Бу туһунан суруйуом иннинэ, Саха сирин олохтоохторо бары да бу хамсааһынынан олорорбутунан, сокуон барыла олоххо киириитин ситимин кылгастык көрөн ааһыахха. Билэргит курдук, РФ бырабыыталыстыбата Уһук Илин регионнарга биир га сири босхо түҥэтии сокуонун бырайыагын ааспыт сыл сэтинньитигэр Госдумаҕа киллэрбитэ. Дьэ, манна бырайыак хас биирдии пууна, соппутуойугар тиийэ, сиһилии ырытыллан биэс ыйынан муус устарга Госдума мунньаҕынан бүтэһиктээх ааҕыытынан ылыныллыбыта РФ президенэ Владимир Путин сокуоҥҥа ыам ыйын 2 күнүгэр илии баттаабыта. Быйыл биэс ый устата туһааннаах регионнарга, араас дьүүллэһии, ырытыһыы, «төгүрүк остуоллар», о.д.а. тэрээһиннэр ыытыллыбыттара. Егор Борисов бу кыһыҥҥыттан саҕалаан хас да улуус дьонун-сэргэтин кытары көрсүбүтэ. Онно араас санаа этиллибитэ. Сорохтор бу сокуон Саха сиригэр наадата суоҕун, сорохтор араас сиртэн биһиги баайбытыгар-дуолбутугар дураһыйар кэтэх санаалаах дьон кэлиэхтэрин бэлиэтээбиттэрэ. Оттон сорохтор бу бэриллэр биир га сир олус кыратын эппиттэрэ. «Сири-уоту ылан бэйэ дьыалатынан дьиҥнээхтик дьарыктаныан баҕалаах дьон биир га сири олус кыра дииллэр. Онон инникитин итини үөрэтэн көрүөхпүт», — диэн бэлиэтээбитэ Егор Афанасьевич нэһилиэнньэни кытары көрсүһүүлэрин кэнниттэн.
Манна даҕатан этиим, Саха сирин курдук, бу сокуоҥҥа санаатын-оноотун ууран, ханнык да регион ылсыспатаҕа. Ол түмүгэр биһиги өрөспүүбүлүкэбититтэн киирбит этиилэр бары кэриэтэ сокуон бырайыагар учуоттаныллыбыттара. Ол иһигэр сокуон тута Россия үрдүнэн буолбакка, түһүмэҕинэн киирэр пууна оҥоһуллубута.
Онон сокуон бу ыйтан күүһүгэр киирэн, билигин Амур, Магадан, Сахалин уобаластарыгар, Еврейскэй, Чукотка автономнай уокуруктарыгар, Камчаткаҕа, Приморьеҕа, Хабаровскайга уонна Саха сиригэр «пилотнай» дэммит биирдии оройуоҥҥа хамсааһын баран эрэр. Россия үрдүнэн бастакы күн, ол эбэтэр бэс ыйын 1 күнүгэр, 200-тэн тахса сайаапка киирбитэ бэлиэтэммит эбит буоллаҕына, биһиэхэ, Нерюнгрига, ааспыт нэдиэлэҕэ биир сайаапка киирбитэ.
Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн барыта 91 мөл. гектар сир түҥэтиллиэҕэ. Бу туһунан этэн туран, Егор Афанасьевич: «Биһиги сирбит-уоппут киэҥ. Онон сиргэ наадыйар дьоҥҥо барыларыгар тиийиэхтээх. Оттон бэйэбит дьоммутугар көмө оҥорор уонна тыа хаһаайыстыбатын сайыннарар туһуттан эбии 2,5 га сири көрөргө быһаардыбыт. Онон Саха сирин олохтооҕо биир га оннугар 3,5 гектар сири ылыан сөп», — диэн иһитиннэрдэ «Россия 24» ханаалыгар. Манна даҕатан, билигин Саха Өрөспүүбүлүкэтэ бэйэтин сокуонун таһаарыаҕын, ол онно ити барыта тиһиллиэҕин туһунан санатар тоҕоостоох.
Түмүктээх эттэххэ, билигин Нерюнгри оройуонун олохтоохторо бэйэлэрин истэригэр сири үллэстиэхтэрэ. Алтынньыттан саҕалаан, Уһук Илин регионнарга барыларыгар (ол иһигэр Саха сирин нэһилиэнньэтигэр) маннык көҥүл бэриллиэҕэ. Оттон кэлэр сылтан Россия олохтооҕо ким баҕалаах Уһук Илин регионнарыгар 1 га сири быстаран ылар кыахтанар.

***
Аграфена КУЗЬМИНА
http://sakha-sire.ru