Баҕалаах испииһэккэ киирэр туһуттан "ньыгыллар" бэйэлэрин истэригэр улахан кыргыһыыларын "хаана-сиинэ" бэчээккэ бычыгыраан тахсыталыы сылдьыбыта. Чуолаан бу испииһэккэ киирбит дьон праймеризкэ  кыайбыттара.
"Праймериз харах баайыытын быһыытынан ыытыллыбыта" диир дьон элбэх. Онуоха республикатааҕы "ньыгыллар" политсүбэлэрин сэкиритээрэ, ону сэргэ СР вице-президенэ Дмитрий ГЛУШКО "хотторбуттар кыһыыларын таһааран праймериһи сымыйаргыллар" диэн иэскэ хаалбатаҕа.
"Ньыгыллар" республикатааҕы  испииһэктэрин президент, вице-президент баһылыыллар. Егор БОРИСОВ "эппиэтинэһи күүһүрдээри испииһэги баһылаатым" диэн пресс-конференциятыгар быһааран турар. Эппиэтинэстээх президент ыһыахтар саҕаланааттарын кытары улуустарга, куораттарга "оробуочай айаннара" саҕаланан барбыттара. "Ньыгыллар" испииһэктэрин баһылыыр үрдүк сололоох киһи үлэни-хамнаһы сэргэ, күһүҥҥү быыбарга сыһыаннаах кэпсэтии ыытарын бары да сэрэйэбит.  Президент ордук политическэй өттүнэн киирсиилээх, уустук улуустарга бэйэтин дьонугар көмөлөһө таарыйа айаннаталыыр.  Ханнык баҕарар кандидакка президент илэ бэйэтинэн кэлэн кини туһугар этэрэ-тыынара быыбарга кыайбыт саҕа сананыы буоллаҕа. 
*** 
Ол курдук, бэс ыйын 20 күнүгэр, Егор БОРИСОВ кэргэнинээн Олоҥхо ыһыаҕар Мэҥэҕэ тахса сылдьыбыта. Мэҥэлэр былырыын ыытыллыбыт улуус баһылыгын быыбарыттан сылтаан икки аҥы хайдан олороллор. Оппозиция Егор БОРИСОВЫ төһө да араастаан суустаабытын иһин, боростуой дьон үксэ билиҥҥи САХА президени сирбэт: "Бэйэтин кэмигэр, бэйэтин кыаҕын иһинэн салайан олорор", - диэн сыаналыыр. Онон "хайдыбыт" улууһу үүйэргэ Егор БОРИСОВ бу сайын хаста да Мэҥэҕэ кырынна. Кэлиҥҥи сырыытыгар, атырдьах ыйын 11-гэр, РФ тыатын хаһаайыстыбатын миниистирин илдьэ тахса сырытта.   
Мэҥэҕэ "ньыгыллар" биир мандааттаах быыбарга Александр РОМАНОВЫ, тутуу миниистирин бастакы солбуйааччытын өйүүллэр. Оттон партия испииһэгэр бастакынан Юрий БАИШЕВ кандидатурата турар, иккис - Айаал СТЕПАНОВ. Сир-буор аннынан иһиттэххэ, былаас Мэҥэҕэ урукку тыа хаһаайыстыбатын миниистирин, зампредын, билигин ТХ институтун дириэктэрин СТЕПАНОВЫ өйүүр дииллэр. БАИШЕВ кырыы хараҕынан көрүллэр буолбут, кинини кэлин туоратыахтара, дуоһунас биэрэн баран мандаты Айаал Ивановичка туттарыахтара диэн сабаҕалааһын баар. 
***
Президент от ыйын 4-гэр, биллэр биричиинэнэн  Усуйаанаҕа бара сырытта. От ыйын 25-гэр Аллайыахаҕа Русское-Устье 375 сааһыгар сырытта. Уу ылбыт улуустарыгар Өймөкөөҥҥө, Намҥа тахса сырытта. Арктическай улууска биир мандаттаахха Владимир ЧЛЕНОВ саахалга оһолломмут Виктор ЕФИМОВЫ солбуйбута. Намҥа былаас партиятын испииһэгэр урукку ыччат миниистирин Алексей ЕРЕМЕЕВЫ өйүүр диэн кэпсииллэр, оттон биир мандаттаахха билиҥҥи улуус баһылыгын 1-кы солбуйааччытын - Николай СЛЕПЦОВУ.  
ЕРЕМЕЕВ билиҥҥитэ балаһыанньата үчүгэйдик баран иһэр диэн этэллэр, арай, урут сууттана сылдьыбыт түбэлтэтин политическай утарылаһааччылара араастаан "имитэ-хомута" туталлара иһиллэр. 
Намҥа биир мандааттаахха "Колми" генеральнай дириэктэрэ "сиэрдээх" Николай РУМЯНЦЕВ балаһыанньата үчүгэйин этэллэр. РУМЯНЦЕВЫ намнар "өрүү көмөлөһөр" диэн ытыктыыллара иһиллэр. 
***
Бүлүү сүнньүн улуустарыгар Егор БОРИСОВ "сиэрдээх" баһылыктаах Бүлүүгэ атырдьах ыйын 3 күнүгэр сырытта. Ол иннинэ бэс ыйын 24-гэр Исидор БАРАХОВ 115 сылыгар аналлаах ыһыахха Үөһээ Бүлүүгэ баран кэлбитэ. 
"Бүлүүгэ ньыгыллар" биир мандааттаах "АЛРОСА" АК вице-президенин Юрий ОКОЕМОВЫ туруорбуттара. ОКОЕМОВ сүрүн утарылаһааччыларын ортотугар Дьокуускай урукку кыл. архитектора Николай АЛЕКСЕЕВ ("ГП"ттан) баар. АЛЕКСЕЕВ өйөөччүлэрэ - Аскалон ПАВЛОВ, Афанасий МАКСИМОВ Бүлүүгэ тиийэн улахан "бутууру" таһаарбыттарын иһин, "ыарахан артиллерия" быһыытынан президент илэ бэйэтинэн баран "бүлүү бааһынайдарын" бэрээдэктээн кэллэ диэн этэллэр. 
Үөһээ бүлүүлэр, былаас соҥнуурунан  быйыл эмиэ иккистээн "Алмазэргиэнбаан" салайааччытын Александр МИРОНОВЫ Ил Түмэҥҥэ талыахтаахтар. Бу улуус дьоно 2015 сылга бэлэмнэммиттэрэ ыраатта. МИРОНОВ "тутаах кандидаттарын" киһитэ буоларын быһыытынан, бу да сырыыга киниэхэ куоластыахтарын көрбүттээҕэр сэрэйбит ордук.
***
Егор БОРИСОВ Сунтаарга атырдьах ыйын 14-гэр бара сырытта. "Ньыгыллар" Сунтаарга биир мандааттаахха Александр АКИМОВЫ өйүүллэр, оттон испииһэккэ эмиэ хаһыс да сырыытын, хал буолбат УАРОВТАРЫН кандидатуратын анньаллар. Сунтаарга былаастар АКИМОВТАРА син барбалаһа түһэр кыахтаах эбит буоллаҕына, УАРОВТАРА сир саарбах. Манна "сиэрдээхтэртэн" турбут Жанна ЕГОРОВА, "ГП"-лар Игорь ПАХОМОВТАРА атах мас буолуохтарын сөп. ПАХОМОВ төһө да билигин сууттан ордубакка сырыттар, хал буолбут Ил Түмэн депутатыгар мэһэйдэһэр кыахтаах диэн ааҕаллар. Биир өттүнэн, ЕГОРОВА да, ПАХОМОВ да электората биир, бэйэ-бэйэлэрин  куоластарын хайытыһар кутталлаахтар. Уонна УАРОВЫҤ "кырдьаҕас бөрө" быыбар араас кэтэх ньымаларын билэр-сатыыр киһи эбии бюллетень да суруннаҕына көҥүлэ. Тоҕо эрэ праймеризкэ аһара элбэх куолаһынан утарылаһааччытын НИКИФОРОВЫ "кыайбыта" сүрдээх этэ, уорбалыахха сөп. 
***
Президент Бүлүү сүнньүн улуустарын барытын кэрийдэ. Арай, Ньурбаны эрэ тумунна. Биир өттүнэн - "ньурбалар бэйэҕит быһаарсыҥ" диэн этии буолуон сөп, иккиһинэн, улууска киирсэр "ньыгыллар" соччо былааска сыаналамматтарын туоһута буолуон сөп. 
Биир мандааттаахха соччо харизматичнайа суох, үлэтин түмүгэ көстүбэт, билиҥҥи Ил Түмэн депутата, ХИФУ пединститутун дириэктэрэ -  Антонина ГРИГОРЬЕВА киирсэр. Кини сүрүн утарылаһааччыта - Анатолий НИКОЛАЕВ ("Сир" хампаанньалар бөлөхтөрүн ген.дириэктэрэ) партията суох, икки атаҕар турбут кыахтаах бизнесмен. НИКОЛАЕВ бэйэтин былааска  оппозицияҕа туруоруммат, "ньыгыл" да чилиэнэ буолбатах. Тутулуга суох кандидат курдук бэйэтин позиционируйдуур. Наймыламмыт үлэһити салалта хаһан баҕарар устар кыахтаах, оттон чааһынай бизнестээх киһини бэйэтиттэн ураты ким да устар бырааба суох. НИКОЛАЕВ ити өттүгэр сүүйүүлээх. Иккиһинэн, кини реальнай - харчылаах экономика салаатыгар үлэлиир. ГРИГОРЬЕВА ректор хайа атаҕыттан үктэнэн турарыттан тутулуктаах киһи, иккиһинэн, пединститут бэлэмниир гуманитарнай идэлэрэ үлэ ырыынагар ирдэнэллэрэ кыра. Эдэр дьон үлэ буллахтарына да, хамнастара быычыкаай. Онон биир мандааттаахха Анатолий НИКОЛАЕВЫ дьон талыан сөп, президент кини кандидатуратын утарбат буолан Ньурбаҕа таарыйбатах буолуохтаах. Кини кэлбитэ эбитэ буоллар, үгэс курдук "ньыгыллар" диэки куолаһы иэҕиэхтээх этэ.  Онон НИКОЛАЕВ былаас өттүттэн "күөх уоту" ылбыт курдук сананыахтаах.
Испииһэккэ "ньыгыллары" урукку улуус баһылыга Владимир ПРОКОПЬЕВ баһылыыр. Праймеризкэ төрөөбүт Чаппандата (эмиэ киһи саарбахтыыр да буоллар) ПРОКОПЬЕВКА элбэх куолаһы биэрбитэ. Испииһэккэ иккис иһэр - Николай ФОМИН, Ил Түмэн иһинээҕи "Ыччат парламенын" председателэ. "Глушко ылгын уола" диэн хос ааттаах. Эдэр эрээри былааска баҕата күүстээх. ПРОКОПЬЕВ бу быыбарга кыайдаҕына ситэриилээх былааска барыахтаах дииллэр, кини оннугар ФОМИН тахсан биэрэн Ил Түмэн мандаатыгар тиксиэхтээх. 
**
Бу адьас соторутааҕыта Егор БОРИСОВ Тааттаҕа уонна Уус Алдаҥҥа тахса сырытта. Таатта-Томпо быыбардыыр уокурукка "президент ылгын уола" - Иван АНДРОСОВ, "Саха" НКИК президенэ былаас партиятын испииһэгин баһылыыр. Таатталар тапталлара Афанасий МАКСИМОВ бу уокурукка кандидатуратын туруорбатаҕа, онон Иван АНДРОСОВ наҕылыччы депутат мандаатыгар тиксэр дьылҕалаах. Биир мандааттаахха даҕаны таатталар-томполор "ньыгыллар" уолларын Дмитрий САВВИНЫ, АУ КМЦ АПК дириэктэрин үөрэ-көтө талыахтара  дииллэр. САВВИН бэйэтэ төрдө Томпо, Кириэс Халдьаайы, үлэлээбит сирэ Таатта Харбалааҕа. Дьылыгыратан этэн-тыынан элэгэлдьийбит эр бэрдэ дииллэр. 
Таатталар ону сэргэ быйыл улуустарын баһылыгын талаллар. Былаас Михаил СОРОВКА хараҕа хатаммыта иһиллэр. 
***
Уус Алдаҥҥа кытаанах киирсии буолаары турар. Хал буолан хабарҕаҕа турбут Ил Түмэн вице-спикерэ - Александр ЖИРКОВ. ЖИРКОВ былааска "сиэрэй кардиналынан" биллэр. Кини утарылаһааччыта ЧЕРНОГРАДСКАЙ эмиэ улахан улуу өһөс киһи дииллэр. Онон улуутуйар уус алданнар түмүк уһугар диэри кытаанахтык ылахтаһар буолуохтаахтар. 
***
Итини таһынан, президент промышленнай улуустарга - Мииринэгэ, Нерюнгрига сылдьыбыта. Быыбар тиһэх биэтэгэ кэллэ. Бу уонча хонукка кандидаттар туох баар күүстэрин-кыахтарын, сатабылларын-ньымаларын ууран куолас хомуйа сатыахтаахтар. Бүтэһик биэтэккэ президент ханнык улууска кими өйүү барарын көрүөхпүт.  
***
Аартык.ру