Киһи уонна былаас - 3. Дойду уонна дуоһунас
Понедельник, 04 Марта 2013 23:20
Соҕуруу дойду күһүҥҥү нуһараҥа. Толуу мастар лабааларыгар кугас эбирдээх саһархай, кытархай өҥнөөх сүүнэ сэбирдэхтэр тиһэх күннэрин ааҕына тураллар. Улахан куорат тыаһа-ууһа, дьаара-чаана парка мастарын тумна-тумна охсуллан ааһаллар.
Тимир чугуун үүйүүлээх, хаптаһын сирэйдээх ыскаамыйа күн сыламын иҥэриммитэ чараас соммун өтөн киирэн көхсүбүн бигиир. Сылааһыын... үчүгэйиин... Харахпын быс симэн таалабын. Санаабар төрөөбүт эргэ дьиэм хатырбыт эркинин сылааһа биллэргэ дылы... Эбээм чох үрдүгэр улахан хобордооххо лэппиэскэ буһарар... эһэм оҕонньор күрүөҕэ баайбыт атын тыбыырара иһиллэр...
***
Көрсүөхтээх киһим тардылынна. Хайдах-туох кэпсэтии барыаҕын өйбөр оҥорон көрө олорон, тэйиччи турар кырыыбалыы ыскаамыйаҕа саастаах киһи олорорун хараҕым быыһынан одуулуубун. Хараҥа ачыкылаах, сиэрэй халтаҥ сонноох, хара чараас саарпыгын хаста да моонньугар иилэ бааммыт. Туртайбыт баттаҕа өрө көтөн кэтэҕэр тиийэн ньалҕаарыйбыт. Хамсаабакка умса соҕус туттан олорор. Тугу саныыра буолла... Азиат. Ханнык омук буолла? Оҕонньор аргыый көннө, ачыкытын уһулла, сүһүөхтэрэ бөлтөйбүт тарбахтарынан өр сиэбин хастан үс муннуктуу сууламмыт болотуогу ороон таһаарда. Хараҕын кытыыларын сэрэнэн баттыалаан сотунна. Саха? Саха курдук... өссө ханна эрэ көрбүт киһим курдук дуу... Ханна, хаһан көрбүт буолуохпун сөбүй? Эбэтэр кими эрэ кытары бутуйдум дуу...
- Дорообо! - аттыбар эрчимнээх куолас иһиллибитигэр соһуйан ходьох гына түстүм. - Бырастыы гын, пробка бөҕөтө - кэтэспит киһим буруйун билинэн албыннаһардыы бу ымайан үрдүбэр нөрүйэн турар эбит.
***
Кэпсэтэрим быыһыгар, били оҕонньорбор сотору-сотору харахпын быраҕабын быһыылаах, сэһэргэһээччим мин көрөр сирим диэки хайыста. Онтон чочумча саҥата суох олорон баран:
- Ээ, ...-й ...с олорор эбит дии...
- Ол иһин да ханна эрэ көрбүт курдукпун эбээт! - саҥа аллайабын.
- Дьиэтэ бу эргин баар, чугас. Салгын сии сырыттаҕа. Эмээхсинэ былырыын өлбүт сурахтааҕа. Соҕотоҕун олорор диэн истэбин.
- Оҕолоро?
- Ким билэр. Кыыһа ыалдьар буолуохтаах. Уола өлбүтэ.
- Баран кэпсэтэбит дуо? "Былдьаһыктаах күннэр-дьыллар" тустарынан ыйыталаһыахха-сураһыахха буоллаҕа - өрүкүнэйэбин.
- Ким билэр доҕор... - киһим саарбахтыыр.
- Тоҕо? Улаатымсыйар?
- Туох кэпсиирдээх буолан кэпсиэҕэй...
- Тапсыбаккыт?
- ... Урут, оннук диэн этиэм эбитэ буолуо. Оттон билигин кэлэн туох диэхпиний... бэйэтэ талан ылбыт дьылҕата. Эппиэтэ-хардата эмиэ киниэнэ.
***
Мин ити оҕонньору урут да, билигин да сирэй билбэппин. Ол гынан баран, истэр этим: үрдүк дуоһунас туһугар, тус баҕатын ханнараары төрөөбүт дьонун-сэргэтин, кыра-хара дойдутун интэриэһин туора дьоҥҥо толук уурбутун, кэлии дьоҥҥо охсор илии, тэбэр атах буолбутун.
Билигин баҕатын хоту таласпыт куоратыгар олорор, дьиэ-уот, үрдүк пенсия, чэпчэтии, харчы, баай-дуол - барыта баар. Арай киниэхэ суох - төрөөбүт норуотун таптала, төрүт сирин ахтылҕана, оҕо сааһын ыллыга, эдэр сааһын эрэлэ... Киниэхэ суох - ДОЙДУТА, ТӨРӨӨБҮТ норуота.
Оннук да буоллаҕа - дойдуларынааҕар дуоһунаһы таптаабыттарга, норуоттарынааҕар баайга-дуолга таласпыттарга.
***
Аартык.ру






Комментарии
Аартык - молодцы. Сахалыы олус учугэйдик суруйа5ыт
Бэйэ норуотун дуоьунас туьугар тацнарааччылар, варягтарга кулуттаан аьааччылар хаьан да енуйбэттэр. Киьи оло5о кылгас. Харчыны, дуоьунаьы хоруопкар илдьэ барыан дуо? Оттон аатыц норуоккар наар тацнарыахсыт буолан кырыыс-тансыыр арыалланыа5а. Итини ейдеен эдэр политиктар. Кырдьа5ас тацнарыахсыттар дьыл5аларын кэтээн керун.