***
Чаппанда, Хатыы, Маалыкай олохтоохторо нэһилиэк, улуус күннээҕи кыһалҕатыттан ураты республикаҕа, дойдуга буола турар событиялары  сэҥээрэллэрэ көһүннэ:  
- Соторутааҕыта Дьокуускайга миграннар харса-харыыта суох кэлэллэрин утаран ыччат болуоссакка тахсыбыта, бу туһунан туох санаалаххын?  
Анатолий НИКОЛАЕВ:
- Миграция боппуруоһа аан дойду үрдүнэн турар сытыы боппуруос. Европаҕа хайдах курдук долгуйуулар тахсалларын бары көрө-билэ сылдьаҕыт. Дьокуускайга буолбут ыччат миитинин сорох чиновниктар  "провокация", "сепаратистыы өй-санаа" диэн, 1986 сыллаахха устудьуоннар долгуйууларыгар, оччолорго обком 1-кы сэкиритээринэн олорбут Юрий ПРОКОПЬЕВ дьаралыктаабытын курдук сыана быстылар. Итини мин утарабын. "Провокация" диэн ааттыыр буоллахпытына, ол аата проблеманы суох диэн мэлдьэһэн кэбиһэбит, инньэ гыннахпытына проблема  быһаарыллыбатыгар тиийэр. Миграция хонтуруола суох барарыттан обществоҕа тыҥааһын үөскээтэ. Ити кистэл буолбатах.  
Сайын аайы Дьокуускай куорат тутуутугар  7 млрд солкуобай эргийэн тахсар. Тутууга кимнээх үлэлииллэрэ биллэр, ол аата сылын аайы миллиардынан харчы Саха сирин таһыгар тахса турар. Саха ыччата сааһын ирдэбилинэн күүлэйдиэн, кыргыттары кытары көрсүһүөн, кулуупка, кафеҕа сырытыннарыан баҕарар. Ол барыта харчы. Оттон кинилэр көрдөхтөрүнэ кэлии дьон бары харчылаахтар, үлэлии кэлбит дьон үлэлиир буоллахтара, уонна кырдьык үчүгэйдик  үлэлииллэр. Бу соторутааҕыта Ил Түмэн депутата Зоя КОРНИЛОВА ыстатыйатын булан аахтым. Онно кини "үлэ биэрээччи төһө омук киһитин үлэҕэ ылар да, соччо ахсааннаах олохтоох киһини үлэҕэ ылыахтаах" диэн сокуон тахсыан наада диэбит. Сокуон ылыахха сөп. Ол гынан баран сокуон үлэлиирэ уонна үлэлээбэтэ диэн баар. Сахалар бэйэбит ортобутугар улахан тэрилтэни бас билэр дьон олус аҕыйахпыт.  Омук киһитэ бас билэр тэрилтэтигэр, чэ, сахалары үлэлэтэ ылыа, сокуон ирдиирин быһыытынан, ол гынан баран бу омук киһитэ  олохтоох киһини ууратарыгар сэттэ уон сэттэ  биричиинэни булуоҕа. Саха эрэ киһитэ саха киһитин үлэлэтэ сатыаҕа, ол иһин биһиэхэ собственниктар-бас билээччилэр баар буолуохтаахтар диэн санаабын этэбин.
Олохтоох киһини үлэнэн хааччыйарга, хамнастыырга тугу оҥоруохпутун сөбүй? Билигин республика, киин куорат  салалтатыгар бары саха дьоно олороллор. Бу дьон  улахан тутуу хампаанньалар салайааччыларын (дьиҥинэн 50-ча эрэ тэрилтэ баар) ыҥыран ылыахтаахтар уонна бэйэлэрин аттыгар  тутууга сыһыаннаах хонтуруоллуур, көҥүллүүр уорганнарын бэрэстэбиитэллэрин  олордон баран этиэхтээхтэр: "Мин эһиэхэ сир биэрэбин, миграннары аҕаларга квота биэрэбин, тутуунан дьарыктанарга көҥүл биэрэбин... ол оннугар эһиги бачча-бачча олохтоох киһини үлэҕэ ылан үлэлэтиэхтээххит. Бу усулуобуйаны толорботоххутуна эһиил бэдэрээттэн матыаххыт". Үлэ биэрээччилэри солкуобайынан эрэ кыһарыйыахха сөп, - диэн санаатын эттэ.
***
 Анатолий НИКОЛАЕВЫ кытары көрсүбүт дьон кандидат программатын кытары билистилэр, кэпсэтииттэн саҥаны билэн-көрөн, дуоһуйан тарҕастылар.
- Хас биирдии саха улууһа тус-туһунан миссиялаах. Ньурбалар аан бастаан 150 сыл анараа өттүгэр Евсей ИВАНОВ кулуба дьаһалынан 40-ча киһилээх тэрээһиннээх бөлөхтөрө көмүс хостуу Бодойбоҕо аттаммыттара. Бодойбо көмүһүттэн тирэнэн аатырбыт Степан Алексеев - БОҺУУТ 1-кы гильдиялаах атыыһыт үүнэн тахсыбыта. Степан ВАСИЛЬЕВ - сахалартан бастакы уонна соҕотох ССРС ыарахан промышленноска миниистирэ, дойду промышленноһын төрүттэспит киһи Ньурбаттан төрүттээх этэ. Саха бастакы алмаасчыттара Густав ЯКОВЛЕВ, Петр, Андрей КИРИЛЛИТТЭР бары бу сиргэ төрөөбүттэрэ-үөскээбиттэрэ, Накыын алмааһа Ньурба сиригэр көстүбүтэ мээнэҕэ буолбатах. Онон ньурбалар сахалар промышленноска өтөн киирэр тумус улуустара буолар миссиялааххыт быһыылаах, - диэн суруналыыс Н.ИЛЬИНА Ньурба улууһун дьоно быыбарга эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһалларыгар ыҥыран тыл эттэ, бу быыбар Саха сирин дьылҕатыгар улахан суолталааҕын тоһоҕолоон туран санатта.
***
Быыбарга кыттар дьон бары хорсун санаалаах, дойдуларын, норуоттарын туһугар тугу эмэ үтүөнү оҥордорбут диэн баҕарар дьон. Ол гынан баран тыа маһа үрдүктээх-намыһахтаах буоларын курдук,  чулуулар ортолоругар өссө чулуулар бааллар. Быыбар кэнниттэн утарыласпыт кандидаттар штабтарын үлэһиттэрэ, агитатордара, итэҕэллээх дьоно талыллыбыт депутаттар, баһылыктар тула түмсэн, иллэһэн-эйэлэһэн үлэлииллэрэ-хамсыыллара ирдэнэр. Быыбар култуурата хас сырыы ахсын үрдээн иһиэхтээх.  

Хаартыскаларга үс нэһилиэк олохтоохторо көрсүһүүгэ.

***
Аартык.ру