Харчытыгар таһаардахха, балайда улахан суума — барбах 5 миллиард 550 мөлүйүөн Америка Холбоһуктаах Штаттарын доллара! Билиҥҥи биһиги российскай харчыбытыгар таһааран көрүҥ эрэ…

Хамнас орто кээмэйэ биһиэхэ 51 697,3 тыһыынча буолбут. Бу эмиэ куһаҕана суох көрдөрүү. “Итиччэ хамнаһы ким ылара эбитэ буолла”? — диэн улахан ыйытык турар.

Маны суруйбут киһини оҕо уһуйааныгар үлэлиир дьахталлар ортолоругар дакылааттатан баран соҕотох хааллара түспүт киһи баар ини!

Ол кэнниттэн чочумча, тоҥ күөс бастыҥа кэтэһэ түһэн баран, туга ордубутун кэлэн көрбүт киһи!

Холобурун сыыппаратыгар таһаарыаххайыҥ. Саха сирин нэһилиэнньэтин ахсаана 2016 сыл тохсунньу 1 күнүгэр 959,7 тыһыынча киһи буолбут. Онтон 501,3 тыһыынча киһитэ үлэлиир кыахтаах диэн ааҕыллар.

Орто хамнас үөһээ ыйыллыбытын курдук буоллаҕына, бюджеттан 26 миллиард 747 мөлүйүөн 513 тыһыынча 190 солкуобай тахсар. 2015 сыллааҕы бюджет 179 миллиард этэ. Син сөп курдук.

Ол гынан баран хас биирдии Саха сирин киһитигэр ити ааттыыр хамнастара тиийбитэ буолуо дуо? Син додо-бааччы хамнас ээ… Улаханнык саарбахтыыбын.

Киһи күн аайы аһыыр. Маҕаһыыҥҥа бары тэҥҥэ сылдьабыт, сыана барыбытыгар эмиэ биир. Ол гынан баран ким эрэ кумааһынньыга “лис” курдук, ким эрэ киэнэ ыйааһына балайда чэпчэки.

Ол гынан баран Төрүт сокуоммутугар суруллубутунан бары тэҥмит. Оччотугар тоҕо маннык тахсарый? Ким эрэ ыйга 5 мөлүйүөнү ылар (өссө онтуҥ Ил Түмэҥҥэ Саха сиригэр орто хамнаһы быһар депутаттар), ким эрэ 12 тыһыынчанан муҥурданар. Дьэ бу хайдаҕый?

Телевидениенэн уонна хаһыаттарга олохпут тубуста диэн күн аайы кэпсииллэр. Бары барыта баар курдук эрээри, үлэтэ суох киһи олус элбээтэ.

Холобурун ол туһунан бу курдук суруллар:

“Безработица — не просто отсутствие работы, это также и социальная катастрофа, оказывающая мощное и разрушительное влияние на людей. Это явление сказывается на экономическом, социальном и психологическом состоянии людей.

И хотя безработица может оказаться созидательным, мобилизующим волю испытанием, большинство прошедших через это говорят, что пережили отчаяние, бессилие и растерянность, особенно если были без работы дольше, чем несколько недель.

Психологами доказано, что столкновение с безработицей отрицательно сказывается на средней продолжительности жизни, состоянии здоровья, долголетии и уровне смертности, пристрастии к алкоголю.

Более того, хочется особо отметить, что сокращаются не только доходы семьи, но и теряется самоуважение людей, возникают различной степени сложности заболевания на нервной почве и наблюдается ощущение безнадежности в завтрашнем дне.

Человек просто-напросто теряет ориентир и смысл дальнейшей борьбы за жизнь. Он просто начинает существовать, а не жить. А это, на мой взгляд, самое худшее, потому что теряется личность индивида”.

ГКЧП-ны тэрийсибит  Александр Яковлев этэн турар: …Колхозы и совхозы — это рассадник коллективизма, и поэтому их необходимо разрушать”.

Ол эбэтэр 1991 сыллаахха Сойууһу ыһалларыгар маннык олох кэлэрин билэ-билэ айбардаатахтара…

Билигин эдэр киһи үөрэҕин бүтэрэн, диплом ылар. Ханна барарый? Эппиэт биир: үлэ суох!

Туох куһаҕан ыар баттыктаах олоҕор кэллибит? ГСМ сыаната эмиэ үрдээн эрэр.  Биир лиитэрэ бензин сыаната 50 солкуобайга тиийэрэ чугаһаата. От охсуохтаах трактор солярката — эмиэ 50 солкуобай. Куорат олохтоохторугар квартплата эмиэ үрдүүрэ күүтүллэр…

ГСМ сыанатын ыараттылар даҕаны, аһыҥ-таҥаһыҥ сыаната өрө сүүрэн таҕыстаҕа ол! Кыһыыта диэн баар бензин, солярка, гаас барыта Россияҕа оӨоһуллар. Ол гынан баран ким үрдэтэрий ону?

Бу биһиги күннээҕи олохпутугар буола турар суол. Мин саныахпар, итини төрдүттэн түөрэ үөрэтэн көрөр кэм кэллэ.

“РАО ЕЭС”, “Газпром”, “Роснефть”, Сбербанк, ВТБ курдук улахан тэрилтэлэр салайааччылара сыллааҕы хамнастара миллиардынан хамнас, онтон күн аайы иккилии-үстүү операцияны оҥорор хирург, оҕолорго күнү быһа уруогу биэрбит учуутал киниттэн туох уратылааҕый? Дьэ, моһуок диэтэҕиҥ…

Уотуҥ сыаната Иркутскайтан биэс төгүл үрдүк. Гаас сыаната — иирбит сыана. Киллэттэрэргэр сыаната ыараханын таһынан, халыҥ уочарат, паапканан докумуон ситиһэҕин.

Мин бара сатаан толкуйдуурбунан, итини тохтотор биир эрэ тахсыы суол баар дии саныыбын — производствоны тэрийии. Ол эбэтэр электричествоны уонна гааһы чэпчэтэргэ оҥорон таһаарар туох эрэ баар буолуохтаах. Завод, фабрика онтон да атын. Оччотугар сыанаҥ лаппа түһэр. Ити биир өттүттэн. Иккис өттүттэн, гааспыт, уоппут сыаната үрдүүрүн барытын талбыттарынан сыананы бачаачайдыы олороллор.

Дьэ итиниэхэ боппуруос үөскээн тахсар: ким бас билиитэй? Биир киһи бас билиитэ буолан хаалыан сөп. Ким биэрдэ киниэхэ Сэбиэскэй Сойуус туппутун?

Мин өссө саас мууһунан дьону туоратар “Ирбис” сыаната тоҕо ыараханын ыйыталаһа сылдьыбыттаахпын. Тута тохтоппуттара — бу чааһынай бас билии. Суударыстыба тугу да оҥорор кыаҕа суох.

Дьэ, дьикти. Харчы киллэриэхтээх баар суох тэрилтэлэрбит барыта чааһынай бас билиигэ барбыттар. Билигин барыта ыйытыылар эрэ…

Вячеслав КУЛИЧКИН,

РФКП Киин Комитетын

чилиэнигэр кандидат,

РФКП Саха сиринээҕи

комитетын

иккис секретара.