Судаарыстыба кыайан салайбат тэрилтэтин атыылыыра өссө өйдөнөр. Оттон барыстаах, кэскиллээх производствоны атыылыыр төһө оруннааҕый?

Ил Түмэн депутаттара былырыын 2014 сылга приватизацияланыахтаах тэрилтэлэр ахсааннарын атыыр мөҥүрүөнүнэн бигэргэппиттэрэ. Ол иһигэр “Сахабулт” ААО атыыланарын утарсан тохтотон тураллар. Ити да буоллар, приватизацияланыахтаах тэрилтэлэр ортолоругар тоҕо эрэ, тоҕо эрэ “Якутцемент” ААО арыыланан “умнуллан” хаалбыт. Онон улаханнык дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэрбэккэ эрээри, тохсунньу 10 күнүгэр, биир эрэ кыттааччылаах аукцион тэриллэ охсон собуоппут акцията владивостоктарга баран хаалбыт. Аны атыыламмыт да сыаната кырата сөхтөрөр: 2012 сыллаахха собуот 51% акцията 1 млрд 200 мөлүйүөҥҥэ атыыламмыт эбит буоллаҕына, атын аҥаара бу бачча айылаах инфляция буола турдаҕына... 400 мөлүйүөҥҥэ атыыламмыта араас саарбах санаалары үөскэтэр.

Быһа түһэн уруккуну санаттахха, “Якутцемент” ААО 2012 сыллаахха икки бас билээччилээҕэ: 51% акцияны Москваҕа олорор саха бизнесменэ Александр АММОСОВ бас билэрэ, 48,88% - республика. Республика акциятын “Комдрагмет” ГУТ нөҥүө салайара. Үөһэ этиллибитин курдук, АММОСОВ 2012 сыллаахха бэйэтин ирээт акциятын “Востокцемент” холдиҥҥа 1,2 млрд атыылыыр. Миллиарды баһан ылбыт киһи төрөөбүт республикатыгар Курбуһахха (Уус Алдан) биир оскуола, Дьокуускайга 40 оҕо оонньуур сирин туттарар. Ону өйдүүргүт буолуо.

Дьэ, ити хаалбыт 48,88% акцияны “Комдрагмет” ГУТ ааспыт сайыҥҥыттан cаҕалаан атыылаан барбыт. Эбэтэр сайтарыгар сыыһа информация турар дуу, эбэтэр тугу эрэ “дьыалайдаабыттар” дуу, акцияларын хаста да атыылаабыт буолан тахсаллар.  Бастаан от ыйын 25 күнүгэр  “Якутцемент” ААО 23,88% акциятын 160 мөл. солкуобайга, Москваҕа олорор СКОРОХОДОВ Дмитрий Александрович диэн  киһиэхэ атыылаабыттар. Аукциоҥҥа СКОРОХОДОВ соҕотоҕун кыттыбыт, биллэн турар кыайбыт. Бу туһунан “Комдрагмет” официальнай сайта суруйар - http://www.komdragmetall.com/files/prot_250713.pdf. Аукцион түмүгүнэн мунньахха “Комдрагмет” ГУТ генеральнай дириэктэрэ Карл ВАСИЛЬЕВ, солбуйааччыта Валерий Дзюбенко, Минимуществоттан специалист Дмитрий Андреев онтон да атыттар бааллар эбит.  Хамыыһыйа чилиэннэрэ боротокуол оҥоро охсон атыыланна диэн илии баттаан кэчигирэппиттэр. 

Сөп. Толкуйдаан көрдөххө, республика 48,88% акциятыттан 23,88%-нын СКОРОХОДОВКА атыылыыр, оччотугар оруобуна 25% хаалар... курдук... дьиҥинэ... этэ. Ол гынан баран, “Комдрагмет” сайта атыны кэпсиир: син биир  48,88% хаалбыт... СКОРОХОДОВ ылыам диэн баран ылбатах дуу, эбэтэр хайдах буолбута дуу, быһатын атын аукцион тэриллибит. Онно акция бытарыйбакка лөкөччү 48,88%-на атыыга турбут. Уонна бырааһынньыктаан аймана сырыттахпытына сыана быһаҕаһыгар Владивосток мээрин Игорь ПУШКАРЕВ бииргэ төрөөбүт ини-биилэрэ бас билэр “Востокцемент” холдиннаргар бара турбут.

***

Түмүгэр тугуй? Билигин цемент сыанатын владивостоктар быһар буолаллар. Бүгүн сарсыарда бачча дииллэр, киэһэ хайа баҕарар уларытыахтарын сөп. Цемент сыаната үрдээтэҕинэ, биллэр турар, туох баар тутуу сыаната эмиэ үрдүүр. Ол иһигэр квартира сыаната эмиэ. Биһиги хайыыр да кыахпыт суох, “Якутцемент” республикаҕа ыытыллар туох баар тутуулары барытын тутуу матырыйаалынан: щебенканан, цеменинэн, оппуоханан хааччыйан олордоҕо. Гааспыт “кырааннарын” ЯТЭК ылан баран кыс ортото гаас сыанатын үрдэппитин курдук, түбэлтэ тахсыа суоҕа дуо? Дагестан уолаттара гаас сыанатын хас да бүк үрдэтэн билигин хочуолунайдарбыт мазуттан төттөрү таас чоххо көһөртөөммүт үлүйэн олоробут дии! Саҥа хаһаайын “Якутцемент” бородууксуйатын сыанатын үрдэтиэ суоҕа дуо? Ким мэктиэлиирий?

Ити биирэ. Иккиһинэн, Уһук Илиҥҥэ да, Саха сиригэр да федеральнай киин Госпрограмманан сибээстээн тутууга улахан сууманы көрүөхтээх. Тутуу – сир баайын кэнниттэн харчы эргийэр саамай улахан экономика салаата. Былдьаһыктаах, кирси быһааһыннаах бизнес. Аҥаардас Өлүөнэни туоруур муоста тутуутугар төһө суума бараныаҕын ааҕан көрүҥ, төһө цемент онно кутуллуоҕун, щебенка таһыллыаҕын санааҥ! Оччотугар “Якутцемент” республикаҕа сүҥкэн дохуот киллэриэхтээх тэрилтэ  билигин ПУШКАРЕВТАР кланнарын байытарга бардаҕа.

***

Уһук Илиҥҥэ полпред Виктор ИШАЕВ оннугар Юрий ТРУТНЕВ кэллэ. Хаһаайын уларыйда да, бэрээдэк эмиэ уларыйар. Биһиги коллегаларбыт “В Якутии.ру” ИХ суруйалларынан, ТРУТНЕВ уонна ПУШКАРЕВТАР бизнестэрин икки ардыгар тыйыс сыһыан үөскээбит. ТРУТНЕВ ананан кэллэ кэлээт “Востокцемент” сыанатын 20-30%  үрдэтэ олорор диэн кириитикэлээбит тылларын бэчээттээбит.

Хаҥалас улууһуттан хас да төгүлүн Ил Түмэн депутатынан талыллар Алиш МАМЕДОВ, “Якутцемент” ААО генеральнай дириэктэринэн үлэлээбитэ отуттан тахса сыл буолла. “Аартык.ру” хаҥыл хааннаах хаҥаластартан тоҕо саха киһитэ депутатынан талыллыбатый диэн сураһан турардаах да, ыйытыыбыт хардата суох халтай салгыҥҥа ыйанан иһэр.

МАМЕДОВ саамай уһун ыстаастаах, республикаттан наҕараада, аат-суол ылбыт далбарга сылдьар “үлэ миграна”. Күлэн-үөрэн салыбыратан аламаҕайа сүрдээх. Омос көрдөххө. Ол гынан баран, собуот аҥаара республика бас билиитигэр баарын тухары республика салалтатын утары барбатах сэрэх киһи этэ. Онтон... собуота ПУШКАРЕВТАР бас билиилэригэр 100 % бараатын кытары президени утары тыл ыһыктар буолбут диэн этэн эрэллэр. Бэйэтэ “кырдьыгы тоҕо этиэм суоҕай?!” диэн саҥа аллайыылаах. Бу аата тугуй? Төһө да бөрөнү хадаҕалаабыт иһин, хаана өтөн тайҕатын диэки син биир талаһар. Ол талаһыыга бэйэбит дьоммут, ол иһигэр “Комдрагмет” ГУТ салайааччыта Карл ВАСИЛЬЕВ, көмө-тирэх буолаллар? Манан диэн эттэххэ, Карл ВАСИЛЬЕВ уонна бизнесмен Александр АММОСОВ ийэлэринэн чугас аймахтыылар. “Комдрагмет” бэйэтин кэмигэр АММОСОВКА “Якутцемент” 51% акциятын “тэбэн” биэрбитигэр син саха киһитэ диэн улаханнык айдаарыллыбатаҕа. Оттон МАМЕДОВЫ тугай, ПУШКАРЕВТАРЫ тугай? Ол атыыламмыт 400 мөл. ханна барарый? Уочараттаах “Комдрагмет” итирдэр-иирдэр рестораннарын хаҥатаары дуо? “Комитет по драгоценным металлам” дэммэккэ ситэри “Комитет по общепиту” диэн тоҕо ааттамматтарый?

Депутат МАМЕДОВ ПУШКАРЕВТАР собуот хаалбыт сороҕун атыылаһалларыгар “махтаныах тустаахпыт” диэн этэр. Дуо? Сыана быһаҕаһар атыыласпыттарыгар “махталбыт” муҥура суох? “Комдрагмет” ким да киирбэт-аахпат сайтыгар аукцион биллэрэн “эрэй-муҥ” бөҕөтүн көрбүт үһү. Депутаттар коллегаларын тэрилтэтин акциятын атыытын туһунан тугу да билбэттэр. Кинилэртэн ыйыта да сатаабакка “Комдрагмет” сыанатын түһэрэ-түһэрэ биир атыылаһааччыга хадаҕалыы сатаан хаста да аукцион биллэрбиттэрэ сокуон хараҕынан төһө сөптөөҕө буолла? Хайдах эрэ бөрүкүтэ суох дьыала сытынан тунуйар курдук.
Аһара баран эттэххэ, итинэн эбит буоллаҕына, ол 400 мөл. солкуобайга собуот акциятын олохтоох тэрилтэ  атыылаһар кыаҕа суох этэ дуо?

Онтон да суох омуктар кэлэн түбүлүүллэр, өссө бэйэбит дьоммут онно ытаһа буолаллар. Наһаа да кыһамньылаах “государственнай үлэһиттэрдээхпит”...

***

Туйаара НУТЧИНА,
Аартык.ру