Быыбары киһи улаханнык кэлэйэр да, сиргэнэр да дьыалатыгар кубулуттулар.
Кирдээх технологияны туттуу хайа да хандьытааты киэргэппэт. Күгн бэҕэһээ, атырдьах ыйын 23 күнүгэр "Саха" НКИК ханаал ыыппыт теледебатыгар Сөдүөт Тумууһап Бүтүн Россиятаагы ОНФ "КИНИНИ эрэ" өйөөбүтүн курдук кэпсээн кэҕиҥнээтэ. Бу тыла-өһө кэбэҕэһин, сүүрүҥүйүн! Туох да кыырпах кыркаҕа суох!

Ама да ыраах түҥкэтэх Саха сиригэр олорбуппут иһин тоҕо баһаамай, балабыайай, доҕор! Сахатын дьонун тугу да билбэт-көрбөт ньүдьү-балайдар, кинилэргэ тугу баҕарар лабысхалыахха сөп - ыйыстыахтара диэн сэниирэ оччо буоллаҕа. Син кэнэн да буолларбыт, кини да көмөтө суох быт хаамыытынан да буоллар тэлэбиисэр, интернет сайдан истэҕэ эбээт. Туох аанньатыгар, буолаары буолан Госдуума икки ыҥырыылаах мунньаҕын дьокутаата итинник халы-мааргы тыллаһыай, көрдөрөн туран сымыйалаан кубарытыай?! Дьэ сүрдээх дьыала... Сордоохтор хантан бэрэбиэркэлиэхтэрэй диэн сэниирэ бэрт буоллаҕа, уонча сылы быһа үөс сиргэ олорбут "сайдыылаах" Сөдүөт хайыай.

Тумууһап урут да норуотугар туһалаабатаҕа аны билигин кэлэн, силигэ ситэн сымыйаччы буолаахтаабыт. Бу саха майгыта үһү дуо?! Алмаас алдьатыылаах промышленноһын содулун оһорунарыгар миллиардынан харчы көрүллүбүтүттэн, сатахха, киһи кыһыйыах биир - саатар биир (!!!) ууну ыраастыыр ыстаансыйа туттарбатаҕа кыһыылаах! Иэдээн дии, САПИ тэриллибит сыалыттан-соругуттан алҕас да буоллар быыкаай пууна туолбут буоллун. Ону баара туох да суох!

Сахатын норуотун үлүгэрдээх харчытын апчарыйыы - атаҕастааһын, улуу обот! Өссө онон өҥ туттуу - кэрээнтэн тахсыы.

Атына эбитэ буоллар, кини мэтириэтэ Израильга буолбакка, Саха судаарыстыбаннаһын музейыгар үйэ саас тухары хараллан сытыахтааҕа. САХА ТҮМЭЛИГЭР! Ону буоллаҕына,хата, кини төттөрүтүн омуктарга иилиҥкэйдэһэ сылдьар. Төһөлөөх саха норуотун үбүн кутан, таһан биэрэн Израиль музейыгар ыйанар чиэскэ тиксибитэ буолуо?! Туох да суобас диэн суох...

Сөдүөппүт өйдуун-санаалыын САХА буолан бүппүт. Бэйэ туһугар сирэйэ-хараҕа суох албынныыры-көлдьуннууру улахаҥҥа уурбат буолбута ырааппыт. Москваҕа тугу да гыммакка таах далбарга олорор туһугар, кэрээниттэн тахсан, бэл, көрдөрөн туран кытары сымыйалыыр буолбут. Дьокуускайга төннөр, республика туһугар тугу эмэ кыһаллартуүугар кыырпах да санаата суох. Биһиэхэ, сахалар туспутугар ханыан да кыһаллыбат, үөһэттэн үстэ силлиир "москвич" буола "сайдыбыт".

Аһара "сайдан" мандат эрэ наада диэн таһымҥа тиийбит. Сахатыгар сыһыана диэн хаптаҕай сирэйэ. Саха сиригэр кэлиэн да баҕарбат. Москваҕа хаалар туһуттан тугун барытын туран биэриэх курдук. Дьокутааттаан буттэҕинэ да олох анараа хаалар санаалаах.

Бачча сыл тухары сахатын дьонун туһугар, урукку аньыытын боруостаан, тугу эрэ оҥоруохтаах этэ буоллаҕа, ону - туох да суох! САПИтын кэнниттэн сүүрбэччэ сыл тухары наар дьокутааттаан аһаан сырытта! Ол тухары биир да сокуон Саха сирин туһугар ыллаттарбата, туруорсубата, сатахха кураанах да буоллар тыллай-өспөй буолбата. Киниэхэ мандат эрэ наада уонна кэннэ кээнчэ да буоллун. Ол мандат киниэхэ улахан омуктарга илин-кэлин түһэргэ, илии-атах буоларга, иһит тугэҕин салаһарга эрэ наадалаах.

Сорук Боллур дьокутаат...

Биһиги муҥмутугар киниттэн ордук биир да киһилии дьокутаат үөскээбэтэҕэ, сайдыбатаҕа дьэ сүрдээх да буолар эбит...


****

Василий ИВАНОВ,
Дьокуускайга к.