Онон, ийэҕитигэр кинигэ бэлэх оҥорон, чугас киһигитин үөрдүҥ, сүргэтин көтөҕүҥ.    

Куорсуннаах «Түҥкэтэх ырай» диэн бу сайын тахсыбыт кинигэтигэр Дьокуускайга Сэбиэскэй сойуус ыһыллан, уларыта тутуу киэҥник хардыылаан киирбит дьикти кэмэ ойууланар. Ол сылларга кыракый куорат олохтоохторо туохтан үөрэн-хомойон олорбуттара кэпсэнэр. Бу кинигэни ааҕа олорон, ийэҕит кассетанан тыаһыыр магнитофоннаах 90-ус сылларга умсан ылан, эдэр сааһын саныа, сэмээр ахтан ылыа.  

Ийэ оҕото ыарыйдаҕына утуйар уута көтөр, аһыыр аһа амтанын сүтэрэр. Маннык ыксаллаах түгэҥҥэ оҕо үксэ ыалдьар ыарыытын дьиэҕэ хайдах эмтиир, суһал көмө оҥорорго сүбэ быһыытынан үрдүк категориялаах оҕо быраастара «Когда болеет ребенок» диэн кинигэлэрэ төрөппүттэргэ туһалаах буолуо.   

Айсана «Аанньаллар» кэпсээннэрин кинигэтигэр аныгы олоххо кэргэнниилэр сыһыаннара, күннээҕи олох үөрүүтэ-хомойуута, дьахтар дьылҕатын ыарахан оҥоһуута, арыгыһыт эрдээх дьахтар ардаҕы кытта тэҥҥэ кутуллар хараҕын уута, төрүүр дьиэҕэ киирэн, анараа дойдуга аҥаар атаҕынан үктэнэн, аанньаллар көмөлөрүнэн киһи буолбут ийэ олоҕо ойууланар.        

Үөрэ-көтө сылдьар киһи ыарыыга бэриммэт, олоҕо да уһуур дииллэр.  «Көрүдьүөстэр» кинигэҕэ киирбит көрдөөх кэпсээннэри ааҕан, күннээҕи түбүктэн аралдьыйыаххыт, доҕотторгутугар кэпсээн, дэлби күллэртээн, сүргэлэрин көтөҕүөххүт.   

Огдо «Буолар да эбит»  кинигэтигэр дьон араас дьылҕатын оҕуруо курдук тиһэр, куруһуба оһуорун курдук ойуулуур. Олох оонньуута, оттомо, оҥкула, охсуута, оломо, оҥоһуута, олоруута, ойуута, оһуора, омуна барыта – Огдо айымньытыгар. Кинигэ төһө да халыҥ соҕус буоллар, биир тыынынан чэпчэкитик ааҕыллар, дьахтар дьоло, кини сүрэҕин туох үөрдэрэ, хомоторо кэпсэнэр.   

Степан Марков «Ийээ, бырастыы гын…» кинигэтигэр сэрии саҕана тыа сиригэр олорор дьиэ кэргэн күннээҕи үөрүүтэ-хомолтото, сүрэх истиҥ иэйиититтэн илгийэн тахсар таптала, күннээҕи олох бытархай түгэннэриттэн тиһиллэн тахсар дьол кыырпаҕа кэпсэнэр.    

Үгүс ааҕааччы кутун туппут Галина Нельбисова «Эн уонна мин. Эн кэргэниҥ…» сэһэнигэр Катя эбэтэ хаһан эрэ тапталга ылларан, сүрэҕэр сөҥө сылдьар кистэлэҥин эдэр сылдьан дневниккэ тиспитин сиэнэ булан ылан ааҕан, ол кэмнээҕи геройдар тиллэн кэлэн, бу кинигэ ааҕааччы киэҥ араҥатыгар таҕыста. 

Кэпсээтэххэ, суруйдахха, хас биирдии киһи туспа айымньы буолуох ураты умсугутуулаах олохтоох. Намылы «Дьахтар абылыыр айылгыта» кэпсээннэрин хомуурунньугар дьон дьылҕатын оҕуруолуу тиһэн, сирдээҕи олох дьикти оһуорун таһаарар.

Олоҕу таптал тутан олорор. Дьахтардаах эр киһи истиҥ иэйиилэрин имэҥинэн олох салҕанар. Урукку кэмҥэ төһө да бобуу-хааччах баарын иһин, киһи дууһатын уйгуурдар долгутуулаах түгэни саха суруйааччылара айар дьоҕурдарын сатабылынан тиэрдэллэрэ.И. Гурьев хомуйан оҥорбут «Таптала суох – олох суох» кинигэтигэр тапталы хоһуйбут саха литературатын классиктарын айымньыларыттан быһа тардыылар киирдилэр.   

Үгүс үтүмэн ааҕааччы интэриэһин тардыбыт таайтарыылаах Леди Муус 2011с. тахсыбыт «Ахтылҕан» романа билигин даҕаны саамай атыыланар кинигэлэр ахсааннарыгар киирэн, ахтылҕана уҕарыйбат, хата өссө күүркэйэн иһэр. Тоҕо? Дьиҥ олоххо дьол уонна сор иккиэн бииргэ сылдьаллар: тапталтан үөрүү өспөт өрөгөйө, тыыннаахтыы тутан сиир күнүү дьааттаах дьэбинэ уонна таҥнарыы хобдох хомолтото. Бүгүн булаҕын, сарсын сүтэрэҕин. Күнтэн күн солбуллан, төлкөҕөр түстэммит, дьылҕаҕар дьаптайыллыбыт арылыннар арыллан иһэр.

Александра Григорьева «Народная медицина саха» диэн нууччалыы тылынан суруллубут кинигэтигэр норуот эмчиттэрэ дьону хайдах эмтииллэрин, куһаҕан тыыны кыйдаан, эти-сиини чэбдигирдэн, ыарыыны халбарытарга эмтээх оту, өбүгэ эмтиир ньыматын хайдах туһаналларын туһунан кэпсэнэр.

Саха бэчээтин далбар хотуна Нина Протопопова Эдьиий Доралыын өссө биир истиҥ-иһирэх кэпсэтиилэрин түмүгүнэн «Бэйэ бодону тардынар, биир холумтан тула түмсэр күн-дьыл үүннэ» диэн саҥа кинигэтэ бу сайын тахсыбыта. Кинигэ сүнньүнэн дьон ыйытыктарыгар эппиэт быһыытынан оҥоһулунна. Эдьиий Дора саха норуотун инники кэскилин, доруобуйа, сиэр-туом, ыал холумтанын, оҕо иитиитин туһунан уо.д.а. элбэх ыйытыктарга хоруйдуур. Олох араас түгэнигэр сиэри-туому тутуһарга Эдьиий Дора соргулаах сүбэтэ үгүс саха ыалыгар күүс-көмө буолуоҕа.

Былыр былыргыттан биһиги өбүгэлэрбит таҥаһы, тириини, түүлээҕи илиинэн тигэллэрэ, өссө оҕуруонан дьэрэкээн оһуор таһааран, киэргэтэн-симээн биэрэллэрэ. Билигин дьон үксэ маҕаһыынтан бэлэм таҥаһы ылан таҥнар. Ол эрэн, кэлиҥҥи кэмҥэ ыһыахха көрдөххө, сахалыы таҥаһы кэтээччи биллэ элбээтэ. Өбүгэ үйэлэр тухары муспут сүдү баайын сүрэҕэр-быарыгар иҥэрэ сылдьар, талыы талба Тааттаттан төрүттээх норуот маастара Анна Акимова «Төрүт иис кистэлэҥнэрэ» диэн чаҕылхай хаартыскалардаах кинигэтигэр саха таҥаһын хайдах тигэргэ, киэргэллэрин оҥорорго үөрэтэр. Бу кинигэҕэ баар таҥас киэптэрин туһанан, сатаабат да киһи иистэниэн сөп.  

Бу аҕыйах хонугунан саҥа бэчээттэнэн кэлиэхтээх Екатерина Горохова-Чөмчүүк «Оҕуруонан оҥоһуктар» соргулаах сүбэлэрин альбом-кинигэтигэр Хаҥаластан төрүттээх уран тарбахтаах норуот маастара дьахтар симэхтэрин, сахалыы киэргэллэри, харысхаллары оҕуруонан тиһэн таһаарарга, дьэрэкээн оһуор таһаарарга үөрэтэр. Бу кинигэни тутан олорон, оҕуруонан тиһии ньымаларын, кистэлэҥнэрин билиэххит.   

Ма±аґыыннарбыт аадырыстара:

Дьокуускайга: Орджоникидзе уул.31, «Бэчээт дьиэтэ»; Ленин просп. 9; ХИФУ Киин куорпуһа

Ньурбаҕа «Бизнес-инкубатор» дьиэтэ, Сунтаарга «Лена», Аллара Бэстээххэ «Сиибиктэ», Майаҕа «Максим» атыы-эргиэн киинэ, Ытык-Күөлгэ Мординов уулусса 28.   

Интэрниэккэ сайтпыт: www.bichik.ru