Былаас уонна киһи: ДУОҺУНАС уонна СИЭР-МАЙГЫ
Пятница, 28 Марта 2014 09:04
Хаһан эрэ өрдөөҕүтэ, Дьокуускайтан бэрт тэйиччи сытар улууска республика таһымнаах улахан тэрээһин буолбутугар, суруналыыстар арыалдьыттаах правительство чилиэттэрин делегацията бара сылдьыбыта. Эдэр суруналыыс Таҥараҕа тиксибиттии сананан мал-сал хомунаат, саҥа сири, дьону кытары билсэр баҕалаах үөрэ-көтө онно айаннаспыттааҕым.
Суруналыыстары барыларын биир туспа автобуска тиэйэн илтилэр. Уһун, киэҥ айаны быһа айахпыт хам буолбат, күлэн-салан, бэйэ-бэйэни кытары ыкса билсиһэн, хаадьылаһан-көрүлэһэн бэрт бэһиэлэйдик айаннаан тиийиэхтээх сирбитигэр, иккис сууккабытыгар нэһиилэ тиийдибит. Олохпутун-оннубутун буллубут, мин биир эдэрчи дьахтары кытары икки миэстэлээх хоско олохсуйдубут.
***
Тойон-хотун араас буолар эбит этэ. Дьиҥнээхтик ис култууралаах, билиилээх-көрүүлээх, олохтоох дьаһаллаах, мааны тыллаах-өстөөх да дьон баара, ону сэргэ, туох кистэлэ кэлиэй, чыынынан-хаанынан өттөйөн быары быһа быраҕаттааччылар эмиэ көстүтэлээбиттэрэ.
Сарсыардатын, күнүһүн тэрээһиҥҥэ сылдьабыт, дьону көрсөбүт, кэпсэтэбит, ханна туох буолбутун блокноппутугар тиһэбит, диктофоҥҥа устабыт, хаартыскаҕа түһэрэбит. Быһатын - үлэлии кэлбит дьон үлэлиибит. Киэһэ култуурунай программа кэнниттэн ким ханна тугу гынара көҥүл. Арай, өйдөөн көрдөхпүнэ, дьукаах дьахтарым суруналыыстартан ойуччу туттар эбит, наар тойоттору батыһа сылдьар. Баҕар, билэр киһитэ, дьоно буолуо дии саныыбын. Киэһэлик хоһугар хойутаан киирэн баран "госсулууспа үчүгэйин, барыһын, сүүйүүлээҕин, туһалааҕын" туһунан кэпсээн кулгаахпын имитэр. Кэнникиннэн биир кэпсээни истэн хал буолан "ээх" эрэ диибин. Оччолорго да, баччаларга да хонтуораҕа үлэлиир дьон, мин көрүүхпэр, сүрдээх чуҥкук үлэлээх дьон. Чааһынан үлэ, ким эрэ дьаһала суох хамсаммакка биир миэстэҕэ хараҕаланан олорууга барсыбат киһи дьукаах дьахтарым баҕатын соччо сэргээбэппин.
Онтон дьэ, сарсыныгар барыахтаахпыт. Киэһэлик атаарыы "сиэрэ-туома" саҕаланна. Дьукааҕым ыҥырыытынан, өссө үс-хас буолан били кини сырса сылдьар тойотторугар ыалдьыттыы таҕыстыбыт. Дьоммут куукуна курдук уопсай аһыыр хостоохтор уонна өссө биир иһирдьэ утуйар хосторо көстөр. Дуоһунастаахтар иккиэлэр. Биирдэрэ обургу тойон, биирдэрэ көмөлөһөөччүтэ эбит. Тойон көмөлөһөөччүтүн соруйан солуута суох төттөрү-таары сүүрдүбүтүн сүөргүлээтибит. Онтон чочумча соҕус олорбохтоон баран көмөлөһөөччү киһи тойонуттан көҥүллэтэн "сынньана" диэн утуйа барда. Ол онон. Онтон ону-маны сэлэһэ олордохпутуна арай обургу тойон дьукаах дьахтарбын:
- Тугу манна ньолойон олороҕун! Бар, N-вка! - диэн күргүйдээтэ.
Биһиги соһуйан айахпытыгар уктубут алаадьыбытыгар хара сыстыбыт. Өссө биирдэ тыыммыт кылгаата, били дьахтарбыт туран өс хоту хоско киирэ турбутуттан... Харахпыт тахса сыста.
...Били дьаһайбыт киһибит салгыы туох да буолбатаҕын курдук кэпсээн-ипсээн мааны. Хайдах эрэ соччото суох балаһыанньа буолла. Чэ, хайа-муҥун билэ-билэ билбэтэҕэ, көрө-көрө көрбөтөҕө буолан кубулунан олоруохпутуй, тарҕастыбыт.
Түүн утуйа сыттахпына хос аана аһылынна били дьахтарым киирэн кэллэ. Мин "утуйа"сытабын. Онтон:
- Наһаа ынырык киһи дии, көрдүҥ батта, N-ов биһигини хайдах курдук дьаабылаабытын!
- ...
- Наһаа дьиикэй киһи! - өссө да мөҕүттэ-мөҕүттэ оронун оҥостон сытар тыаһа иһилиннэ...
***
Ити кэнниттэн сыл аҥаара ааспытын кэннэ дьукаахтаспыт дьахтарым баҕалаах госсулууспатыгар киирбитин истибитим.
Онтон кини баарын туһунан умнубутум кэннэ алта-хас сыл буолан "госсулууспатыттан" уурайбыт үһү диэн кэпсээн кэлбитэ. Оччо талаһан барбыт сириттэн тоҕо барбыта буолла диэн таайыы барбытыгар ким эрэ: "Онно аҥаардас "А" эрэ наадата суох буоллаҕа, кыра-хара дуоһунаска ыт курдук үлэлиэххэ наада. Кыайбатах буоллаҕа. Бу пенсияҕа барара аҕыйах сыл хаалбытын кэннэ, бэйэ баҕатынан барбатаҕа чахчы", - диэн түмүк оҥордо.
***
Аартык.ру






Комментарии
билбэтэхпин биллим-буолар да эбит!