Сахалар ахсааммытынан аҕыйах буолан син биир Грузия осетиннарын, Киргизия узбектарын, Германия туроктарын, Аляска нууччаларын курдук халыҥ омукка ахсааммытынан сабырыйтаран бэйэбитин итэҕэс сананабыт. Сэнэнэбит, ытанабыт, бырааппытын туруорсабыт, дьорҕооппутун уһугуннарабыт, охсуһабыт, туруулаһабыт... Кыһалҕабытын барытын национальнай кырааскалаан көрөбүт.

 Саха хааннаах политиктарбыт биһигиттэн төһө ыраатыахтарай, социальнай балаһыанньалара төһө да үрдээбитин иһин, син биир итинник комплекстарыттан кыайан босхоломмокко, бэйэлэригэр бэйэлэрэ айа тардыналлар. “Саха буолла да – куһаҕан”, “олохтоох буолла да – хаалынньаҥ” диэн аһара түһүүлээх санаалаахтара бу буолар-хаалар күҥҥэ ырылыччы көстөн таҕыста.

Былдьаһыктаах быыбар иннинээҕи күннэр-дьыллар ыган турдахтарына, сорох-сорох политиктарбыт соҕурууттан “сахатааҕар таһымнаах, олохтоохтооҕор ордук” политтехнологтары сурутан ылар үгэстэнэллэр. Инна МАКАРОВА “Аартык.руга” политтехнология туһунан ырытан суруйбутун аахпыт дьон, былыргы ньыманан үлэлиир “соҕуруу политтехнологтар” дойду ханнык баҕарар муннугар тиийэн биир халыып технологияны тутталларын биллэххит. Билиэхпит эрэ дуо, илэ харахпытынан көрө сырыттахпыт.
Россия улахан, дьоно-норуота араас, сирэ-уота уратылаах. Оннооҕор биир республика, биир норуот иһигэр улуус-улуус, нэһилиэк-нэһилиэк тус-туһунан майгылаах, сирэйдээх-харахтаах, быһыылаах-таһаалаах буолар. Оттон сүүстэн тахса араас омук олорор баламат киэҥ дойдутугар соччонон араас тыллаах-өстөөх, өйдөөх-санаалаах, үгэстээх-абыычайдаах, дьарыктаах дьон олорор буоллаҕа. Олорго барыларыгар биир киэп быыбар иннинээҕи технологияны туһаныы туох көдьүүстээх буолуой?!
“Россия - Москва эрэ буолбатах, Москваҕа олорон хоту дойду сокуонун оҥороллоро сыыһа, сири-уоту, айылҕаны учуоттуохха наада” диэн бүтүн Россия үрдүнэнэн биир халыып сокуону ылыналларын утаран мэнэрийбэппит эрэ. Регион депутаттара Госдумаҕа  туруорсар туруорсууллара ол этэ буоллаҕа. Ил Түмэн депутаттара ити чааһыгар эмиэ күөмэйдэрэ баранар.

“Уратыбытын аахсыахтааххыт!” диэн чоргуйа, этэ-тыына сылдьар сорох политиктарбыт бэйэлэригэр эргийэн кэллэххэ, син биир (!) киин сиргэ сүгүрүйбүттэрин тохтоппотторо, кинилэри тиһэх туочуканы туруорааччы оруолун биэрэллэрэ букатын өйдөммөт.

Саха, олохтоох дьон  менталитетын аахсыбакка эрэ “федеральнай таһымнаах” политтехнологтары сурутан ылан, эриэн ыт элэгэр баралларын өйдөөбөттөрө дьэ сүрдээх.  Бэйэ дьонун сэнээһиннэрэ, кыаҕэр эрэммэттэрэ итинтэн көстөн таҕыстаҕа.

***

Былырыын күһүн, кыһын ЕВСЕЕВКЭ "дуохуобунай баайдаах промышленник" быһыытынан имиджы оҥорбуттара (бука маннааҕы сүбэһиттэрэ оҥордохторо). Саха классигын кинигэтин таһааттаран мааныланан, сыанаттан сахалыы хоһоон ааҕан хайҕанан, элбэҕи куолулаабакка эрэ аа-дьуо дьоһуннук хамсана-имсэнэ сылдьарын көрөргө да астык этэ. Ол кэлэн... сарыкына-ирикинэ түһүү, буоларга-буолбакка кыттыһыы... чэ, ол таҥара уотун арыалластын даҕаны, оттон Сталиҥҥа памятнигын тиэргэнигэр туруоруу – аһара барыы! Дьэбириэйдэртэн аҕалыллыбыт Таҥара уотун айхаллыыр, оттон норуотун геноцидтаабыт киһиэхэ өйдөбүнньүк туруорар...

***

Салалта  соҕурууттан политтехнолог суруттарда эрэ диэн иһин-хоойун билбэккэ эрэ үүт-маас үтүктүү, туора дьон тугу “сүбэлээбиттэрин” толкуйа суох барытын толорон иһии - үктэтии, улаханнык киирэн биэрии. 
2000-2001 сыллаахха уопуттаах политик Василий Васильевич ФИЛИППОВ эмиэ итинтэн бүдүрүйэн алдьанан турар (“Живешь в Якутии – знай ФИЛИППОВА!” диэн слоганнаахтар этэ дуу). Чулуу оппозиционер Сөдүөт ТУМУУҺАП эмиэ анарааҥҥылары батыһан иһэн, син өйдөнөн “сахатынан” киирэн, билигин да политика байҕалыгар дагдайа сылдьар. Ити убай политиктар да уопуттарыгар Матвей ЕВСЕЕВ үөрэниэхтээҕэ, түмүк оҥостуохтааҕа. Хомолтолоох да баҕайыта...

***