Дьон икки ардыгар сыһыан, олоххо, тапталга бэринии - киһи уйулҕатын хамсааһына  бу хартыынаҕа көһүннэ.  Өскөтүн эдэр режиссердар, олоххо уопуттарынан даҕаны дириҥ психологизмы кыайан көрдөрөр кыахтара суох буоллаҕына, бу маны АРЖАКОВ уонна кини хамаандата олорбут олохторун уопутун үрдүттэн арыйалларыгар быдан дөбөҥ буолла. Киһи олох олордоҕун, ситтэҕин-хоттоҕун ахсын санаата, уопута, үөрүүтэ-хомойуута, сүтүгэ-булумньута элбээн истэҕэ. Уонна оттон талаан, идэҕэ таба тайаныы, баһылааһын - бэйэтэ элбэҕи куду анньара сыттаҕа.  
Никита АРЖАКОВ саҥаны саха киинэтигэр киллэриитин туһунан эттэххэ ситигирдик буолла. 

Оттон киинэ сюжетын, олоҕу көрүүтүн, тапталга сыһыанын ылар эбит буоллахха, "Сүтэрсибит сүрэхтэр" - эр киһи хараҕынан, эр киһи айылҕатынан  күһүҥҥү - тиһэх тапталы хоһуйуу, туойуу буоларыгар сытар  дии санаатыбыт. Мөккүһүөххэ сөп. Холобур, киинэ сүрүн героинята - Таня (Александра СОФРОНЕЕВА), сааһырбыт эр киһи хараҕар "Тырыбынай туллук, тырымнас тугут" буолан көстөр эбит буоллаҕына, олох олорбут ыал ийэтигэр Машаҕа (Лиза ПОТАПОВА оонньуур) - "Кыйбарыҥса" эрэ дьахтар, "ыал аҕатын иннигэр суһуоҕун ыста-ыста эриллэҥниир" эдэрчи дьахтар . Оттон оннук буоларыгар тиийэр, ааптардары кытары мөккүөр итиннэ сытара буолуо.
Хойукку таптал (дьиҥнээх таптал?)  асоциальнай ноҕуруускатын - ыал олоҕун айгыратарын, сааһырбыт дьахтар эргэрбит мал кэриэтэ  быраҕыллан эрэр ыарыыта, мучумаана бу хартыынаҕа көстүбэт. Тоҕо? Тоҕо диэтэххэ, режиссер да, сценарист да Маша дууһатын айманыытын көрдөрөр сыал-сорук туруорумматахтар. Кинилэр өйү-сүрэҕи үнтү ытыйар,  дьиҥнээх ТАПТАЛ олоххо баар диэн көрдөрөр соругу тутуспуттар. Эр киһи уонна  дьахтар оҕо саастарыттан кыым саҕан илдьэ кэлбит иэйиилэрэ, ордук Таня олоҕун устатын тухары ол тапталын сөҕүрүппэккэ илдьэ кэлбитин - дьиҥнээх таптал кэми-кэрдиини аахсыбат диэн көрдөрөргө  дьулуспуттар.

Михаил урукку олоҕо материальнай өттүнэн хааччыллыылаах, додо курдук дуоһунастаах киһи. Ол бэйэтэ таптал туһугар байылыат олоҕун барытын быраҕар. От-мас, хары үлэтэ, олох-дьаһах ситэтэ суоҕа киниэхэ ырыа, дьол. Тоҕо диэтэххэ аттыгар - таптыыр киһитэ Танята баар. Тапталлааҕы кытары отуу да ырай дииллэринии, кини эдэр кэргэнинээн толору дьол диэн тугун саҥаттан билэр. Ол туһугар хара үлэни кытары дьол курдук ылынар.   
Таняны кытары Михаил сыһыана көннөрү быстах үлүһүйүү эбитэ буоллар, Михаил хаайыыга киирэртэн аккаастанан, Машатыгар, урукку нус-хас олоҕор төннүө эбитэ буолуо. Ону тапталын кэриэстээн, Танятыгар бэриниитин туоһулаан, урукку олоҕор төннөртөн аккаастанар - кини номнуо атын киһи буолбут. Киинэ түмүгэр кини хаалбыт үйэтин - тапталын кэриэстээн оҕотунаан олороро көстөр. 

Сахалыы киинэни саха дьоно устубут буолан - сахаҕа эрэ олохсуйбут өйдөбүллэр бааллар дии санаатыбыт. Холобур, өбүгэлэрбит наһаа дьолу билии толуктаах дииллэрин кэриэтэ, бу дьон ырай курдук олохторо уһаабат. Итини дьахтар хараҕынан көрдөххө - сэт-сэлээн, саҥа-иҥэ, тыл хоноро диэн эмиэ иэҕэн көрүөххэ сөп.
***
"Сүтэрсибит сүрэхтэр" киинэ прокатка ахсынньы ыйга тахсар. Бу киинэ интэриэһинэй, кими да кураанах төбөлөөх, тымныы сүрэхтээх саалаттан ыытыа суоҕа диэн мэктиэлиибит. Онон хайа кыалларынан хайаан да киинэни  көрүҥ, ырытыһыҥ, санааҕытын этээриҥ диэн ыҥырабыт.
Итини этэн туран, Никита Иннокентьевич саха баар-суох үрдүк таһымнаах профессиональнай кинорежиссера, кини хас биирдии үлэтигэр тугу эмэ саҥаны киллэрэр үгэстээҕин санатабыт. Бу киинэлэрэ  кэнэҕэс устуллуохтаах (эрэнэбит!) улахан үлэтигэр - Далан "Тыгын Дархан" уонна "Бүтэй Бүлүү" арамааныгар олоҕурбут историческай, монументальнай хартыынатыгар барыта сүһүллүөҕэ диэн кэтэһэбит.  
Санатар эбит буоллахха, Никита АРЖАКОВ уонна Владимир КУЗЬМИН ааптардаах "Тыгын Дархан" киинэ сценарийа Култуура уонна духуобунай сайдыы министиэристибэтэ ыыппыт куонкуруһугар, быһаас, бастакы миэстэни ылан турардаах. Киинэҕэ устуута хаһан саҕаланарын тэһийбэккэ көһүтэбит.  
***
Аартык.ру