"Пафос", "позер", "мажор", "уруһуй" - аныгы кэммит геройдарын уобараһа. Баай-талым, "телевизорга курдук"  олоҕу сырсааһын, ол суоҕар ону өйтөн уруһуйдааһын, туораттан хайҕалы ирдээһин, ол туһугар сиэри таһынан барыы - көрдөрүнньүк олохпут көстүүтэ.

Дьыссаат саҕаттан, быычыкаай оҕолору   тас дьүһүннэринэн, публикаҕа тутталларынан-хапталларынан күрэхтэһиннэрэбит. Оскуолаҕа ким элбэх грамота, сертификат ыларыгар араас наадалаах-наадата суох куонкурустарга  сырыһыннарабыт. Үөрэххэ киирдэхтэринэ, биллэ-көстө таарыйа, "общественниктыыллар", кыраһыабайдык тылынан кыырарга үөрэнэллэр, "дьонтон хаалсымаары" сыаналаах таҥаска-сапка умсугуйаллар. Үлэҕэ киирдэхтэринэ үрдүүр туһугар тугу барытын тулуйаллар, оҥороллор, бараллар... Олороруҥ тухары тугу эрэ атыттарга дакаастааһын, атыттартан ордо эбэтэр хаалсыбат буола сатааһын...

Хаһыаттар биир күннээҕи  сонуннарын ааҕыахха.

- Бастакы сонун.

Ньурбаҕа 15 саастаах оскуола оҕото 14 саастаах оҕоттон биир мөһөөк былдьаан суут ыскаамыйатыгар тиийбит. Дьыаланы Ньурбатааҕы СК Силиэстийэлиир управлениетын силиэдэбэтэллэрэ туох да улахан баанданы туппут курдук иҥэн-тоҥон  ирдээн, дьыала оҥорон суукка киллэрбиттэр. Холуобунай ыстатыйа бөҕөтүн кэчигирэппиттэр. Тоҕо? Көрдөрүү сырсыыта. Көрдөрүү үрдүк буоллаҕына карьера эмиэ үрдүүр.

Оттон ол уол оҕо, бу быыкаай сааһыгар "сууттанара" олоҕор, өйүгэр-санаатыгар кэлин тугунан охсон тахсарын эдэр силиэдэбэтэллэр толкуйдаан көрөллөрө дуу? Бу маннык "көрдөрүү" туһугар аҥаар кырыытыттан барыларын сууттаан истэхпитинэ түмүгэ хайдах буолуой?

Саамай элбэх хаайыылаахтар НЬурбаҕа, Үөһээ Бүлүүгэ уонна Тааттаҕа бааллар дииллэр. Ити саамай элбэхтэрэ. Оттон улуус-улуус аайы бу араҥа ахсаанын аахтахха, хас биирдии төрдүс саха эр киһитэ хаайыыга олоро сылдьыбыт, олорор диэн буоллаҕына иэдээн буолбатах дуо?

Дьокуускай эргин хас биирдии холуонньаларга 1.5 тыһыынчалыыга тиийэ саха ыччата, эр дьоно сытыйа сытар.  Оҕо оҥоруохтаах, норуотун элбэтиэхтээх, үлэлиэхтээх-хамсыахтаах, көрүөхтээх-истиэхтээх эр дьоммут, бу биир мөһөөгү былдьаабыт курдук кыра буруйтан сылтаан, хаайыы дьоно буола сыттахтарына туох кэскилэ кэлиэй?!

Сэбиэскэй кэм, биллэн турар, үчүгэйэ элбэҕэ. Ол гынан баран хоромньута эмиэ баһаам этэ. Ыччаппыт кыра буруй аайы хаайыы сирэйдэнэн испиттэрэ. Ол түмүгэр, бу билигин "хаайыылаахтар" улуус-улуус аайы былааһы ылан, ылбат да буоллахтарына, кинилэри кытары киһи улаханнык аахсар күүстэригэр кубулуйдулар. Үчүгэй үһү дуо, ол? Погоннаахтар сулустара эбиллиэ - бүгүн. Онтон сарсын?

- Иккис сонун.

30-ччалаах дьахтар, ыал ийэтин хаартыскатын уонна туох баар олоҕун туһунан анкетатын порно-сайтка укупуттар. 
Билигин дьон куоталаһа-куоталаһа бэйэлэрин, оҕолорун, дьиэ кэргэттэрин хаартыскаларын социальнай ситимнэргэ быраҕаллар. Ону таһынан хас биирдии хамсаныыларын, хардыыларын  барытын "отчуоттаан" иһэллэр. Дьиэлэриттэн-уоттарыттан саҕалаан, тугу аһыылларыгар, тугу сөбүлүүллэригэр-сөбүлээбэттэригэр тиийэ, хаһан-ханна төрөөбүттэригэр, сылдьыбыттарыгар, кимниин тугу сэлэспиттэригэй диэри.

Социальнай ситимнэр үөдүйүөхтэриттэн ыла спецсулууспалар үлэлэрэ биллэ чэпчээтэ дииллэр. Урукку чекистэр эрэйдээхтэр биир "объегы" сыры-сыллаан сырсан, сонордоһон  "билэллэрэ". Оттон билигин "вэлком": аатын ааттаа - барыта интернеккэ тахсан кэлэр. Дьүһүнүттэн  майгытыгар, өйүгэр-санаатыгар, эргимтэтигэр, оҕотугар-уруутугар тиийэ. Өссө туох баар олоҕун биографията сылларынан кытары аттарыллан. 

Спецсулууспаларга эрэ буолуо дуо, ким баҕарбыт ким баҕарар туһунан билиэн сөп. Үчүгэй да сыалга, куһаҕан да сыалга. Өстөөххүн, абааһы көрөр киһигин иэстэһиэххин баҕардыҥ - баһаалыста, ханнык эрэ соччото суох биллэрии биэриэххин сөп, хаартыскалаан-таймалаан, анкеталаан. Эбэтэр хаартыскатын ылан араас рекламаҕа туһаныахтарын сөп. Холобур, ритуальнай өҥө оҥорор тэрилтэлэр уҥуохха ыйыыр хаартыскатын рекламата буолуоххун сөп. Оннук түбэлтэлэр хара баһаамнар. Көрдөрүнньүк олох буоллаҕа.

- Үһүс сонун.

Көрүнньүк олох биир сиэртибэлэринэн буолбуттар - Чурапчы улуустааҕы дьаһалтатын Саҥа дьыллааҕы корпоратива. Биллэ-көстө, атыттартан ордо таарыйа баай-талым остуолларын хаартыскаҕа түһэрэн "Вацапка" ыыппыттар.

Саҥа дьыллааҕы бырааһынньык остуолугар дьэ тааһынан таһыллыбыт күндү балык искэҕэ бюджет суотугар ылыллыбытын дуу, ылыллыбатаҕын дуу быһаарсан прокуратураҕа тиэстэн эрэллэр.  Прокуратураҕа син биир - көрдөрүү, көрдөрүнньүк олох дьоно олороллор. Туох да атына суох. Көрдөрүү туһугар тугу барытын оҥоруохтара. Көрдөрүнньүктэри көрдөрүүлэр көрүлэтэн эрдэхтэрэ. 

***

Aartyk.Ru