Сахалыы тыллаах суруналыыстар бу кэпсэтииттэн туора турбатылар. Тоҕо диэтэххэ, бу иһэ-истээх уларытыы-тэлэритии саха суруналыыстыкатыттан саҕалаан, бүтүн норуот тылыгар дьайыаҕын сэрэйэбит.
Бүгүн "Аартык.ру" суруналыыс, поэт, суруйааччы Уххан Уйбаан санаатын истэр:
- Бэчээт структуратын тоҕо уларытан эрэллэрий?
- Бастакытынан, государствоттан араас хайысхаларынан, холдиннарынан толору үбүлэнэн олорор хаһыаттары кииннэммит биир сүрүҥҥэ, биир сиргэ - биир «Сахамедиа» холдиҥҥа түмүү таҕыста. Ол аата - ыытыллар идеологияны, политиканы, наадалаах информацияны биир сиринэн кииннэнэн тарҕатылларын ситиһии, ирдэбили, көрдөбүлү чопчу туруоруу. Информационнай монополияны өссө күүскэ олохтооһун буолар. Биһиги түбэлтэбитигэр президент Е.Борисовка түмүү. Киниэхэ «Ситим - медиа» кэтэх холдины эбэн кэбис. Атын да кэтэх хаһыаттары, интернет ресурсалары эмиэ тутан, тылга киллэрэн олорор.
Быыбардар чугаһаатылар. 2013 с. биһиги губернаторбыт быыбара буолара сабаҕаланар. Е Борисов доруобуйатын туругунан туораан биэриэ, бэйэтин киһитин анньыа диэн этэллэр. Губернатор буолуон баҕалаах элбэх. Быыбар буоллаҕына хаһыаттар, интернет медиалар суолталара, наадалара муҥутуурдук үрдүүр. Ол кэннитэн ыһаттаан да кэбиһиэхтэрин сөп. Атын көннөрү кэмҥэ, бэйэлэрин кыахтарын көрдөрбүттэри эрэ хаалларан хото үбүлүөхтэрин сөп. Кэлиҥҥи икки президеммитин Кавказтан төрүтээх улуу баайдар үбүлээн олордубуттара дииллэр. Билигин да кинилэр күүскэ кытталлара күүтүллэр диэн этэллэр.
Иккиһинэн, иһитиннэрэр-биллэрэр эйгэни (ИБЭ) приватизациялыырга табыгастаах оҥоруу, атыылыырга бэлэмнээһин барда.
Саха сирин баайын-дуолун үксүн атыылаан бүтэрдилэр, олохтоохторун уонно бырааптарын, сокуоннарын, Төрүт Сокуоҥҥа тиийэ кэлэр кэскилин барытын атыыламмыт дьокутааттар, президеннэр нөҥүө суйдаатылар. Саха сирин сырьевой холуонньаҕа кубулуппутара ыраатта. Приватизация ити салааҕа үксэ баран бүттэ. Саха сирэ бүтүннүү кэтэх бас билиигэ киирдэ. Атыылаабыт тойоттор онно тииһинэн хааллылар.
ИБЭ эмиэ, бу, биһиги сирбит баайын-дуолун баһылаабыттар уонна ону атыылаабытар, холуонньаҕа кубулуппутар илиилэригэр киириэҕэ. Кинилэр билигин былааска олороллор. Бэйэлэрин дьоннорун олордуохтара да турдаҕа.
Кэтэх хаһыаттар, интернет ресурсалар информация эйгэтигэр тугу эмэ туоккалааҕы дьайар кыахтаахтара, эмиэ 90 бырыһыаннара «хаһаайыннарын» булунан, былааһы утары саҥарбаппыт диэн тылларын биэрэн олороллор.
Кэтэх хаһыаттар, интернет ресурсалар информация эйгэтигэр тугу эмэ туоккалааҕы дьайар кыахтаахтара, эмиэ 90 бырыһыаннара «хаһаайыннарын» булунан, былааһы утары саҥарбаппыт диэн тылларын биэрэн олороллор.
- Сахалыы тыллаах хаһыаттар, сурунааллар бюджеттан эрэ үбүлэннэхтэринэ, тыыннара уһуон сөп дуо?
- ... Государствоттан үбүлэнээччилэр эрэ уһун тыыннаналлар диэтиҥ... Бэлэм харчыга бэлэм хааччыллыыга, бэлэм ыйыыга-кэрдиигэ, бэлэм хааччахха төһө баҕарар өр олоруллар буоллаҕа. Государствотан үбүлэнэр, кэлин бас билэр хаһаайыннарыттан үбүлэнэр сахалыы да хаһыатар, информационнай атын да ресурсалар уһуннук олоруохтара.
- ... Государствоттан үбүлэнээччилэр эрэ уһун тыыннаналлар диэтиҥ... Бэлэм харчыга бэлэм хааччыллыыга, бэлэм ыйыыга-кэрдиигэ, бэлэм хааччахха төһө баҕарар өр олоруллар буоллаҕа. Государствотан үбүлэнэр, кэлин бас билэр хаһаайыннарыттан үбүлэнэр сахалыы да хаһыатар, информационнай атын да ресурсалар уһуннук олоруохтара.
Кэтэх хаһыат былааһы утары туспа санааны, көҥүллүк этэригэр элбэх үп-харчы, киирсии-сууттаһыы эрэйиллэр. Ону туруулаһар үп-ас иккис өттүнэн политическай күүс, кыах наада.
Сакааһынан кылгас кэмҥэ олороллор.
Сакааһынан кылгас кэмҥэ олороллор.
Хоруйдаата Уххан,
28.11.2012.
***
Салгыы саха бэчээтин туһунан кэпсэтиигэ суруналыыстар Борис ПАВЛОВ, Иван УШНИЦКАЙ онтон да атыттар санааларын этиэхтэрэ.
***
Аартык.ру.
Комментарии