Хаҥаласка уонна Сунтаарга улуус баһылыктарын быыбара эрдэттэн былааннаммытын курдук, тыаһа-ууһа, айдаана-куйдаана суох аастылар. “Талыллар киһи талыллар, буолар киһи буолар” дии санаан, Сунтаарга да, Хаҥаласка да быыбардааччы аҥаарын кэриэтэ баһылыгы “тала” тахсыбата. Оттон Аммаҕа 80 бырыһыантан тахса быыбардааччы  куоластыыр быраабын туһанна уонна Николай АРХИПОВЫ талла.   

***

Кэнники кэккэ сылларга, гражданскай сэрии кэнниттэн “улуу өһөстөрүнэн” соччо-бачча аатырбатах аммалар муниципальнай быыбардара бэрт айдааннаахтык, хайдыһыылаахтык барар буолла. 2013 сыллаахха Александр АРТЕМЬЕВ иккистээн улуус баһылыгынан талылларыгар, кини кэнниттэн кимҥэ да улаханнык биллибэт кандидат Александр  НЕУСТРОЕВ  тилэх баттаһан тахсан кэтээн көрөөччүлэри соһуппута. Аммаҕа сонун киһи кэллэҕинэ, технологиятын таптаҕына баһылык буолуон сөбө оччолорго көстүбүтэ.

 

Амма баһылыгын быйылгы быыбарыгар кандидат Михаил АРТЕМЬЕВ туһугар сүүрбүт-көппүт киһи хараҕынан быыбар хаамыытын, түмүгүн көрүөххэ.  

Ньургун ГОЛЬДЕРОВ, урбаанньыт, “Сельхозтехника Якутии” тэрилтэ генеральнай дириэктэрэ:

-         Аммаҕа быыбар олус сэргэхтик ааста. Политтехнология уонна харчы кыайда. Ити олус сэрэхтээх. Ельцин 1991 сыллаахха эмиэ технологиянан кыайбыта. “Ураа” хаһыынан талан баран эһиилигэр бары абааһы көрбүттэрэ.

-         “Тапталтан абааһы көрүүгэ диэри биир хардыы” диэн этэҕин?

-         Уот харахха!

-         Инаугурация хайдах ааста,  сырыттыҥ дуо?

-         Олус сэмэйдик, саҥа баһылыгы улуус элитэтэ, баһылыктар тоҥкурууннук көрүстүлэр. Мин ыҥырыллан баран бастаан барымаары гыммытым, онтон Артемьев штабын аатыттан тыл этэҕин диэбиттэригэр баран эҕэрдэлээтим. Болугурдар ааттарыттан эмиэ. “Быыбар иннинээҕи программаҕын олоххо киллэрэргин кэтэһэбит”, - диэбиппэр тута сирэйэ-хараҕа уларыйан хаалла...

-         Тоҕо?

-         Кыаллыбат былаан буоллаҕа. Хайдах сылгы ахсаанын 25 000,  ынах-сүөһүнү 21 000 диэри тиэрдиэххиний?

-         Билигин төһөнүй ол?

-         Уонтан тахсалыы эрэ.  Аҕыйах. Ол гынан баран, эмиэ да үлэлии-хамсыы илигиттэн “куһаҕан” диэн үрдүттэн кэриэтиир сыыһа дии саныыбын. Кэтээн көрүөхпүт, сыл-хас.

-         Михаил Артемьевы бастаан солбуйааччынан хаалар диэбиттэрэ дии, онтон кэлин Мэҥэҕэ көһөн эрэрэ иһиллэр.

-         Кини оннугар Кырдьаҕааһап куораттан таҕыста дии, дьону соһутан... Бастаан Михаил “үлэбэр тахсыам, көрүөм, үлэлиэм” диэн эппитэ. Онтон өйүүнүгэр “кыаллыбат программаны хайдах да олоххо киллэрэр кыаҕым суох”  диэн батынан кэбиспитэ.  

-         Солбуйааччылар бары уурайан баран хаалбыттар диэн кэпсииллэр.

-         Бары буолбатах, биир киһи – Прасковья Емельянова хаалла.

-         Кини Егор Борисовтыын бииргэ үөрэммитэ  дуо?

-         Суох, кэргэнэ Уйбаан Емельянов Егор Афанасьевичтыын  бииргэ устудьуоннаабыттар. Ыалынан  билсэр-көрсөр  доҕордуулар. Мин саныахпар, Емельянова “смотрящай” оруолугар хаалбыт буолуохтаах. Егор Афанасьевич, хайаан да кэтиир-маныыр киһи туруорар үгэстээх.

-         Солбуйааччылары саҥа баһылыгы “бойкуоттааҥ” диэн ким эмэ кикпитэ буолаарай? Холобурга,  улахан Артемьев?

-         Олох “бу” диэн тугу да этэр кыаҕым суох. Истэн турбут суох...

-         Архипов инаугурациятыгар миниистир кэлбэтэ?

-         Үлэм элбэх диэбитэ.

-         Эн санааҕар, Амма быыбарыгар сорохтор уорбалыылларын курдук “куорат мээрин хамаандата” кыттыста дуо?

-         Суох дии саныыбын. Айсен Николаев уонна Александр Артемьев (ТХ миниистирэ) олус чугас, үчүгэй сыһыаннаахтар. Онон утары киһи ыыппыта буолуо дии санаабаппын.

-         Ким ороосто дии саныыгын?

-         Ил Дархан да, республика былааһа да орооспото.  Аммалар бэйэлэрэ быһаардыннар диэн буолбута.  Хата, ол оннугар Ил Түмэн урукку депутата Михаил Устинович Тимофеев улаханнык кыттыста.

-         Ким туһугар?

-         Архипов буоллаҕа дии.

-         Оттон миниистир Артемьев эмиэ тахса сылдьыбыта дии.

-         Икки эрэ күҥҥэ уоппускаланан, ону даҕаны Егор БОРИСОВ күүһүнэн дьаһайан уоппуска бэрдэрэн, быыбар хампаанньата бүтээри турдаҕына тахса сылдьыбыта. Уонна бүттэ. Тахсыбатаҕа буоллар көнө этэ. Ити кэнниттэн куоласпыт 20 бырыһыанын сүтэрбиппит...

-         Пахай...  

-         Аны, 14 нэһилиэк баһылыгыттан 12-лэрэ бартыбыал кыбына-кыбына дьоннорун үнтү көбүөлээн  кыйахаан кэбиһэн утары куоластаттылар.  

-         Убай Артемьевка оппозицияҕа сылдьыбыт дьон бары Архиповы өйөөтүлэр? Холобур, инаугурацияҕа Екатерина Никитинаҕа тиийэ тахсыбыттар диэн этэ.

-         Бары буолбатах. Холобур, ааспыт баһылык быыбарыгар Александр Артемьевы утары быыбарга кыттыбыт кандидат - Дмитрий Левин Архиповы өйөөбөтөҕө. Кини Михаиллыын иккиэн тутааччылар, бииргэ үлэлээбит дьон.

-         Аммалар ханнык санааларыгар оонньоон технология туһанылынна  дии саныыгын?

-         Сүнньүнэн “аймахтыылар” диэҥҥэ оонньоотулар. Былаас “приХватизацията” диэн.  Уонна дьахтар аймахха туһаайан ньыма туттулунна: дьахтар сонумсаҕар.

-         Но?

-         Дьиҥинэн, Архипов букатын сатаан мичээрдээбэт киһи ээ, ону плакаттарыгар үнтү “үөрдэн-көтүтэн” түһэрэн, дьахталлар өйдөрүн сүүйдүлэр.  

-         Кыра да наада эбит... Баҕар, “убай” Артемьев “бардамын” кэнниттэн ...

-         Эр киһи эр киһи курдук буолуохтаах. Хаһаайын! Александр Еремеевыһы “бардам” диэн – дарбатыы. Эр киһи буоллаҕа. Сытыары-сымнаҕас, күөх оту тосту үктээбэт, сытар ынаҕы туруорбат  киһи политик буолбат.

-         Айдааннаах быыбар туоһута буолбут киһи – быыбар наада дуо?

-         Республика таһымыгар наада дии саныыбын. Онтон поселение, нэһилиэк таһымыгар – бэлэммит суох.

***

Аартык.ру