Сокуон барыла судаарыстыбаны салайарга общественнай хонтуруол ситимэ тэриллэрин сокуон-быраап өттүнэн хааччыйыахтаах.
Саха сирин парламентарийдара ааспыт нэдиэлэҕэ Общественнай хонтуруол хайдах быһыылаахтык тэриллиэн сөбүн туһунан төгүрүк остуол тэрийэн общественниктары кытары көрсүбүбүттэрэ. Сарсын эмиэ ол түмүгүнэн Алексей ЕРЕМЕЕВ салалталаах судаарыстыбаны тутуу уонна сокуон кэмитиэтэ мунньах тэрийиэхтээх.
Санаа араас. Россияҕа гражданской обществоны тутар, күүһүрдэр сорук турарынан сибээстээн, общественниктартан, политиктартан санааларын истэргэ быһаардыбыт. Бүгүн бэйэтин санаатын Ил Түмэн депутата, СР партия парламеҥҥа фракциятын салайааччыта Юрий ГРИГОРЬЕВ этэр:
- Дойду Төрүт сокуонун 3 ыстатыйата этэринэн, норуот судаарыстыбаны салайарга быһаччы кыттар бырааптаах. Бу быраабы норуот бэйэтэ талбыт депутаттарын нөҥүө туһанар диэн өйдөбүллээх олорбуппут. Билигин общественнай өй-санаа күүһүрэн эрэр, онон Россия Общественнай палататын уонна Киһи быраабын Сүбэтин көҕүлээһининэн, судаарыстыбаны салайарга общественнай хонтуруол баар буолуохтаах диэн санаа үөскээтэ. Бу туһунан федеральнай сокуон барыла Госдумаҕа киирэ илик. Сөбүлэһии, дьүүллэһии таһымын ааһа сылдьар.
Мин саныахпар, төһө да ситэриилээх былаас “Саха Республикатыгар Общественнай хонтуруол төрүттэрэ” сокуону Госдума иннинэ ыла охсорго күһэйэр даҕаны, ити күһэйии тугунан диэлийэн тахсыаҕын бары сэрэйэбит. Эмиэ буоларын курдук “приведение в соответствие” ыытыллан күн-дьыл бараныаҕа. Хат-хат сокуону бэрээдэктиир сыанан аҕаабат.
Мин саныахпар, төһө да ситэриилээх былаас “Саха Республикатыгар Общественнай хонтуруол төрүттэрэ” сокуону Госдума иннинэ ыла охсорго күһэйэр даҕаны, ити күһэйии тугунан диэлийэн тахсыаҕын бары сэрэйэбит. Эмиэ буоларын курдук “приведение в соответствие” ыытыллан күн-дьыл бараныаҕа. Хат-хат сокуону бэрээдэктиир сыанан аҕаабат.
Итини сэргэ, ааспыт төгүрүк остуолга биллибитинэн, общественнай хонтуруолу үүннүүр-тэһиинниир уорганынан - СР Президенин иһинэн баар Общественнай палатаны аныахха дииллэр. Оннук буолар түгэнигэр, общественнай хонтуруол аатыгар эрэ “общественнай” буоларыгар тиийэр. Бары бэркэ билэбит Общественнай палата чилиэннэрин аҥаарын Президент – ситэриилээх былаас баһылыга бэйэтэ анаабыта, ол анаммыт аҥаар атын аҥаарын талбыта. Гражданскай өй-санаа үөһэттэн күөртэммэккэ алларааттан – норуоттан күөдьүйэн тахсыахтааҕа эбээт. Оттон билиҥҥи Общественнай палата өссө “президент иһинэн”, өссө чилиэннэрэ эмиэ кининэн анаммыт дьон буолаллар.
Үсүһүнэн, Общественнай хонтуруол тэрилиннэҕинэ да, ханнык уорганы хайдах хонтуруоллуура эмиэ боппуруос. Улахан сыаллаах-соруктаах идиэйэ (гражданскай обществоны тутуу) күннээҕи кыра кыһалҕалары быһаарарынан муҥурданар хаалар кутталлаах. Ол-бу бөх-сыыс хомуйааһына, ханна эрэ маҕаһыыҥҥа кими эрэ балыйбыттар таһымынан... ситэриилээх, суут, сокуон оҥорор былаас үлэтин хонтуруоллууртан халыйан кэтэх тэрилтэлэри хонтуруоллуур өссө биир уорган буолан хаалыан сөп. Роспотребназдор, Табаары туһанааччылар обществоларын функциятын, онтон да атын тэриллиилэр, тэрилтэлэр оннуларыгар сүүрэр уоргаҥҥа кубулутуохтарын сөп. Аны ханнык эмэ былаас уоргана хонтуруол кэллэҕинэ, “бу сылга бюджеппит ылыллан турар, эһиилгигэ киллэриэхпит” диэн проблеманы “көһөрөн” иһии ньыматын туттуохтара диэн эмиэ уорбалааһын баар. Биллэн турар, оччотугар уочараттаах харах баайыыта тахсар, дьон өссө төгүл былаастан кэлэйииҕэ, барытыгар эл-дээл сыһыана күүһүрүөҕэ.
Онон, мин этиилээхпин – Общественнай хонтуруол туһунан сокуону Госдума кэнниттэн биирдэ ыларга, бу общественнай уоргаҥҥа үөһэттэн ананыынан буолбакка, киһи ахсааныттан тутулуктанан биирдии бэрэстэбиитэли дьон былаас орооһооһуна суох бэйэтэ талыахтаах, ол дьон бэйэлэрин истэригэр (баҕар талан, баҕар Исландияҕа курдук сэрэбиэй тардан) Общественнай хонтуруол чилиэнэ ким буоларын быһаарыахтаахтар.
Общественнай хонтуруол нэһилиэнньэни кытары быһа электроннай сайт нөҥүө үлэлиэхтээх диир санааны өйүүбүн. Дьон сайтка киирэн ханнык эрэ проблеманы туруорар, онтон уопсай сүбэнэн (куоластааһынан) бэрэбиэркэлэнэр уоргаттар графиктара оҥоһуллуохтаах. Туох баар бэрэбиэркэлэммит кумааҕы-докумуон бу сайтка аһаҕастык бэчээттэнэн, тахсан иһиэхтээх.
Сокуон - Общественнай хонтуруол ханнык эрэ биирдиилээн дьон интэриэһигэр туһаныллар кыаҕын бары өттүттэн хайыахтаах. Ким да бу уорганы бэйэтин тус сыалыгар – күрэстэһэр дьонун, тэрилтэтин туоратарыгар туһаныа суохтаах.
***
Варвара ПРОТОДЬЯКОНОВА.
Комментарии