***

Былаас уонна харчы хайа да бэйэлээх киһини уларытар улуу дьаалы күүстэр. Былаас уонна харчы – син биир ыарыы кэриэтэ.

Былаас амтанын, харчы күүһүн билбит киһи онтон маттаҕына кыайан үтүөрбэт. Олоҕун устата ол “амтанын” көрдүүр, ирдиир. Көрөргүт курдук “оппозициябын” диэн ааттанар дьон бары уруккута былааска сылдьыбыт дьон. Былааска сылдьан баран туораабыт, туоратыллыбыт – көйгөтүллүбүт мааны оҕолор. Үчүгэйинэн былааска төннөр кыахтара суох буоллаҕына, куһаҕынан ирдээн бараллар.

Михаил Николаев саҕана - Василий ФИЛИППОВ, Михаил САННИКОВ, Афанасий МАКСИМОВ, Федот ТУМУСОВ, Вячеслав ШТЫРОВ саҕана - Айсен НИКОЛАЕВ, Эрнст БЕРЕЗКИН, Николай СЕДАЛИЩЕВ онтон да атыттар бары далбарга сылдьыбыттара. Былаастан туораан баран, эбэтэр дьиҥ дьайар кыахтара аччаабытын кэннэ бу дьон билигин, да урут да – ким эрэ аһаҕастык, ким эрэ кистээн урут олорбут былаастарын кытары “охсуһаллар”. Дьиҥ иһигэр киирдэххэ – кинилэр былаастарын уонна харчыларын иһин туруулаһаллар, дьайар кыахтарын төннөрөргө эбэтэр хаҥатарга кыһаллаллар. Онон оппозиция былаас иһиттэн бэйэтиттэн тахсар.

***

Матвей ЕВСЕЕВ оппозицияҕа барбыт төрүөтэ син биир эмиэ ол кэриэтэ: ШТЫРОВ саҕана улуу “едрос” этэ, билигин партията суох ускул-тэскил политическай киэби кэтэ сылдьар.

Кини политикаҕа орооспокко, үлэни-хамнаһы эрэ өрө тутан, онто да суох промышленнай производствоҕа аҕыйах саха салайааччыларын сэдэх ахсаанын туругурда сылдьыбыта эбитэ буоллар уонна дөрүн-дөрүн саха классиктарын кинигэтин бэчээттэтэн, сыанаттан хоһоон ааҕа-ааҕа сылдьыбыта эбитэ буоллар,  бэйэтигэр памятник туруоруохха сөп этэ.  

Ол гынан баран, кини политикаҕа орооспокко эрэ үлэлиир кыахтаах этэ дуо, диэн ыйытыы эмиэ үөскүүр.

Былаас уонна харчы хаһан баҕарар толуктаах буолар. Мээнэ киһи тулуйбат тургутуута. Былаас уонна харчы ыар миэлиҥсэтиттэн киһилии сиэри тутан хаалан тахсар киһиэхэ эрэ табыллыбат, киһиэхэ эрэ бэриллибэт улахан бэлэх.

Былаастаах киһи былааһыттан матарын өлөрүнэн кэмнэнэр.   Ол иһин кини суобаһын быһа үктээн да туран, былааска хаалар туһуттан элбэҕи туран биэриэн, толук ууруон сөп. Бастакы, иккис хардыы кэнниттэн – төлөрүйбэттии хайыытыттан ылларыы баар дьыала.  Ол оннук турук  дууһа ыарыытыгар кубулуйар. Ким эрэ арыгыга уоскулаҥы көрдүүр, иккис – таҥараҕа, үһүс – букатын да таас сүрэхтээх эмэгэккэ кубулуйар: киһи диэҕи эмиэ ди киһилии аһынар сүрэҕэ суох буолар, киһи буолбатах диэҕи эмиэ да сүрэҕэ хаанын хачайдыыр.

ЕВСЕЕВ улахан таҥараһыт буолбута араас төрүөттээх буолуон сөп. Ылбычча саха ыалыгар, саха улууһугар, нэһилиэгэр, саха ортотугар үөскээбит киһи буор таҥараһыт буолара мээнэҕэ буолбатах. Ол аата кини былааска, харчыга сылдьан туохха эрэ суобаһа, сахалыы өйө, сиэрэ ылымматын көрсөн “таҥараҕа бардаҕа”.

Былаас, харчы сороҕор тус олох дьолун толук ылар. Таптаабат кэргэн, оҕо-уруу табыллыбата, доҕор суоҕа, таҥнарыыта... элбэх буоллаҕа. Оттон кэмниэ-кэнэҕэс, Орто дойду олоҕо түмүк уһугар тиийиитэ – ким туох иһин олорбутун, үлэлээбитин, сыратын бараабытын ырытар кэмҥэ, дьон үксүн тус олох дьолун улуу ыйааһыҥҥа уурары ордороро саарбаҕа суох. Эдэр-сэнэх, кыахтаах эрдэххэ сырсыбыт сырыыҥ - дьэргэлгэн буолан ирим-дьирим көтүүтэ киһиэхэ барытыгар ыарахан.

***

ЕВСЕЕВ, алмаас хампаанньатын салайааччыта буолан олорон  политикаҕа орооспокко сылдьыан сөп этэ дуо? Баҕар, бэйэтэ да баҕарбатаҕын иһин кытыннарыахтаахтара эбитэ буолуо. Баҕар, оннук эрэ гыннаҕына омуктар бас билэр хампаанньаларыгар "тыыннаах хаалар" кыахтааҕа эбитэ буолуо.  

Алмаас, уопсайынан сир баайын хостооһун – улахан харчы. Ханна улахан харчы баар – улахан омуктар интэриэстэрэ эргийэр. Кыра-хара норуот быһаарар тыла-кыаҕа кыбычыын.

Улаҕалаах өйдөөх омуктар, хаһан баҕарар сыалларын ситиһэргэ күлүк өттүгэр сылдьан бастаан  “буору бэлэмниир” адьынаттаахтар. Онно, үгэс курдук, атын дьон, атын омук илиитинэн оҥортороллор.

ЕВСЕЕВЫ эмиэ саха былааһын утары барарын кинилэр ускайдаабыттара буолуо диэн сэрэйиэххэ сөп. Бу үйэҕэ үчүгэй баҕайытык биир хамаанда буола сылдьан соһуччу баррикада утары өттүгэр ыстаныы... күлүк “режиссердар” ыйаахтара буолуо.

ЕВСЕЕВ туспа партия ыла сатаата, олохтоох былааһы кытары ииристэ. "Иирсиһиннэрдилэр" диир ордук буолуо. Күлүү гыммыт курдук, анарааҥҥылар үтэн-анньан араас тылга тиэрдэн, талбыттарынан ону-маны саҥаттардылар. Тутулуктаах киһи хайыай – “пал” гыннаран истэҕэ.

ЕВСЕЕВЫ республика былааһа туруорсан “Анаабыр алмааһыттан” уураттарда диэн буруйдааһын олоҕо суох. Саха былааһа силовой структуралары да, халыҥ омуктар салайар улахан корпорацияларын дьаһайар кыаҕа суох. Баҕар да баҕарыма – тыспыт кылгас. Өтөрүнэн уһуура да биллибэт.  Политика атын сиргэ оҥоһуллар. Биһиги ахсааммыт да аҕыйах, ол хаачыстыбаҕа охсор уонна кыахтаах-баайдаах дьоммут суох. Атыттарга холоотоххо туос дьадаҥыбыт – политическай да, экономическай да өттүнэн тирэҕэ суохпут. Ол туохха барытыгар, тугу барытын харчынан быһаарар үйэҕэ - кэпсэтэр дьон ортотугар тыла суоҕу, дьүлэйи, балайы санатар. Олигархтар үөскүүр усулуобуйалара биһиэхэ суох этэ, суох, суох даҕаны. Онон улахан политикаҕа орооһор кыахпыт букатын кыра. Баҕар, кэнэҕэс, оҕуруктаах өйдөөх салайааччы биһиги кэккэбититтэн тахсыа, норуот, общество бэйэтэ оннук киһини иитэн таһаарыа эрэ диэн бүөм эрэл санаанан уоскутунабыт.

***

ЕВСЕЕВ бэйэтэ туспа алмаас хостуур хампаанньа салалтатыттан туоратыллыбыта киниэхэ эрэ буолбакка, биһиэхэ – сахаларга эмиэ сүүйтэрии буолар. Киниэхэ – былааһа, амбицията аччыыр, сахаларга – харчылаах эйгэттэн туоратыллыы өссө биир түһүмэҕэ буолар.

“АЛРОСА” хампаанньа үрдүкү салалтатыгар икки саха баар: ОКОЕМОВ уонна бу ЕВСЕЕВ, вице-президеннэр.

ОКОЕМОВ Москваҕа олорор, Ил Тумэн депутата, каадырга сыһыаннаах боппуруостары курируйдуур дэнэр. ЕВСЕЕВ “АЛРОСА” анал социальнай боппуруостарын курируйдуур буолуоҕа дэнилиннэ. Ол “анал боппуруостар” туохтара-ханныктара ыйыллыбат. Ол аата 6-7 уопсай номинальнай вице-президеннэр эрээттэригэр түһэрилиннэ. ОКОЕМОВЫ даҕаны миэстэтиттэн түөрэҥнэтэллэрэ иһиллэр. Уопсайынан, сахалары алмаас хампаанньатын салалтатыттан туоратыы барара илэ көстөр.

Сахалар үлэлиир “Анаабыр алмаастара” уонна “Нижнеленскэй” ААОлары букатын даҕаны ГОКтар таһымнарыгар түһэрэн, республика бас билэр акцияларын бырыһыанын эбии эмиссия таһааран суурайан кэбиһиэхтэрэ, саха былааһыттан күрэтиэхтэрэ диэн санаа баар. Оннук да буолуон сөп.

Туспа хампаанньалары көннөрү кэмбинээттэргэ кубулутуу - саха сирэйдээҕинэн – Михаил ЭВЕРСТОВЫНАН оҥоһуллуоҕа диэн сабаҕалааһын эмиэ баар. “Бэйэҕит дьоҥҥутун бэйэҕит сиэҥ-аһааҥ” диэбиттии оннук да буруйу барытын сахаҕа түһэриэхтэрин сөп. ЭВЕРСТОВ да, ЕВСЕЕВ да ШТЫРОВ таһаарбыт дьоно. Оттон ШТЫРОВ кимин-тугун бары билэбит, кини оҕуруктаах өйүн эмиэ дьэҥкэрдэбит.

Сир баайын хостуур тэрилтэлэртэн  сахалар син балайда дьайар хампаанньалара “АЛРОСА” эрэ хаалбыта.  Ол онтон сахалары туоратыы үлэтэ бара турар диэн сабаҕалааһын оруннаах буолуон сөп. Акция атыылааһына, хостоммут алмааһы барытын Москваҕа тиэйэн илдьэн сортировкалыыр буолбуттара, аны ЕВСЕЕВЫ туоратыы - бу барыта биир тиһик үлэ түһүмэҕэ буоллаҕа. 

***

Бүөтүр АРЫЫЛААХАП,

Aartyk.Ru