Кини эмиэ, тыыннааҕар үһүйээҥҥэ киирбит Варвара Андреевна ПЕТРОВА -  үөлээннээҕэ, биир кэмҥэ үлэлээн-хамсаан ааспыт дьүөгэлиилэр этэ буоллаҕа.  Дьэ, бу икки хотун-хаан дьахталлары, кырдьык да, уон, куһаҕан буолуоҕунааҕар, орто да баайыылаах  эр дьоҥҥо  киһи биэриэн харыһыйара. Ол курдук үтүө-мааны салайааччылара. Билигин кинилэр курдук салайааччылар аны суохтар, кэнэҕэс үөскүүллэрэ да саарбах.  Бороскуолаах Балбаара  Сэбиэскэй кэм, социализм идиэйэтэ ииппит, дьиҥнээх хомуньуус диэн хайҕанар эрэ өйдөбүлгэ туттуллар салайааччылар, ис хаан норуот, сир дьоно этилэрэ эбээт.

Бу икки салайааччы дьахталлар туруору, кытаанах майгыларынан аатырбыттара. Онон-манан эҕилитэри-кубулутары сөбүлээбэт, биир тыллаах, булгуруйбат сүнньүлээх, эппит тылларын толорор уонна толотторон баран тэйэр, сороҕор суодаллаах, хотуттар этилэр. Кинилэр бэргэн этиилэрэ, ураты туттуулара-хаптыылара  элбэх дьон өйүгэр иҥэ сылдьар. Аныгылатан – харизма дэнэрэ, дьэ кырдьык кинилэргэ толору баара.

Варвара ПЕТРОВАНЫ  алмаастаах Мииринэй тойоно-хотуна улаханнык ытыктыырын, тылын быһа гымматын  кэпсииллэрэ. Саханы итэҕэтэр уустук, баайдаах-үптээх омук дьонун ытыктабылын ылар өссө уустук. Ол дьонуҥ тэҥҥэ аахсыахтааҕар буолуох, киһи баар диэн таба көрөн тыл ыһыгыннахтарына  махтал. Ньурба улууһун салайан олорон Варвара Андреевна улууһун ыччатын Накыыҥҥа үлэлэтэри туруорсара, улууһугар харчы көрдөрөрө. Мииринэйгэ мунньахха бардаҕына,  сөмөлүөт хара ааныттан массыынанан киирэн тойоттор бэйэлэринэн маанылаан көрсөллөрүн ахталлар.  “Нюрбинская бабушка” диэн олус ытыгылаан ааттыыллара. Кини кэнниттэн баһылыктыы сатаабыт эр дьон бэйэлэрэ сатыы саллаҥнаан пуортан тахсаллара үһү. Буолумуна,  хас дьадаҥы улуус баһылыга кэлэрин-барарын тоһуйан күн сололорун барыахтараq...
***
Варвара Андреевна сарсыарда – 5-6 чаастан саҕалаан туох баар Ньурба, чугас сытар нэһилиэктэр  хочуолунайдарын барытын кэрийэн үлэтигэр тиийэрэ, киэһээ эмиэ саамай хойут хочуолунайдарын, эбийиэктэрин барытын кэрийэн баран дьиэлиирэ. Тымныы, туох эрэ саарбах тахсаары гыннаҕына, түүн үөһэ да утуйбакка  бэрэбиэркэлии барара, ардыгар сатыы. Билигин соҕуруу куораттарынан күүлэйдээн кэлэ-кэлэ, дөрүн-дөрүн, сүүс суруналыыс арыалдьыттаах,  бас билэр территорияларын “кыраһыабайдык” кэрийэллэр – бараххаттар үлэһит дьон...
***
Прасковья  Павловна Тараас Дэһээккиҥҥэ, “Якутзолотаҕа” кэлэрин кэпсииллэрэ. 90-с сылларга ыһыллыы - тоҕуллуу, “Хатас” сопхуоһа Прасковья Павловна эрэ баар буолан өссө тыына уһаатаҕа, дьонун син сиринэн хааччыйан баран уурайдаҕа. Тыа хаһаайыстыбатын тэрилтэтин дириэктэрэ көмүсчүккэ син биир көрдөһө кэлэр буоллаҕа. Дэһээккин  элбэх киһи көмө көрдүүрүттэн салҕан ыарырҕатар. Аны бойобуой бодоруугатыгар Бороскуоҕа хайдах аккаастыаҕай – анарааҥҥыта аккааһы ылыммата чахчы.  

Инньэ гынан, Дэһээккин Бороскуо кэлэн иһэрин биллэҕинэ  саһа сатыыр идэлэммит. Эбэтэр “мунньах” энин диэн сэкиритээринэн аралдьыттарар албас була сатыыр эбит. Онтуката ол сэкиритээргэ иҥниэ дуо, үйэтин сааһын тухары оччолооҕу ааспыт киһи, наада буолбакка – приемнай аанын аһыан инниттэн:

-          Тараас! Ханна бааргын?! Мин кэллим! – диэн сөҥ куолаһа Дэһээккини ирдээбитинэн киирэн кэлэр эбит да,  дириэктэр икки хос аанын биирдэ тоҕо тардан кабинекка  үргүлдьү ааһа турара үһү. Били “мунньах, суох” эҥин диэн Бороскуону муннарарга сорудах, дьаһал бөҕөтө ылбыт сэкиритээр - бэйи, атыттарга суостаах хотун, эмээхсин дохсун салгыныттан чачайан, сүрэҕэ хайдан? сырыы аайы тыл да быһаҕаһын кыбыппакка туран  хаалара үһү. Ол кини саҥардаҕына да,  Бороскуо кутуйах чыыбырҕаата диэн эргиллэн да көрбөөт ини, оннооҕор буолуох уоту-ууну аастаҕа.

Инньэ гынан, Тарааһын тараччы тутан ылан – ээҕин ылан баран төннөрө дииллэрэ.  Бороскуо сорунна эрэ туох да бэйэлээх кинини тохтотор кыаҕа суоҕа.  

***
Тойон буолан улаатымсыйан, кыра-хара киһини таба көрбөт буолбут дьону миэстэлэрин булларарын кэпсииллэрэ.
ДП  иннигэр дуоһунаһа үрдээбит, додо саҕа санаммыт эдэр тойон, Бороскуо иһэрин көрбөтөҕө буолан, дьону барытын үрдүнэн көрөн турбут. Онуоха:

-          Хайа, нохоо! Күрүлүүр күнүс хас сулус быччайан тахсыа диэн  халлааны мыҥаан  чололлон тураҕын?! – диэн сүр улаханнык тыл ыһыктан баран ааһа турбут, ону истибит дьон күлэн тоҕо барбыттар. Инньэ гынан,  элэккэ  барбыт киһи кэлин, Бороскуону тумнар кыаҕа суох буоллаҕына, сирэйин быһа түһэ сыһыар диэри тоҥхоҥноон дорооболоһор  буолбутун кэпсииллэрэ.  

***

Аартык.ру