Бэйэтэ ис иһиттэн бэрээдэгэ суох, куруук иһэр-аһыыр, ханна да баппат, күлэр күлүгээн киһи эбитэ буоллар, өссө «тоһун ыллаҕа» диэн быһаарыахха сөп этэ. Уопсастыба олоҕуттан тэйитиэххэ, хаарчахтыахха, дьонтон араҥаччылыахха сөп этэ. Ону баара, ити түбэлтэҕэ диэри үчүгэй эрэ өттүттэн характеристикаланар киһи эбит. Сааны ылан, киһи туһаайыытынан ытыы – бу чахчы буруй. Ол эрэн, киһи оҥорбут буруйугар дьүөрэлии миэрэнэн накаастаныахтаах.

Бүлүү суута таһаарбыт бириигэбэрэ сокуоннай күүһүгэр киирэ илик. Оҕото кырбанан, онно эбиитин күлүүстээх хаайыыга уураахтанан, сүрэҕэ-дууһата аймаммыт ийэ кырдьыгы суруйбутугар саарбахтаабаппын. Ол иһин бүгүн ол суругу толору бэчээттииргэ быһаардыбыт.

                                                                                                                                                                             

"Уолум, Кондаков Максим Максимович, 2012 сыл муус устар 27 күнүгэр, түүн 23.30 мүн. саҕана, Бүлүү куоратын остолобуойугар буолбут дискотекаҕа барбыта. Арыгы испэтэх туруктаах. Онно билэр кыыһын көрсөн, дискотека бүтүөр диэри сылдьаллар. Онтон быһа холоон, түүн 03.00 чаас саҕана, дискотека бүтүүтэ табахтыы тахсар. Табахтаан киирэн иһэн, биэсэлкэ таһыгар билэр уола Т.А. кими эрэ кытта айдаарса туралларын көрөр. Тиийэн, тохтото сатаабыт. Ону Т.А.: «Бар, бэйэм кэпсэтиэм», – диэбит. Үтүрүллэн, кэннин диэки барбыт. Эмискэ кэнниттэн кэлэн, иккитэ, утуу-субуу сыҥаахха охсоллор. Охсуллан, туймааран ылар, муостаҕа охтор. Тута хас да киһи тэбиэлээн-охсуолаан киирэн барар. Остолобуой үлэһиттэрэ тохтото сатыыллар да, кырбааччылар онно кыһаллыбаттар. Биир М.К. диэн көннөрү көрөн билэр киһитэ охсуолуу-охсуолуу, ол быыһыгар, тэбиэлии-тэбиэлии, таһырдьа соһон таһаара сатыыр. Ону остолобуой үлэһиттэрэ тохтотон, ааны иһиттэн хатаан кэбиһэллэр. Уолум сирэйигэр баар хаанын сууйтараллар.

Суунан баран, остолобуойтан тахсаары гыммыта – М.К. «Тойота Ипсум» массыыната дьиэлээбэккэ турар эбит. Ону көрөөт, эмиэ кырбыахтара дии санаан тахсыбат. Тохтуу түһэн баран, остолобуой үлэһиттэрэ кэннинээҕи аанынан таһаараллар. Кырбанан, уоһа хаҥас өттө испит, хараҕын аннынан көҕөрүүлээх, түөһэ, ойоҕоһо ыалдьар. Сарсыныгар билэр кыргыттара: «Эйигин К.А., М.В., М.К. кырбаабыттара», – дииллэр. Кинилэр тоҕо кырбаабыттарын өйдөөбөт. Холуочук туруктаахтар эбит.

Дьиэтигэр кэлбитигэр, оҕобун көрөн айманным. Сирэйэ көҕөрөн, уоһа хайдыылаах кэлбитигэр. Ыйыппыппар, кэпсээтэ барытын. «Арай Т.А. кимнээҕи эрэ кытта стычкалаһаары турарын тохтотоору гыммыппар, туох да буруйа суохпар кырбанным» диэтэ. Оҕом онно-манна мээнэ сылдьыбат, арыгылаабат буолан, наһаа хомойдум. Дискотеканан да үлүһүйбэт. Дэҥ кэриэтэ сылдьааччы. Наар компьютердыыр этэ.

Онтон сарсыныгар эмиэ остолобуойга барар. Билэр кыргыттарбын көрсүөм дии саныыр. Ити күн эмиэ арыгы испэтэх туруктаах сылдьар. Киирэ-тахса, «Летучая мышь» кафеҕа сылдьар. Ол сылдьан, харчы төлүүр сир аттыгар К.А., М.К., М.В. көрсөр уонна тоҕо кырбаабыттарын ыйытар. Мин оҕом охсуһар кыаҕа суох. Быйыл, тохсунньу ыйга, уҥа илиитин ньиэрбэтин иҥиирин өстүөкүлэҕэ өлөрөн, республикатааҕы балыыһаҕа киирэн, эпэрээссийэлэнэн тахсыбыта. Онон, уҥа илиитинэн олох туттубат этэ.

Холуочук туруктаах К.А. тута үтүөлээн барбыт, онтон сирэйгэ охсуолаабыт. Оҕом хаҥас илиитинэн утарылаһар. К.А.-ры кытта сылдьар уолаттар тэбиэлииллэр. Онтон Дьөккөнтөн төрүттээх Г.Д. тохтотолуур. «Дьиэлээ, өйдөһүҥ, охсуһумаҥ» диир. Оҕом сөбүлэһэн, тиийэн, М.К. уонна М.В. кытта илии тутуһаллар, өйдөһөллөр. Онтон эйэлэһээри, К.А.-га тиийэр, ол киһи массыынатын таһыгар турар. Оҕом тиийэн, «охсуһумуохха, өйдөһүөх» диир. Ону К.А. «массыынаҕа киирэн кэпсэтиэххэ» диир. Массыына иһигэр биэс-алта уол олорорун көрөн, мин оҕом «массыынаттан уолаттаргын таһаар» диир. Уолаттар тахсыбыттар. К.А. массыынатыгар киирээт, аанын сабаат, уолбун кырбаан барбыт. Уолум соһуччута бэрдиттэн сирэйин да саптыбакка хаалар, утарылаһар да кыаҕа суох буолар. Анараа киһи аҥардастыы сирэйгэ, ойоҕосторугар, искэ охсуолаан барар. Оҕом онно өйүн сүтэрбэт. Онтон К.А. кууркатын көрдөрөр. «Кууркабын охсуһарга эн алдьаппыккын, тугунан эппиэттиигин?» диэ да диэ буолар. Онтон «эмэһэҕинэн эппиэттээ, раком тур» дии-дии, кэннитинэн тиэрэ эргитэ сатыыр. Оҕом утарылаһар. К.А. абаран, өссө ханна түбэһэринэн охсуолуур.

Оҕом туймааран олордоҕуна, М.К. киирэн олорор. Оҕом муннун хаана кэлэн, умса түһэн олорор. Онно сөп буолбакка, К.А. өссө кырбыыр. Уолум өйүн сүтэрэн ылар. К.А. массыынатын аанын арыйан, массыына таһыгар турар уолаттарга туһаайан: «Ким кырбыыр баҕалааҕый? Киирэн кырбааҥ!» – диир. П.Г. киирэн, сыҥаахха охсор. Уолум өйүн сүтэрэр, дөйөр. Онтон эмиэ хас да уол киирэн кырбыыр. Оҕом муннун хаана чаккырыы олорор. Ону көрөн, К.А.: «хааҥҥын салоҥҥа тохтоххуна, салону сууйуоҕун!», – диэн бардьыгыныыр. Эмиэ хаста да охсуолуур. Оҕом сирэйин саптан олордоҕуна, быарга охсор. Уолум тыына хаайтаран, нэһиилэ олорор. Ол олордоҕуна, К.А. биир Варя диэн дьахтарга эрийэн: «Манна уруккута «бывшай сотрудник» кырбана олорор, хайыыбыный? Тугу гынабын? Гаражка илдьэн, наручниктаан кэбиһэбит дуо? Дьоно көрдөөтүннэр. «Бөхтүү» сылдьан, кини да элбэх киһини наручниктаабыта буолуо», – диир. К.А. наручнигы көрдүүр да, булбат. Онтон массыынатын арыйан баран, уолаттарга «киирэн бу уолу кырбааҥ!» диир. Уолаттар көрөн баран: «Ээ, суох, киһигит сирэйэ сөп буолбут» дииллэр. К.А. кырбаан бүтэрин саҕана «кууркаҕын хааллар, алдьаппыт кууркаҥ иһин сарсын 3000 солк. биэрэҕин» диир. Оҕом эрэйдээх массыынаттан тахсар эрэ сыалтан, кууркатын устар. К.А. төлөпүөнүн нүөмэрин биэрэригэр, «үс тыһыынча биэрдэххинэ биирдэ кууркаҕын ылыаҥ, биэрбэтэххинэ, эмиэ маннык кырбаныаҥ!» диир.

 

Х Х Х

 

Оҕом массыынаттан тахсан, суол нөҥүө, универсам таһыгар турар массыынаҕа тиийэн, илдьэн биэрэригэр көрдөһөр. Дьиэтигэр куурката суох, маннык кырбаммыт туруктаах тиийэн, ийэтин долгутуон, хомотуон баҕарбат. Ол иһин Г.Д. диэн уолга тиийэн суунар, онно хонор. Утуйан турбута – сирэйэ барыта испит, ойоҕоһо, түөһэ, этэ-сиинэ бүтүннүү ыалдьар. Г.Д. оҕобун дьиэтигэр аҕалаары гыммытын, маннык туруктаах миигин соһутуон баҕарбат, онно хаалар. Онтон сотору тахсан, дьиэтин таһыгар турар үс этээстээх дьиэ анныгар киирэн, өр олорор, табахтыыр. Кырбаммыта, кууркатын былдьаппыта, кэннинэн туруора сатаабыттара, наручниктаан гаражка илдьээри гыммыттара өйүттэн тахсыбат. Кинини ким да, хаһан да маннык атаҕастыы илигэ! Мээнэ күүлэйдээбэт, арыгылаабат, охсуспат киһи маннык атаҕастабылтан тугу-тугу санаабатаҕа буолуой! Оннук өр олорор.

Онтон халлаан боруктуйуута аймахтарыгар барар, аара пиибэ атыылаһар. Дьиэҕэ кыбыстан киирбэт. Ол иһин хоспоххо киирэн олорор, мээнэ бөҕү хаһар. Ол сылдьан, бөхтөн икки уостаах саатын булан ылар. Икки чаас курдук ити хоспоххо олорор. Эмиэ кырбаммытын-атаҕастаммытын санаан кэлэн, К.А.-га эрийэн, кууркатын хаһан ыларын ыйытар. Анараата «манна, гаражка кэл» диир, дьон саҥата, күлэрэ иһиллэр. Уолум «гаражка барбаппын» диэн, биир бииргэ көрсөргө сүбэлэһэллэр. Оҕом «Скрыпник уулуссатыгар баарбын» диир.

Быһа холоон, 23.00-24.00 чаас икки ардыгар К.А. кэлэн иһэрин этэр, «харчыгын булбатах буоллаххына, өссө кырбаныаҥ, мин Осетияҕа сулууспалаабытым, эйигин өлөрөр кыахтаахпын!» диир. Уолум эмиэ кырбаныам диэн куттанан, ытан куттуом диэн, булбут саатын ылар. К.А. «Скрыпника уулуссаҕа кэллим» диэн эрийэр, кинини кытта элбэх киһи саҥҥата иһиллэр. Оҕом «кууркабын иэс ылбаппын дуо?» диэбитигэр, К.А. кыыһыран «атын сиргэ сылдьаҕын дуо? Өлөрүөҕүм!» диэн саанар, хаһыытыыр. Уолум тиэргэнтэн тахсан, алдьаммыт массыына кэннигэр тиийэр. Суол нөҥүө К.А. иһэр эбит. «Бу иһэҕин дуо?» диэн хаһыытыыр уонна уолум диэки хааман истэҕинэ, уолум биир миэтэрэ туора туһаайан, куттуурдуу ытар. К.А. саа тыаһын истээт, куотар. Оҕом туох баар атаҕастаммыт абата-сатата мунньуллан, куттуурдуу иккистээн ытар. Ким да эрийбэтин диэн суотабай төлөпүөнүн ыһан, быраҕаттаан кэбиһэр. Түүнү быһа мээнэ уулуссаҕа сылдьар.

Дьиэтигэр киирбитигэр, оҕобун билбэтэҕим. Сирэйэ оннук дарбайбыт, көҕөрбүт, икки хараҕа нэһиилэ көстөр этэ. Таҥаһа барыта хаан. Били дискотекаҕа барарыгар, үөрэн-көтөн, «маама-а, мин дьону-сэргэни көрө таҕыстым, сотору киириэм, утуйаар» диэбит оҕом. Бэйэтин тирии куурката суох, ким эрэ эргэ кууркатын кэппит этэ. Ол да буоллар, «туох буоллугут? Киһини саанан ыппыккын, балыыһаҕа киирбит... полициялар көрдөөн кэлэ сырыттылар» диэн айдаарбыппар, уолум соһуйда аҕай.

 

Х Х Х

Уолум буруйун билинэн, тута Ис дьыала отделыгар барбыта. Дьыала тэриллэн, силиэстийэ бөҕөтө буолбута. Суут алтынньы 22 күнүгэр буолбута. Оҕом адвоката П.В.Павлов, анараа К.А. адвоката А.И.Прокопьев этилэр.

Суукка туоһу быһыытынан ыҥырыллыбыт остолобуой үлэһитэ көрдөрүүтүгэр, К.А. уонна атын уолаттар буолан, мин оҕобун кырбыы сылдьалларын, арыгы испит туруктаахтарын бигэргэппитэ. Бу уолаттар дискотекаҕа куруук арыгылаан баран сылдьалларын эппитэ. Уолум хаанын сууйтарбыттарын, кэтэх аанынан таһаарбыттарын, кини арыгы испэтэҕин, кофе ылан испитин кэпсээбитэ. Оттон К.А. мин уолбун кырбаабатаҕын, биирдэ-иккитэ көннөрү охсубутун туһунан сымыйалыы турбута. Ону табаарыһа М.К. көрдөрүүтүгэр, К.А. чахчы охсуолуу, сиргэ охторон тэбиэлии сылдьарын көрбүтүн эппитэ. Оҕом бу кырбаммыта барыта судмедэкспертиза түмүгүнэн дакаастаммыта.

Алтынньы 22 күнүгэр буолбут түмүктүүр суукка прокурор 4 сылга усулуобунай миэрэнэн накаастыырга көрдөспүтэ. Оттон алтынньы 24 күнүгэр бириигэбэри ааҕыыга, судьуйа Н.П.Каратаева уолбун РФ Холуобунай кодексатын 30-с ыст. 1 чааһынан – 105-с ыст. 1 чааһынан буруйдааҕынан билинэргэ уонна 6 сылга кытаанах режимнээх холуонньаҕа көҥүлүн быһарга уурбута. Өссө К.А. туһатыгар 200 тыһ. солк. суумалаах моральнай хоромньу төлүүрү ирдээбитэ. Оччотугар бу К.А. салгыы дьону кырбыыра, дьон таҥаһын устан ылара, дьону түһэрэ сатыыра барыта көҥүл эбит диэн санааҕа кэллим. Силиэстийэ бара турар кэмигэр, от ыйын ортотун эргин, Орто-Сурт суолугар К.А. табаарыһын кытта мин уолбун эмиэ кырбаан турардаахтар. Бу киһи сайын уу носуоһун уорууга эмиэ уорбаланар. Тоҕо бу киһиэхэ туох да миэрэ ылыллыбатый? Буруйа накаастабыла суох хаалан иһэрий? Кини кими да тыыппакка сылдьыбыта буоллар, туох да айдаан буолуо суоҕа этэ.

Билигин мин саамай эрэнэрим диэн – СР Үрдүкү суута. Уолум кырбанан-атаҕастанан баран, алта сылга хаайыыга барара, өссө 200 тыһыынча төлүүрдээх хаалара – киһи өйүгэр баппат суол.

 

Сардаана Волкова,

Бүлүү".