Эрдэ кэпсээбиппит курдук, Федор ЛУКОВЦЕВ Забайкалье кыраайын губернаторын эбээһинэһин толоро сылдьар биир дойдулаахпыт Константин ИЛЬКОВСКАЙ ыҥырыытынан,  Забайкальеҕа үлэлии барда. Федор Юрьевич кыраай вице-премьерэ дуоһунастанна уонна ону сэргэ  РФ правительствотыгар Забайкальскай кыраай бэрэстэбиитэлистибэтин салайааччытынан ананна. 
- Федор Юрьевич, бастатан туран, истиҥ эҕэрдэ! 
- Махтанабын.
- Константин ИЛЬКОВСКАЙДЫЫН эрдэ билсэр этигит дуо?
- Уруккуттан билсэбит. Киниэхэ күүс-көмө үлэҕэ сылдьыбытым ыраатта.
- Оччотугар бу дуоһунаска ананыы соһуччу буолбата?
- Суох.
- РФ правительствотыгар Забайкалье кыраайын бэрэстэбиитэлистибэтин салайар буоллаххына, Москваҕа олорон үлэлиир буоллаҕыҥ?
- Сүнньүнэн оннук.
- Кыраай олохтоохторо хайдах-туох көрүстүлэр?
- ИЛЬКОВСКАЙ иннинээҕи губернатор Равиль Гениатулин бастаан Чита уобалаһын, онтон Забайкалье кыраайын барыта холбоон 17 сыл салайан кэлбитэ. Наһаа уһуннук биир киһи салалтатыгар олорбут дьон былаастан сылайбыттара көстөр. Биһигиттэн кэтэһэллэрэ элбэх. Саҥа сүүрээн киириэ дии саныыр, эрэнэр дьон үгүстэр.
- "Варягтар" диэбэттэр дуо?
- Араас санаалаах дьон баар. Инньэ да диэччилэр бааллар. Ол эрээри үксүлэрэ салалта уларыйбытыттан сэргэхсийбит көрүҥнээхтэр. 
- Билигин тугу гына сылдьаҕытый?
- Билсиһии, көрсүһүү, кэпсэтии, айан-сырыы үлэтэ бара турар. Саҥа правительство таҥыыта, сүүмэрдээһинэ барар. 
- ИЛЬКОВСКАЙ аны күһүн быыбарга кыттар?
- Биллэн турар, балаҕан ыйын 8 күнүгэр губернатор быыбарыгар кыттыахтаах. 
- Оппозициялара төһө күүстээх быһыылааҕый?
- Бу диэн билигин этэр уустук. Көстөн иһиэ буоллаҕа. Билигин икки өттүттэн кэтээн көрүү, тургутуһуу бара турдаҕа.
- Саха сиригэр холоотоххо, олохторо-дьаһахтара төһө сайдыылааҕый?
- Транссиб магистралын сырыһыннара турар нэһилиэнньэлээх пууннар син балайда сайдыылаах курдуктар. Ол гынан баран, онтон туораан иһирдьэ киирдэххэ дэриэбинэлэргэ ыарахан олох көстөр. 
- Кыраай экономиката туохтан турарый?
- Сүнньүнэн тыа хаһаайыстыбата: оҕуруот аһа, бурдук, оруос үүннэрэллэр, комбикорм оҥороллор эрээри наһаа Алтайга курдук сайдыбатах. Сүөһү, бараан туталлар. Истиэптэрэ киһи хараҕын ылбата. Сир баайын хостууллар. Сэбиэскэй кэмтэн үлэлии сатыыр тэрилтэлэри сэргэ син аҕыйах саҥа тэрилтэлэр аһылла сатыыллар эбит.
- Тугу хостуулларый?
- Таас чох, көмүс, сэдэх металлар.
- Айылҕата хайдаҕый?
- Хоту өттө Саха сирин санатар, ол гынан баран биһигиннээҕэр климата быдан сымнаһыар.
- Дьиэ кэргэниҥ ханна баарый?
- Билигин Дьокуускайга бааллар. Онтон кэлин көстөн иһиэҕэ.
- Федор Юрьевич, саҥа үлэҕэр сүрүн сыал-сорук диэн тугу-ханныгы  туруордулар?
- Ханна да буоларын курдук: региоҥҥа инвестицияны аҕалыы, араас судаарыстыбаннай программаларга кыттыһан кыраай социальнай уонна экономическэй олоҕун-дьаһаҕын, үлэтин-хамнаһын тупсарыы. 
- Партиялааххын да?
- Суох. Үс сыллааҕыта "Кырдьыктаах дьыала" (Правое дело) партияҕа киирэн баран, Михаил ПРОХОРОВЫ туораппыттарыгар тахсыбытым.
- Оттон ИЛЬКОВСКАЙ партиялааҕа дуу?
- Суох. Кини хаһан да "Сиэрдээх Арассыыйа" партия чилиэнэ буолбатах этэ ээ.
- Көннөрү өйөөччү быһыытынан сылдьыбыта?
- Оннук.
- Оттон "Эрэл" судаарыстыбаннайа суох пенсионнай фондаҕар билигин үлэлиигин дуу? 
- "Эрэл" мин, этэргэ дылы, төрөөбүт, үүммүт тэрилтэм буоллаҕа. Олус истиҥник саныыбын. Ол гынан баран, фонда салалтатыгар быһаччы үлэлээбэтэҕим ыраатта. Көннөрү Попечителлэр сүбэлэригэр баар этим. Билигин сокуон өттүнэн өссө чуолкайдыы иликпит, икки сиргэ үлэлиирим табыллара дуу, суоҕа дуу.
-  Бэйэҥ төрдүҥ Томпо дуо?
- Аҕам Томпо Саһылын нэһилиэгиттэн төрүттээх, Ийэм - Дьааҥы, оттон мин Дьокуускайга төрөөбүтүм. 
- Үлэлиэм-хамсыам диэн бүк эрэллээх саҥа дуоһунаска сөбүлэннэҕиҥ. Хайдах санаалаах үлэҕин саҕалаан эрэҕин?
- Дьон сарсыҥҥыга эрэллээх буолуохтаах. Күннээҕинэн эрэ олоруу, сарсын туох-ханнык күн үүнэрин билбэт, онно итэҕэйбэт киһи туох аанньа олохтоох, санаалаах-оноолоох буолуой? Онон, бастакы уочарат, баары маннык уларытыахха сөп, тупсарыахха наада диэн өйдөтөн, көрдөрөн, онно бары бэйэ-бэйэни атахтаспакка, сомоҕолоһон үлэлиэххэ-туотуохха диэн дьону хамсатыах тустаахпыт. Ханнык да бэйэлээх чунуобунньук дьоно-сэргэтэ кинини өйөөбөт буоллаҕына, тугу да ситиһиэ, уларытыа суоҕа. Онон дьон саҥа салалтаҕа итэҕэйиэн уонна киниэхэ көмөлөһүөн наада. Ойуурдаах куобах охтубат. Дьон-сэргэ өйөөтөҕүнэ хамсааһын тахсыаҕа.
- Федор Юрьевич, махтал! Үлэҕэр ситиһиилэри, дьон-сэргэ өйөбүлүн ыларгытыгар баҕарабыт! Үтүө аатынан ахтыллыҥ диэн алгыыбыт!
- Эһиги эмиэ этэҥҥэ буолуҥ!
***
Хас да болдьох субуруччу 20-ччэ, 30-чча сыл биир миэстэҕэ хараҕаланан олоруу улугурууга тиэрдэр. Саха политиктара, кыахтаах уолаттара бэйэ-бэйэлэрин үнтү сөрөспөккө, бу, Федор ЛУКОВЦЕВ курдук атын региоҥҥа баран, киэҥ сиргэ тахсан үрдүк дуоһунастанан үлэлиир-хамсыыр соругу туруоруналлара хайҕаллаах.
Сэбиэскэй кэм саҕана Максим Аммосов Киргизияны салайбыта, Дора Жиркова Казахстаҥҥа баран ситиһиилээхтик үлэлээбитэ, Степан Васильев Иркутскай уобалас салалтатыгар үлэлээбитэ, дойду өҥнөөх металлургиятын, ыарахан промышленнаһын салайбыта, Москваҕа 2-с автремонтнай собуот дириэктэрэ этэ. Кинилэр суолларын утумнаан аныгы саха дьоно, республикаҕа хаайтарбакка, атын регион салалтатыгар тахса турдуннар диэн баҕарабыт.  
***
Кэпсэттэ Туйаара НУТЧИНА,
Аартык.ру