Саха аҕыйах, бэйэ-бэйэтин билсэр, онон дьоруойдарбытын - Уйбаан, Сэмэн, Баһылай диэн ааттыаҕыҥ. Үһүөн урут да, билигин да дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник биллэр дьон. Арай, Баһылайы билигин дьон умна быһыытыйдаҕа буолуо.

Уйбааннаах Сэмэн дьэ чыыннара-хааннара тупсан, торолуйа сылдьар кэмэ. Иккиэн да маанылара, бөдөҥнөрө-сахтара, киэптэрэ-хааптара! Муҥутуур.  

Официаны балтараа чааһы быһа сордоон-муҥнаан ас сыаналааҕын, эриэхэбэйин, төрдүн-төбөтүн, ханна үүммүтүн, өлөрүллүбүтүн, хараллыбытын  барытын ымпыгар-чымпыгар тиийэ ырытан, туоһулаһан баран, бэйэ-бэйэлэрин кытары куоталаһа-куоталаһа эгэлгэни сакаастаатылар.

-          Эн тугу сиигин? – үөһэттэн аллараа көрөн олорон убайдар Баһылайтан ыйыталлар.

-          Ээ... мин дуо? – симик баҕайытык ыйытар.

-          Эн-эн! Ким атын баарый?!

-          Ээ... мин миин иһиэм этэ...

-          ???

-          ... Эт миинэ... лапсалаах, - чуоккайдыыр.

-          Но! Бу да киһи! Ол ойоҕуҥ миин өрбөт буолан рестораҥҥа кэлэн миини сакаастыы олороҕун дуо?!

-          Атыны баҕарбаппын ээ...

-          Чэ-чэ, “миин” буоллаҕына миин буо... – дэһэн  баран кэлэйбиттии Уйбааннаах Сэмэн сапсыйан кэбистилэр, баҕатын хоту “лапсалаах миин” сакаастаан биэрдилэр.

Сыаналаах ресторан үлэһитэ бардам клиеннарга үөрэммит буолан өс киирбэх. Иһигэр  туох дии санаабытын таһыгар биллэрбэтэ. Сакаастарын хат хатылаан баран тыаһа суох сымнаҕас көбүөрүнэн кухня диэки тырыбынайа турда.  

-          Кыыс дуу, уол дуу? – эр дьон официаннарын батыһа көрөн олорон улаханнык саҥа таһааран мунаахсыйдылар, күлэн саһыгырастылар.

Дьоммут аһаан-сиэн, күөллээн, официаны төттөрү-таары умса-төннө сүүрдэн баран ууларыгар-хаардарыгар киирэн былаасһы, политиканы, дьахталлары, массыыналары ырытыстылар. Онтон “дьиэҕэ эр киһи хаһаайын буолуохтаах, мөлтөх эр дьон ойохторугар баттатан олороллорун” эҥин диэн сиилэһэн-хоһулаһан бардылар.

 Уйбааннаах Сэмэн дьиэлэригэр “кыратын” ааһан “улахан Ыстаалын” буолалларын түөстэрин мөтөтөн олорон кэпсэннилэр.  “Олох тутабыт!” – диэн буолла, остуолу сутуруктарынан “лүҥ”  гына оҕустулар – халлаан хабырҕаларынан, муора тобуктарынан.  Онуоха Баһылай үөннээх, күлэн бычыгырыы-бычыгырыы:

-          Кырдьык дуо? – диэн ыпсарааччы буолла.

-          Хайа?! Дакаастыыбын дуо?! Итэҕэйбэккин дуо?! Барыахха оччоҕо миэхэ! – Уйбаан уолугунан тыынна.

-          Ээ, хойутаатыбыт дии, дьонуҥ утуйа сыттахтара... – Баһылай кэрбиир.

-          Эрэ кэллэҕинэ көрсүбэккэ утуйар ойох баар үһү дуо?! Чэ, бардыбыт! – Уйбаан сорунуулаахтык остуолтан ойон турар. Сэмэн эмиэ чалбарыйан хаалан:

-          Оннук буолбакка! Мин хахайбын эмиэ д-дакаастыам! Миэхэ бардыбыт! Үчүөй аҕайдык истибэтэҕинэ баттаҕыттан соһуом, дьэ!

Инньэ гынан аны ким “хахайын” дакаастыы барар буоллулар.

Уйбаан:

-          Чэ сөп! Бастаан миэхэ, онтон Сэмэҥҥэ, онтон...

-          ... ээ, миэхэ барар наадата суох! –Баһылай быһа түһэн икки илиитинэн сапсыйар. – Мин бэринэбин, олох хахай буолбатахпын – хобулук анныттан бүгүн көҥүллээн ыыппыттарыгар махтал. Миэхэ барбаппыт!

-          Аата киһи бөҕө, тууй-сиэ, пахайбын да! – убайдар киһилэриттэн кэлэйэн, сиргэнэн сил бөҕө буолан, силлэригэр хара сыстылар.  

Килэйбит-халайбыт массыынаҕа тиэллэн үс доҕордуулар Уйбааҥҥа бардылар.

Уйбаан хара ааныттан халҕанын хайа тэбэн киирдэ. Маат-куут!

Кырдьык-хордьук уот аһылынна, бэлэм сыппыт ойоҕо иккис этээстэн охто-төннө сүүрэн тилигирээн түстэ. Итирэн-кутуран кэлбит эрин тула көтө сылдьан тас сонун уһулла, бачыыҥкатын быатын сүөрэн булумахтанна...

Сэмэннээх Баһылай ырдьайыахтарын ырдьайан барытын көрөн тураллар. Уйбаан сүрдээх улаханнык бардыргаан ойоҕун остуолу тардарыгар дьаһайда. Анарааҥҥыта көрүөх бэтэрээ өттүгэр остуол хотойорунан ас тарта. Аһаабыта буолан ампаалыктанан истэхтэринэ, Уйбаан доҕотторугар имнэнэн баран остуолга аҥаар илиитин былас бырахта уонна туох баар аһы сиргэ ньылбы солоон түһэрдэ!

-          Ойоох, иккистээн остуолла тарт! – диэн ордоотоото.

Анарааҥҥыта охтон түһэ-түһэ саҥаттан ас бэлэмнээн түбүгүрдэ.

-          Көрдүгүт да?!! Хахайбын да?!

-          Олох хахайдаатар хахай эбиккин! – диэн буолла.

Икки чаастаах көрдөрүү кэнниттэн доҕордуулар суулаһан аны Сэмэн Хахай дьиэтигэр бардылар.

Сэмэн дьиэтигэр кэллилэр. Тэлиэс-былаас дайбаан, абына-табына үктээн дьиэ ааныгар чугаһаабыттарын кэннэ Сэмэннэрэ эргиллэ биэрдэ уонна эттэ:

-          Бээ, уолаттар! Күүтүҥ! Мин абстановканы бэлэмниэм! Тура түһүҥ! – диэтэ уонна халҕанын күүстээхтик арыйан ордоотообутунан дьиэтигэр киирэ турда.  

Сэмэн ханан да биэс мүнүүтэ буолбата. Арай аан аһылынна, били мааҕыҥҥы “хахайыттан” туох да ордубатах - туруусугунан эрэ купчуйан турар, аҥаар иэдэһэ кып-кыһыл, баттаҕар биэс тарбах суола оҥон хаалбыт:

-          Уолаттар, чэ, мин утуйар буоллум... пакааларын... – аан аһаҕаһынан дьахтар хаһыыта иһилиннэ – Киир, дьиккэр! Өссө тахсан турар дуо?!! – Чыычаах, сип-билигин! – Сэмэн төттөрү дьылыс гынна.

***

Онон диэ... Онон, хахайдар үрдүлэригэр хахаизалар бааллар.  

***

Aartyk.Ru