Эйэҕэспит-сайаҕаспыт бөҕөтөө... хаарыан да барахсаттарбыт!

Четверг, 06 Февраля 2014 15:33
Оцените материал
(9 голосов)
Аан дойду уларыйар. Сахалар уларыйбаттар.
Аан дойдуга норуоттар сүтэллэр, норуоттар тиллэллэр. Саха холку.
Аан дойду сууллан түһэр, атаҕар турар, булумахтанар, өрө мөхсөр. Саха чэй иһэн сыпсырыйар, түүҥҥү түүлүн тойоннуу сатыыр, дьааһыйа-дьааһыйа алаадьы алааһын эргиччи көрөр.
Саҕахха атын киһи көстүө кэрэх, ыбылы ымманыйан, охто-охто утары сүүрэн тиийэн күрүөбүт аанын сүөрэн, илин-кэлин түсүһэн балаҕаммыт халҕанын нэличчи аһабыт, баарбытынан-суохпутунан маанылыыбыт, туохпутун барытын туура туран биэрээри кыһаллыы-мүһэллии,  хара көлөһүнү ыгыы... Хайыахпытый: “Тоҥмуту ириэрдэхпитинэ – биһиги эрэ ириэриэхпит, аан дойду аччыгын аһаттахпытына – биһиги эрэ аһатыахпыт!”...
Сыллар-хонуктар ааһаллар, дьыллар-үйэлэр уларыйаллар, арай саха барахсан майгыта судургу.  Ким баҕарар кэлэн эрбэҕин үрдүгэр эргитэр кыахтаах. Сиэппитин хаһа туран “бу мин илиим буолбатах, бэйэҥ илииҥ” да диэн эттэҕинэ итэҕэйэн, өссө “өйдөтөн” биэрбитигэр харах уулаах бөтө бэрдэрэн махтана-махтана манньыйыахпыт. Өлөрөөрү да туран “абырыыбыт” диэтэхтэринэ, киниэхэ табыгастаах балаһыанньаны ыла сатаан хара сор бөҕөтө буолуохпут.
***
Тулалыыр айылҕабыт, дьоммут-сэргэбит уларыйда – биһиги өйбүт-санаабыт үс харчы курдук, ханан да эҕилитиитэ суох уруккулуу суп-судургу, боп-боростой. Манан диэн эттэххэ, билигин “үс харчы” да суох буолла быһыылаах.
Илибирэтэн-салыбыратан тыл иҥмит киһитэ, оҕуруктаах өйдөөх “Якутцемент” ААО генеральнай дириэктэрэ, “холоҥсоломмут хаҥаластар хахайдара”  Алиш МАМЕДОВ бэчээккэ хаарыллан, сүр тиэтэллик Ykt.Ru сайтка  “сахалары абыраабытын” туһунан интервью биэрэ охсубут. Ньулугур-ньалыгыр үтүмэн уһун саҥатыттан сылыктаатахха, уопсайынан биһигини кэлии эрэ дьон абырыыр кыахтаахтар эбит диэн санааҕа кэллим. Кинилэр эрэ көмүскээтэхтэринэ үрүҥ күн анныгар “чууп-чаап” саҥаран тыыммытын уһатыыһыкпыт. Уопсайынан, хаҥаластар Тыгын Дархаҥҥа буолбакка, Алиш МАМЕДОВКА памятник турар сирин көрдүүһүккүт. Сири атын мамедовтартан быһа түһэн остуолбалаан кэбиһиҥ.
***
МАМЕДОВ урут Саха сиригэр “романтиканы” батыһан эрэ кэлбит курдук кэпсэнэрэ. Бу сырыыга (ыксалынан оҥоһуллубут интервью буолан эбитэ дуу, сахаларга бу да барсыа диэбитэ дуу), биир өттүнэн, “сэттэ оҕолоох төрөппүттэрбэр көмөлөһөөрү, дойдубар эдэр специалистар ХАМНАСтара кыратын иһин атын сиргэ барарга быһаарыммытым” диэбит. Итинник этэ туран, абзац бүтэ илигинэ “Якутияны” оҕо эрдэҕиттэн “сөбүлүүр” буолан хаалбыт. Түһээн да баттаппатах сирин бу оҕо эрэйдээх “таптаан” иэдэйбитин санаатахха киһи сүрэҕэ хаанынан оҕуолуур...
Салгыы, “кэнэҕэс хаҥаластары абырааччы” - эдэр специалист айаныгар анаан “Якутцемент” ХАРЧЫ ыыппатаҕын суруйар. Саха эдэр специалистарын азербайджаннар, киргизтэр, грузиннар айанын төлүү-төлүү Бакуга, Бишкеккэ, Тбилисигэ наар ыҥыра сатыыллар даҕаны биһиги дьоммут сүрэҕэ суохтара бөҕөтө барбаттар. Оттон бу биир, Саха сирин таптаан иэдэйбит омук уолун эрэйдээҕи суолун айанын төлөөбөккө Красноярскайга бичтиэр диэри кэбилээбиттэр!
...Оннук айылаах 80-с сылларга МАМЕДОВ саҕа үөрэхтээх олохтоох нуучча дуу, саха дуу киһитэ суох буолан Кавказтан специалист сурутан ылбыттара буолуо дуо? 50-60-с сыллар эбитэ буоллар киһи син өйдүөх этэ, оччолорго кырдьык специалист сэдэҕэ, оттон МАМЕДОВ  Азербайджаннааҕы инженернэй-тутуу институтун 1979 сыллаахха бүтэрбит.
МАМЕДОВ кэллэ кэлээт собуот буҕаалтырын “Комсомольскай правдаҕа” саралаан суруйуох буолан суоһурҕанан 500 солкуобайы ыга үктээн ылбыт. Хайдах эрэ “саҥарбатын туһугар” бэриккэ майгынныыр буолбатах дуо? Онтон “кэлин билбитэ” акылаата 110 солк “эрэ” эбит, ону өссө мыынан “приземлило” диэбит. Саха уола Бакуга тиийэн хаһыатынан суоһурҕаннаҕына, кырата кырбаан баран “бара тур!” диэхтэрэ.
***
Кавказ омуктара “отблагодари” гыналларын аһара ньуолбардык сатыыллар. МАМЕДОВ, собуот начальнига кини армияҕа барар болдьоҕун сыҕарыттарбытыгар, “отблагодари” гынан военком кабинетын өрөмүөннээбит. Сэрэйдэххэ, 110 солк. акылаатыгар буолбатаҕа буолуо...
Эдэр МАМЕДОВ хас биирдии хамсаныыта барыта меркантильнай интэриэстээх. Армияҕа да сулууспалыыр сирин талбыта эмиэ “хотугу надбавкатын сүтэрбэт” туһуттан тахсыбыт. Инньэ гынан, Тиксиигэ барбыт. Ол сылдьан, кэм да “сахалары аһынар-харыһыйар” санаата батарбакка  Егор Неустроевы (саллайар саха араспаанньалаах саллааты) көмүскэспит. Онтон ыла “представители малых народностей сплотились”... Россия сокуона сахалары “маалай народнаска” кыайан киллэрбэт, бэйэбит да наһаа киириэхпитин баҕарарбыт үрдүнэн. Ону МАМЕДОВ биир тыынынан “маалайдарга” күрдьэн кэбиспит. Сөп ээ, мамедовтарга биһиги бары биир мэлтэҕэр сирэйдээх, кыараҕас харахтаах “маалайдар” буоллахпыт.
МАМЕДОВ армияҕа барыан иннинэ собуокка аҕыс ЫЙ үлэлээн баран, төннөрүгэр тута хаппытаалынай тутуу отделын начальнига буола түһэр! Тутуу былыр-былыргыттан харчылаах-хамнастаах үлэ буоллаҕа. Аны биэс сылынан дириэктэр солбуйааччыта буолбут, онтон 1989 сыллаахха бүтүн дириэктэр буолан лөглөс гына олоро түспүт!
****
Онтон киһибит “аһынар-харыһыйар” таһымын үрдэтээри былааска талаһан барар.
Син дириэктэрдии-дириэктэрдии олоруохтаах этэ буоллаҕа.
Биллэн турар, дьокутаат мандаата тустаахха олус элбэҕи биэрэр. Бастатан туран, былааска киирэн билсии-көрсүү хаҥыыр, билсиини-көрсүүнү өссө тылынан-өһүнэн салыбыратан, манньанан “отблагодари” гыннахха, букатын даҕаны омоллоон олоҕун түстүөн сөп! Ол туохтаах үһү, 200-300 тыһыынчаҕа ханнык эрэ оскуолаҕа сылаас туалет тутуом, ол оннугар 200-300 мөлүйүөнү өлөрүөм... Сылаас туалет диэни билбэтэх котокулар “ураа” куолаһынан “абырааччыга” куоластыы тураллар... МАМЕДОВ бэйэтэ хаһан эрэ кэпсээбитинэн, биир тыа учуутала эрэйдээх хас унитазка олордоҕум ахсын “Алиш уобараһын” көрөбүн диэхтээбит. Сахаҕа кыра да наада буоллаҕа...
***
“Якутцемент” ААО акцията атыыламмытыгар, бу 25 сылы быһа дириэктэрдээбит МАМЕДОВ билигин кэлэн, туох да итиннэ кыттыгаһа суох киһи курдук өссө “арбитр” оруолун толорооччу буола сылдьар: “Я не оправдываю акционеров и правительство Якутии за то, что они продали свою долю”...
 25 сылы быһа собуот иһин-хоойун билбит киһи саамай кини буолуохтаах этэ, ханна кимиэхэ атыыланарын даҕаны ыйан-кэрдэн биэрээччи кини диэн сэрэйиэххэ сөп. МАМЕДОВ “мин тугу да быһаарбаппын, мин наймыламмыт киһибин” диэн хатыылаах боппуруостан халты тэбинэр албастаах. “Олортон ыйытыҥ” диэн правительствоны ыйар. Ситэрэн “производствонан российскай таһымнаах бизнесменнэр” дьарыктаныахтаахтар диэбит. Оннук бөҕө буоллаҕа, сахалар “һай-һуй” таһымнаах дьон тугу кыайан салайыахпытый. МАМЕДОВТАРГА, МАГОМЕДОВТАРГА  хаһан тэҥнэһээри, кини биһигини эрэ буолбакка “руководство республики, часто советует” эбээт!
***
Килэрийбит оройуттан күн уотун тэйитэр эрэт, Саха республикатын, улууһун, бөһүөлэгин Бочуоттаах да бочуоттаах олохтооҕо. Наҕараадата ыскаабыгар баппат, грамотатын, махталларын кэчигирэтэригэр эбии истиэнэ сакаастаан туттарыан сөп. Маанылыы-хадаҕалыы сатаан баран, аны, бу соторутааҕыта Госдуматтан Бочуоттаах сурукта ылан биэрэргэ быһаардыбыт.
***
2010 сыллаахха Бакуга көҥүл тустууга Европа чемпионата буолбуттааҕа. Биһиги аатырбыт тустуукпут онно кыттыбыта. Бастаан “саха бакубут” барытын кэпсэтэн, атахтаһар маһы туура “суох оҥорбут” диэн сир-буор аннынан кэпсэтии баран күлүкпүтүгэр имнэммиппит. Спорт хайдах оҥоһулларын син сэрэйэбит, онно аналлаах суруйуулар да элбэхтэр.
Ол гынан баран, аатырбыт тустуукпут аҕа кынна Азербайджан кыраныыссатын “кыайан ааспатаҕын”, кини сиэбигэр 10 тыһ. дуолларга тэҥнээх харчы сылдьарын “булан ылбыттар” диэн “Российская газета” быктаран аһарбыта.  Азербайджан таможенниктара “сахалар тустарыгар” кэлэн олус “кыраҕы” буолбуттарын сөҕөн турардаахпыт. Анаан-минээн кэтэһэн олорбут курдук.
Инньэ гынан, таможенниктар “өҥөлөрүнэн” буолаахтыа, тустуукпут тугу да ситиспэтэҕэ.
***
Онон диэ... Онон, сирэйбитигэр күлэ-үөрэ сэлибирии сылдьар, хоонньуларыгар тугу тута сылдьаллара биллибэт  кэлии дьон ис дьиҥин билэр, таайар, сэрэйэр, сэрэхэдийэр кэмэ кэлбэтэ дуо?! Кэлбиккэ-барбыкка эккэлэһэн, “үс харчылаан” бүтүөҕүҥ эрэ.
***
Туйаара НУТЧИНА,
Аартык.ру
 

Комментарии 

#1
Дьэ 06.02.2014 15:42
Саатан сирэйим кытары кытарда(
#2
Буолуо 06.02.2014 16:40
Ити Мамедовы муустаах ураЬагынан дойдутун диэки салайан баран, кыйдаан кээЬиэххэ наада.
Акаары сахалары албыннаан сеп буоллун
#3
Ээ дьэ 06.02.2014 17:53
Туйаараны Ил Тумэццэ ыыбардыырга! Маннык киэц ейдеех, патриот, саха туьугар кыьаллар дьон дьицнээх норуот депутата буолуохтаахтар!
#4
Учитель года 06.02.2014 18:56
Да уж. Ни добавить, ни убавить. Женщины - мудрее мужчин.
#5
валерий 06.02.2014 19:58
дьоьун суруйуу. сэлибирээбитэ буола сылдьан сиэхтэрэ. туйаара сепке сэрэтэр. тыыннаах хаалар иьин охсуьуохха. ымманыйан бутуеххэ.
#6
Лэкиэс 06.02.2014 21:12
Сахалар биьиги кырдьык да5аны дьээбэ, дьикти дьоммут.
Кэпсэнэн бардахпытына Аан Ийэ дойду теруе5уттэн баар, тун былыргы, икки полушарията тэннэ улэлиир тебелеех, сакральнай кистэлэн тыллаах, сир-сибиири Сирияттан са5алаан, Сахара кумах куйаарынан эргитэн Сахалинна дылы ааттаабыт, бу икки атахтаа5ы еруьуйэргэ анаммыт УЛУУ ОМУК буолабыт.
Онтуокайбыт баара, биир хара, кэлии омук киьитигэр ейун сууттэрбит, илини-ар5ааны быьаарбат буолбут "ус харчы" буолбут эбиппит дии. Хайдах оннук харахпыт, кулгаахпыт буелэммитэ, ейбут бааллыбыта бэрдэй?
#7
Пахай 06.02.2014 21:19
Тустуукпутун уган биэрбит да оччоҕо?
#8
Куорат сахата 06.02.2014 21:21
Кэьэйиц!!!
#9
буэккэ 06.02.2014 22:39
маладьыас бо.... Атын сиргэ кэлэн дириэктэр буолан баччанна дылы улэлээн заводу эспэккэ кэллэхэ ди, Итини туспа таланнах эрэ киьи сатыыр тем более Атын сиргэ... Биьи бээбит мэттэхпут уонна уэхэргэ бэппит
#10
Vjik 07.02.2014 02:04
Оо холонсолоох ханалас бякайдаан эрэр. Кулут менталитета бычыахтаата
#11
ньургунчук 07.02.2014 08:15
Мамедовы сиилиибит да5аны. кини оччо уёьэ дабайарыгар биьиги дьоммут далаьа буоллахтара. Оо, абаккабыан, Сталин курдук киьи наада Сталин! Кёруёх икки ардыгар туалет кэтэ5эр таьаарталыа этилэр.
#12
Учитель года 07.02.2014 09:25
Ньургунчук, вы дурак или прикидываетесь? Сталина захотел, и так живем в авторитарном государстве. Регионам не дают элементарных прав по управлению экономикой. Все налоги идут в Москву, а оттуда распределяются почти как по Сталину. Республика сейчас просто выживает под колоссальным прессом федерального центра. Президент Республики и правительство играют по их правилам, где один из игроков может менять правила игры когда захочет. Просто удивительно, до чего люди недалеки. Мамедов - это просто одна из марионеток центра, не ставить же местного в стратегически важном предприятии, с точки зрения неоимперцев, тех же коммуняк и сырьевых олигархов.
#13
Упс 07.02.2014 09:46
Ол иьин оттон ус харчылаан бутуех дэммит ди.
#14
саха 07.02.2014 09:50
элбэх ыстатыйа тахсар да, дьон санаата син биир уларыйбат. Быыбар буоллун эрэ арааhынай мамедовтарга, магомедоваларга куоласпытын биэрэбит. Саха сирин баайын дуолун атыылааhын yehэ олорооччуларбыт ыттан улахан тутулуктаа5а буолуо дии. Салайар партия, салайар былаас дии-дии куоластаан баран а5ыйах хоноот ити атыыланна, бу атыыланна, туга да суох хаалан эрэбит дэhэбит. Онтон бу Туйаара Нутчина курдук туох баарынан суруйан "утуйбут" норуоту уhугуннара сатыырын ейдеебеппyт. Дьиннээхтик Республикабыт туhугар аhа5астык киирсэн а5ыйахтара бэрт буолан туоратыллыбыт политиктарбытын Тимофеев Нь.С.,Максимов А.Н.,Березкин Э.Б курдуктары ейдеебеппут, ейеебеппут. Туйаара этиитигэр кыттыhaбын, кэлбиккэ барбыкка эккэлээн бутуе5ун, тебебутун улэлэтэн инникибитин учугэйдик толкуйдуо5ун
#15
саха 07.02.2014 09:58
саха толкуйа киэн буолуохтаах, Федераллар эттилэр да буттэ буолбатах. Эттилэр да онороллор, ол ба5ас баар. Ол гынан баран кинилэр ба5аларынан буоларыгар атын условияны эмиэ сатаан толкуйдуохха тобулуохха син буолуо дии
#16
БОЛОТ 07.02.2014 10:06
Сахалар эмиэ да муударай ойдоох курдукпут да
кэнэммит, туохха да кыьаллыбаппыт бэрт.Мэлдьи
албынната, баттана сылдьабыт.Ойуун ускай, Аммосов курдук сахалар тустарыгар улэлиэхтээх
тойотторбут мэлдьи саханы таннра, атыылыы
сылдьаллар. Булуу улуустарыгар ракета кутуруга туьэрин ойообут, былаастарга, Роскосмоска,Пут инна махтанан ытыстарын таьыммыт олохтоохтортон, баьылыктартан кэлэйэн сиргэ силлээтим! Хайдах итинник дар акаары буолуохха собуй!Итинник кэбилэнэ сырыттаххына ким тэпсиэ, атагын сотто сылдьыа суогай?!Сахалар ойдонуогун! Бэйэбитин билиниэгин! Кэлиилэргэ атагастатыа суоххайын! Таннарааччы сахалартан ыраастаныагын!
#17
Историк 07.02.2014 12:37
Урут сыылка сагана энин-араас елеруехсуттэри, сиэмэхтэри, кыайан киЬитийбэт буолбут диэбит кэрэдэктэрин Саха сиригэр кеске ыытар этилэр, уксугэр хаЬан елуехтэригэр диэри.
Кытаанах Ыйаах быЬыытынан, кинилэри саха ыалларыгар олохсутар, аЬаттарар-танын наттарар этилэр.
Оннук ньэгэй дьон буулаабыта аанньа буолуо дуо?
Сахалар ону тулуйбуттара, ол бэЬиэччиктэри ("посельщик" диэнтэн) умнубуттара, улуу нуучча омугар естуйбэтэхтэрэ, ол оннугар дьин-кырдьык сахаларга кыЬаллыбыт, сахалар олохторун, культураларын уерэппит, наукага киллэрбит, эмтээбит дьону эрэ ейдуу сылдьаллар - Серошевскай, Пекарскай, Мицкевич курдуктары.
#18
Историк 07.02.2014 12:47
ХХ уйэ ортотугар Саха сиригэр икки мелуйуен кэринэ киЬи кэлэн-баран ааспыта, олор ортолоругар энин-араас дьон баара.
КуЬаган дьону умнубуттара, утуену онорбут, республиканы сайыннарыыга дьоЬун кылааты киллэрбит дьону ейдуу сылдьабыт - академик Черскэй, Мельников, Солдатов, Бочаров курдуктары.

Саха кехсе киэн, ыччата сорогор ыгым эрээри, сааЬын ыллагына, санаата сырдыыр, ейе дьэнкэрэр, мындыр буолар.
Ону туЬана сатааччылар былыр да, быйыл да бааллар, баар да буола туруохтара.

"Таннарааччылары" кердуур сыыЬа. Итинник суолунан баран, бэйэ-бэйэ кыдыйсан кэбиспит омук угус, олор история уорагайыттан суппуттэрэ уонна сутэ тураллар.
Итини киитэрэй омук миграннара уерэ-кете киксэрэллэр. Уонна итинник бэйэ-бэйэни сиэЬини куертуур анал тэрилтэлэр баалларын умнар сатаммат. "БаЬылыккыт куЬаган" диэн сипсийэллэр, ону сорох ылынан, угаайыга киирэн биэрэр.
Онон "Бу эн соххор, мин соххор" диэн иирсибэт наада.
#19
Историк 07.02.2014 12:53
Суолбут-аартыкп ыт атын буолуохтаах - бэйэ-бэйэни кыдыйсыбакка, бу эн этэрбэЬин кирдээх тэЬиспэккэ, уксун атын омук албынын ейдуур, кубулгатын таайар, сымыйатын саралыыр буолуохтаахпыт.

Атын да омуктарга утуе дьон баарын умнар сатаммат, кинилэргэ тирэнэр, кинилэри туЬанан эмиэ наада.

Аартык.ру тутуЬан иЬэр политиката септеех дии саныыбын.
Баары кырдьыгынан этэр, сыыЬаны кенетунэн ыйар сайт саха омукка булгу наада.
Сотору Аартык.ру сага сабыдыаллаах сайт суох буолара буолуо.
Оччого олох кытаатын, куттуу-дьарыйа, атыылаЬа-албынн аЬа сатааччылар элбиэхтэрэ.
ТулуЬун, тулуйун
#20
саха уола 07.02.2014 13:54
Норуот туьугар туруорсан улэлиир салайааччылар суохтар, бары уптээх-харчылаа х дуоьунастарытта н матыахтарын ба5арбаттар, биир да киьи бэйэтин санаатын аьа5астык эппэт, уэьээ тойон тугу этэрин айахтарын атан баран, кэтээн олороллор. Тойон эрэ эттэ5инэ, ээл дээл хамсаммыта буолаллар, хамнас аахсаары. Ол иьин, тоьо5о да саайарга Кремльтэн Путин ыйаа5ын куутэн олоробут, тугу да бэйэбит норуот туьугар туруорсубаппыт. Барыыьап, ити АЛРОСА харчытын мин туруорсан ыллым диир буолан баран ити боппуруос Путинынан быьайын быьаарыллыбыта. Дьэ ол иьин бтьтгт бэйэбит, куускэ улэлиир киьини бэйэбит талан улэлэтиэхтээхпи т, кыайбит буолла5ына куоластаан уларытар гына, наар Кремль айа5ын кэтээбэккэ.
#21
Димон 07.02.2014 13:56
По любак таможняга алиш стукани гынта боло
#22
Кырымах 07.02.2014 15:17
Тойотторбут атыыланаллара бэрт. Оттон боростуой дьон кыратык ырбас гыныахтара кэрэх наьаа бэрт киьи дииллэр.
#23
молодьуос 08.02.2014 20:06
туйаара маладьыас
#24
Боппуоп 10.02.2014 01:50
Маннык суруйуулар наадалар. Саха тойотторо арыый тардына туьуехтэрэ. Саатар сирэйдээх дьон инилэр.
#25
Аата суох 10.02.2014 13:32
Ил Тумэн туохха нааданый? Боростуой дьон моонньугар олороллор, барыта босхо5о, урдук пенсия, ол гынан баран норуот туhугар тугу да онорботтор, олох тупсубатын курдук тупсубат. Онон депутаттары урукку курдук улэлэтиэххэ наада. Норуот бэйэтэ талан, сылга 2-тэ ынырыллан кэлэн мунньахтаан, быhаарсан бардыннар,оччо5 о ороскуота да арыый а5ыйыа этэ. А то их содержим до состояния -хоть веди на убойный пункт, до того разжирели, смотреть противно!
#26
кырдьа5ас 10.02.2014 15:43
мин саныыбын ээ-ити депутаттарга хайдах киирэ сылдьыахха сөбүй диэн? Киһи кинилэри харахтаан да көрбөт, чугаһыырыгар да куттанар, мөлтөх, өссө сэбиэскэй кэмтэн сонноох киһини чугаһаппаттара буолуо..оттон быыбар саҕаланыытыгар - дьиэ тулата бүтүннүү кинилэр тустарынан кумааҕы, онтон сүтэн хаалаллар дии, дьэ дьээбэ...урут депутат булгуччу быыбардааччылар ын кытта көрсөр, кыһалҕаларын истэр, накаастары толорор этилэр, оттон билигин накаас эҥин диэн суох быһылаах...соку ону оҥорон тахсаллар, онтон ол сокуон биһиэхэ туох эрэ туһалааҕа дуу..пенсия 200 солк үрдүүр дии. оттон ас-таҥас сыаната бөтөрөҥнүүр, 200 солк биирдэ эрэ таксинан ханна эрэ барыахха сөп, эбэтэр киилэ да арыы, эт кэлбэт ээ...оттон мин овощи, фрукта, балык, творог сиэхпин баҕарабын эрэ...

Добавить комментарий

Защитный код
Обновить

Aartyk.ru