Туоһулаһааччылартан ордук  олуйсан Иван ШАМАЕВ “ону-маны” ыйытта.

Иван Иванович туохтан сылтаан олуйсуулаах ыйытыылары биэрбитин “Aartyk.Ru” интернет-хаһыакка кэпсиир:

-          2011 сыллаахха Салехардка икки киһи – биирэ 18-таах, иккиһэ 31 саастаах утуу-субуу ый быысаһан кырбанан тыыннара быстыбыта. Ол кэмҥэ ПРОКОПЕНКО оруобуна Россия Ис дьыалаҕа министиэристибэтин Ямало-Ненецкэй автономнай уокурукка Управлениетын начальнигын солбуйааччытынан – полиция начальнигынан анаммыта.. Бу өлбүт дьон иккиэн “Ямал – потомкам” диэн общественнай  хамсааһын көхтөөх кыттыылаахтара этэ. 18 саастаах Александр Лаптандер ыччат национальнай хамсааһынын лидерэ. Иккис киһи Андрей Хороль “Оленеводы мир” ассоциациятын президенэ уонна  Россия табаһыттарын сойууһун салайааччытын Дмитрий Хороль уола этэ. Лаптандер уонна Хороль өлүүлэрэ Ямалга улахан аймалҕаны таһаарбыта. “Бу дьыала тугунан түмүктэммитэй?” – диэн ыйыппытым. Ону киһим итини эрэ ыйытыахтара дии санаабатах быһыылаах, “Хороль итирик охсуһууга өлбүтэ биллибитэ, Лаптандер эмиэ”, - диэн уота-күөһэ суох, мух-мах эппиэттээтэ.  

Өссө биһиги ол ямалларга тахсыбыт быһылааны истэн оччолорго дьиксинэ санаабыппыт, - диир ШАМАЕВ.

-          Иккис боппуруоһуҥ туох туһунан этэй, Иван Иванович?

-          Каадыр боппуруоһугар сыһыаннаах. Бастаан  Александр УАРОВ ыйытта: “ИДьМ салалтатыгар атын киһини аҕалаҕын дуо?” – диэн. Мин ити боппуруоһу ПРОКОПЕНКО эрдэ кэмитиэккэ отчуоттууругар эмиэ ыйыппытым. Александр НАЗАРОВ, Яков СТАХОВ диэн миниистирдэнэ сылдьыбыппыт. Ол дьон олохтоох каадырдары үлэлэппэккэ, дуоһунас толкуйдуу-толкуйдуу бэйэлэрин дьонун аҕалбыттара диэн. НАЗАРОВ киһини кырбаабытыгар Саха общественнай киин (СОК) НАЗАРОВЫ ууратын диэн федеральнай кииҥҥэ сурук суруйбуппут. Онуоха кини миигиттэн 10 мөлүйүөннээх саат куттарыыта ылары модьуйсан суукка үҥсэн баран бэйэтэ суукка кэлбэтэҕэ, СТАХОВ биир күн суруналыыска 7 холуобунай дьыала тэрийтэрбитигэр СОК көмүскэспитэ диэн кэпсээбитим.

-          Сэрэтии бэрээдэгинэн?

-          Оттон оннук чахчы тахсыбыта, бэйэҕит билэҕит. Мин тугу да өйбүттэн оҥорон кэпсээбэппин ээ.

-          Инньэ гынан, “варяг” кэлэр диэтэ дуо?

-          Солбуйааччынан олохтоох каадыры оҥоро сатаабытым да кыаллыбата диэн кэмитиэккэ эппитэ. Левины кини "туруорсан" куорат полициятын салайааччытынан анаммытын этэр. Сахалыы билэр диэбитэ да, кэлин истибитим, ол киһи “ыт” да  диэни сахалыы билбэт эбит. Онон Нижнэй Новгородтан каадыр управлениетыгар киһи иһэр диэтэ.

-          Эс, солбуйааччытын бэйэтэ быһаарбат дуо, ол?

-          Дьэ “суох” диир. “Федеральнай киин ыытта”, “кинилэр эрэ кандидатураны сөпсөһүннэрэллэр” диэн батынна. Киһи итэҕэйбэт да буоллар... Манан диэн кыбыттахха, Силиэстийэ кэмитиэтин Саха сиринээҕи управлениетыгар каадырга эмиэ Нижнэй Новгородтан киһи кэлэн олорор дииллэр дии.

-          Мезриҥҥэ дуо?

-          Оннук ини, эһиги билэҕит. Таҥара көмөтүнэн ол тэрилтэтэлэргэ кимнээх үлэлииллэрин билэ иликпин. Билбэтэх да бэрт буолуо этэ.

-          Дьокутааттаргар туһаайан тугу эттиҥ?

-          Федеральнай киинтэн ананар дуоһунастар солбуйааччыларыгар парламент сокуон ылынан ирдэбил туруоруон наада дии саныыбын. Ол туһунан дьокутааттарга туһаайан эппитим. Механизм  толкуйдуохха диэн.

-          Хаһаактаргын сокуон тылыттан ылан бырахтардыҥ?(Общественнай бэрээдэги көрүүгэ общественнай түмсүүлэр, тэриллиилэр хайдах кыттыһыахтарын сөбүн туһунан быһаарар сокуоҥҥа  хаһаактар чорботуллан бэлиэтэммиттэрин И.ШАМАЕВ утарбыта – аапт.).

-          Дьэ! – Иван Иванович сэгэс гына түһэр. - Сокуоҥҥа үс көннөрүү киллэриэххэ, үс сиртэн  “хаһаактар” диэни олох ылан быраҕыахха диэн эппиппин  дьокутааттар өйөөтүлэр.

****

Аартык.ру