буолбут. Сэтинньи 23 күнүгэр “Ростехнадзор” көҥүлүн ыланнар, бастакы ыалларын сарсыҥҥытыгар холботолообуттар. Олор истэригэр Матрена уонна Алексей Степановтар бааллар. Алексей Афанасьевич хомунаалынай сулууспаҕа, оттон Матрена Петровна почтаҕа үлэлииллэр. Үс оҕолоохтор. Гааска көҥүл ылыахтарын икки нэдиэлэ иннинэ саҥа дьиэлэрин оһоҕун көтүрбүттэр уонна эргэ дьиэлэригэр көһөн онно оһох оттон олорбуттар. Сэтинньи 24 күнүгэр гаас оһохторо умайаатын, саҥа дьиэлэригэр төттөрү көһөн киирбиттэрин баһылык Николай Старостиҥҥа уонна оройуон дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлигэр Андрей Находкиҥҥа кэпсээтилэр.



Нэһилиэктэри гааска холбооһуҥҥа уонна, уопсайынан, тыа сиригэр тутууну ыытыыга СӨ Тыа хаһаайыстыбатыгар уонна ас-үөл бэлиитикэтигэр министиэристибэтин тутууга дириэксийэтэ биир сүрүн сакаасчытынан буолара биллэр. Мэлдьэхси нэһилиэгэр ити эмиэ быһаччы сыһыаннаах. Бөһүөлэк иһигэр 40-ча мөлүйүөннээх үлэ барбытын нэһилиэк баһылыга Владимир Шарин этэр. 600-кэ миэтэрэ усталаах солооһуну таһаарыы үлэтигэр нэһилиэк 4 киһитэ үлэлэспит, гаастааһын бөһүөлэк иһинээҕи үлэлэригэр биир оччо киһи үлэлэһэллэр.

Улуус баһылыга Николай Старостин улууһу гаастааһыҥҥа өрөспүүбүлүкэ салалтатын көмөтө, утары барыыта улахан быһаарар суолталааҕын бу күн гааска холбоммут нэһилиэктэргэ сылдьарыгар бэлиэтээтэ. “Якутуголь” аахсыйаларын атыытыттан ылыллыбыт үп “РИК” ААУо инбэстиисийэлэри оҥороругар сөптөөх үптэнэригэр барбыта гаастааһыҥҥа улахан төһүү күүс буолар. Аҥардас Мэҥэ Хаҥалас улууһугар инбэстиэсийэлиир хампаанньа 3 млрд 800 мөл. солк. үбү уган кэлбит. Ити үп Ороссолуода нэһилиэгэ көһөрүллүүтүгэр, Аллараа Бэстээххэ тырааныспар техникума тутуллуутугар, хочуолунайдары тутууга, гаастааһыҥҥа, суолу-ииһи аныгылыы оҥорууга уо.д.а. үлэлэргэ туһаныллыбыт.

Улууска гаастааһын барыытыгар, кэлиҥҥи кэмҥэ Төҥүлү, Доллу нэһилиэктэригэр гаастааһын үлэтэ тэтимириитигэр “Сахатранснефтегаз” ААУо генеральнай дириэктэрэ Иван Макаров быһаччы үтүөтэ улаханын баһылык этэр. Бэдьимэ, Моорук, Мэлдьэхси нэһилиэктэрэ гаас ситимигэр холбонууларыгар болҕомтотун уурбута. Иван Макаров Ил Түмэҥҥэ Алтан уонна Бүтэйдээх нэһилиэктэриттэн эмиэ дьокутаатынан үлэлии сылдьар. Онон, гаас ситимэ улахан харгыһа суох аны бу нэһилиэктэргэ тиийэригэр бэйэтин кыһамньытын ууран үлэлэһэ сылдьар.

Суола үрэх икки нэһилиэгэр “Күөх төлөн” умайан, гаас сынньалаҥ сылааһа кэлэн, Моорук уонна Мэлдьэхси нэһилиэктэригэр ыччат тохтоон олохсуйан, киһилэрэ-сүөһүлэрэ элбээн, олохторо сайдан иһэллэригэр кэлбит ыалдьыттар бэйэлэрин үтүө баҕа санааларын олохтоохторго тиэртилэр.

***
Аркадий ИННОКЕНТЬЕВ.
 Мэҥэ-Хаҥалас