Эсен САЙДЫКУЛОВ “өйдөөбөтөх” уонна өһүргэммит...

Пятница, 25 Ноября 2016 15:44
Оцените материал
(5 голосов)
Соторутааҕыта, интернет-мессенджер көмөтүнэн, Зинаида АНТИПИНА – Сайаана Талбан киргизтэр түмсүүлэрин салайааччытыгар Эсен САЙДЫКУЛОВ аатыгар аһаҕас сурук суруйбута. Ол суругу “Аартык.ру” бэчээттээн дьон-сэргэ болҕомтотугар таһаарбыта.

Зинаида АНТИПИНА тоҕо, туохтан абарбытын эмиэ суруйан турабыт, хатылыы барбаппыт. Арай, элбэх оҕолоох тыа дьахтара оҕолору күүһүлээн хаайыыга киирэн баран эрдэ-сылла босхоломмут урдус туһунан туох хайҕабыллаах этиини этиэх этэй дии саныыбыт. Ама илэ өйдөөх киһи, ийэ, аҕа омугуттан тутулуга суох оннук баҕадьыларга таала кырыыламмакка, хаана хараарбакка?!

Сахалар тыйыс чыҥ кыһаан дойдуну бур-бур буруо таһааран сылаас тыынныахтарыттан ыла хаһан да икки атахтааҕы омугунан көрөн араарбыт аньыылара суоҕа. Элбэх учуонайдар, чинчийээччилэр, айанньыттар сахалар ыалдьытымсахтарын, аһыныгас санаалаахтарын, аччыктаабыты аһатар, тоҥмуту ириэрэр аламаҕай майгылаахтарын өрүү сөҕөн бэлиэтииллэрэ.

Итинник - киһиэхэ киһилии сыһыан, бастатан туран, сахалар төрүт өйдөбүллэриттэн, итэҕэллэриттэн тахсара. Норуот уус-уран тылынан айымньыларыгар киһи омугунан араарыллан буолбакка наар – иннинэн сирэйдээх, инчэҕэй эттээх, ириҥэ мэйиилээх ИККИ АТАХТААХ эрэ диэн быһаарыллан ойууланара. Киҥкиниир киэҥ халлаан, Улуу Куйаар уонна Сир Ийэ икки ардыгар – ИККИ АТАХТААХ (нуучча, саха, дьэбириэй диэн буолбакка)  эрэ баара. Онтон ордук хос быһаарыы, атааннаһыы суох. Ол иһин сахалар киһини КИҺИ быһыытынан сыаналыыллара, сыаналыыллар даҕаны.

“Омугумсуйуу”, “омугунан арааран абааһы көрүү” диэн иэҕэн буруйдуу сатааһынтан ол иһин улаханнык өһүргэнэбит. Итинник халы-мааргы ыар буруйдааһынтан норуот сүмэтэ-сүөгэйэ барыта кыргыллыбыта, көмүрүөтэ күдэҥҥэ көппүтэ. Ону өйдүүбүт, ол сырҕан баас буолан норуот генетическэй өйүгэр сүппэттии, этин-хаанын сааһыгар бүгүлэх буолан бүгэ, бигэ иҥэн сылдьар. Бастыҥнары барыларын бастарын быһа сотуу – хаалбыты үүрбэ сүөһүгэ кубулутуу ньымата.

Аан дойдуга норуоттар улуу көһүүлэрэ бара турар. Ону соруйан күөртүүр сэриилэр, суттар, сүтүүлэр, өлүүлэр биирдиилээн дьон харамаанын хаҥаталлар. Иҥсэ-обот мэнэгэйэ Илбис кыыһын иирдэр, Обот Уолун уһугуннарар.

Саха сирэ Россия судаарыстыбатын субъегын быһыытынан аана аһаҕас. Дойдубут сокуонун тутуһар, ытыктыыр, олохтоох хаһаайыттар сиэрдэрин-туомнарын, олохторун укулаатын уйгуурдубат дьону атыҥырыыр санаабыт суох. Бэйэбит да олохпут уустук, бэйэбит да урдустарбыт элбэхтэр өссө тастан кэлэн ол кэккэни хаҥаталларыгар хайдах боростуой дьон кыйаханыа суохтаахпытый?!  Ити сахаларга эрэ сыһыана суох. Ким баҕарар кини дьиэтигэр кэлбит ыалдьыттан киһилии сыһыаны эрэйэр. Үлэлээ, үөрэн, олоххун оҥоһун ол гынан баран сокуоммутун кэһимэ, бэйэ бодоҕун тардына сырыт. Бүттэ. Онтон ордугу ким да ирдээбэт.

Зинаида АНТИПИНА-Санаайа Талбан киргизтэр общиналарын салайааччытын аатыгар  суругар эмиэ инньэ диэн этэр. Эсен САЙДЫКУЛОВ республикаҕа биллэр киһи. Опера уонна балет театрыгар киһилии үлэлээн-хамсаан барбытыгар сахалар махтанан дьиэлээн-уоттаан, манньалаан, “Саха Республикатын үтүөлээх артыыһа” ааты кытары иҥэрбиппит. Бу киһи 20-ттэн тахса сылы быһа, манна кэлбит киргизтэр общиналарын тэрийэн, салайан олорбута.

Санаайа Талбан суругун бэчээттээн баран “Аартык.ру” САЙДЫКУЛОВТЫЫН төлөппүөнүнэн кэпсэтэ сырытта:

-          Эсен Какалиевич, дорообо.

-          Дорообо.

-          Зинаида АНТИПИНА суругун аахтыҥ дуо?

-          Наһаа дьикти (странная) да дьахтар! Мин итиннэ туох сыһыаннаах буолан миэхэ суруйда?! Туох баар Саха сиригэр кэлбит киргизтэр араас буоллахтарын аайы мин тоҕо эппиэттиэхтээхпиний?!

-          Община салайааччыта буолбатаххын дуо?

-          Икки сыл буолла председателлээн бүппүтүм.

-          Община сабыдыала суох киргизтэр Саха сиригэр кэлэллэр дуо?

-          Оннук буолумуна! Мин барыларын аҕалтаабытым дуо?!

-          Билигин ким общинаны салайарый?

-          Ээ, биир киһини бэйэм оннугар хаалларбытым да... хайдах эрэ киһи...

-          Кимий?

-          Байгутуев...

(Байгутуев Данияр Аскерович - ред. быһаарыыта).

-          Тоҕо “хайдах эрэ” (неадекват) диигин?

-          Бэчээккэ эппэппин... Сотору уларытыахпыт, атын киһини туруоруохпут.

-          Санаайа Талбан эйигин Тааттаҕа ыҥырбыт диэбиттэрэ. Тиийэҕин дуо?

-          Тоҕо эмиэ?

-          Саха сирин историятын, култууратын билиһиннэриэм, көрдөрүөм, кэпсиэм диэбит дииллэрэ.

-          Мин ойоҕум – саха. Саха култууратын уруккуттан билэбин. Бу “Ассамблея народов” сотору Бүлүүгэ баран эрэр. Онно киргизтэр ааттарыттан бэрэстэбиитэл буолан бараары сылдьабын.

-          Оттон ити "Центр по противодействию экстремизма" уоргаҥҥа киргиз киһитэ үлэлиир диэбит дии?

-          Билэбин ол киһини. Үчүгэй, сокуону тутуһар, сокуон иһинэн үлэлиир киһи. АНТИПИНАНЫ доппуруостаабыт диэн истибитим.

 

***

Итинник хабааннаах кэпсэтии таҕыста.

Саха сиригэр Киргизияттэн 25 тыһыынча киһи баар дииллэр. Онтон сорохторо Россия гражданнара докумуоннаахтар. Миграционнай сулууспа хам-хаадьаа сыл түмүгүнэн иһитиннэрии таһаарар. Онно миграннартан саамай элбэх буруйу Киргизия гражданнара оҥороллор, ол бырыһыана уонна ахсаана сыллата үрдээн иһэр диэн бэлиэтииллэр. 

Ханнык баҕарар омук ылбычча күргүөмүнэн билбэт сиригэр көһөн кэлбэт. Син биир онно баар общиналарын информациятынан, община көмөтүнэн кэлэн олоҕун-дьаһаҕын тэринэр буолуохтаах.  Общиналар биир дойдулаахтарын иннигэр булгуччу эппиэтинэһи сүгүөхтээхтэр. Ким-ханнык майгылаах, дьарыктаах кэлэрин биһигиннээҕэр кинилэр ордук билэллэр. Бэйэ дьонун дьарыйыытын ордук ылыналлара өйдөнөр. Онон общественность, былаас, быраабы араҥаччылыыр уорганнар өттүлэриттэн община салайааччыларын иннигэр улахан ирдэбил туруохтаах.  Биһиги дойдуга криминализация онто да суох элбэх, онно эбилик буолар миграннар дьарылыннахтарына сатанар. Бастатан туран, бэйэлэрин общиналарын иһигэр бэрээдэктэниэхтээхтэр. “Билбэппин, мин дьыалам буолбатах” диэн куйбарытыы, эппиэтинэстэн куотуу ылыныллыбат.

***

Aartyk.Ru

 

 

 

Комментарии 

#1
Кубулгата бэрт 25.11.2016 16:38
Бу багайы куотуна сатаан сурдээх дии.
Председателлээн буппут курдук кэпсиир да, сана киЬини кини туруорбут уЬу, ессе туохтан-эрэ кыыЬыран, сотору устан кэбиЬиэхтээх уЬу.
Ол аата обшинаны кини билигин да дьаЬайан олорор эбит.
Киргизтэрин кыайан дьаЬайбат курдук туттар ээ ессе.
#2
охоноос 25.11.2016 16:40
Бинньиигинтэн эмиэ ыйытыҥ. Дьиҥнээх бэрэсэдээтэл кини дииллэр дии.
#3
Мастахский 25.11.2016 17:18
Куhун Крестьянскай рынокка учебниктар ярмаларкаларыга р айдаан эмиэ. Атын дойду гражданкалара киhини итинник открыто при людях кырбыыллара эмиэ то5о эрэ сурдээх этэ
#4
Омук 25.11.2016 17:22
Районные (улусные) землячества - диаспоры среди якутов сильно развиты и это понятно и приемлимо. По позиции автора статьи руководители землячеств тоже должны подвергаться объективной критике и соответственно ответственности когда их земляки совершают преступления а этого у нас нет. Так что прежде чем критиковать других надо все таки, наверное начинать с себя любимого.
#5
Соло 25.11.2016 17:36
Куотуна сатыыра өтө көстөр. Сэниирдик кэпсэтэр курдук. Община күлүк дъаһайааччыта, пинигин буолуон сөп. Үбү харчыны кини тутара буолуо.
Сахалары кытары уурууласпыт даҕаны сахалыы билэрэ дуу?
Мусульман итэҕэллээҕэ дуу?
Өҥөс көрдөххө халбан уонна түөрэн киһи эбит.
#6
Саха дьоно 25.11.2016 18:02
Саамай сөп этиилэри этэгит ити омуктар олус наглай,хаччы дьиэбит дьон уонна культура дьиэни билбэттэр!!!Пин игин уопсайынан хаччыга охтубут Саха дьиэххэ сөбө ду или Кыргыз!?
#7
Даайа 25.11.2016 19:57
Омук, сахалыы билльлэ баар?
#8
Лукетрин 26.11.2016 18:57
25 тыьыынча киргиз диэн олус элбэх дии. Ити омуктар улэ миэстэтин бегену ылан олороллор. Сотору байаннар оголорбутун хамначчыт оцостон бараллара буолуо. Мэрия руководствота туох эрэ дьаьал ылыан наада. Киргизтэр туох баар строительной, овощной, пищевой, бытовой бизнескэ барытыгар киирдилэр. Миграннарга кецул биэрэр быраабылланы ессе хаттаан керен, бобсор сокуон таьаарыахха наада.
#9
отк 26.11.2016 20:48
Сопко этэгин, но мэрия итини барытын кыайан хонтуруоллуо дуо, гордепутаттар тугу эмэ ылыныа этилэр да илиилэрэ кылгас эмиэ экстремизм диэн буолуо турдага! Уксэ да нелегальнай улэлииллэрэ биллэр контроль нада да биир пинининнэ эрийдилэр да кини кэргэнин типа улэтин дтоно буолар уьу диэн истибитим, сымыйа регистрацияламм атах лицензия инин таах онорон ылаллар уьу от киргизтэрбит! Хата бэккэ! А мы рот разинули!
#10
МастахскийБАЛ 27.11.2016 18:16
Санк-Петербурга онноо5ор Невскай проспекка бары кафелар, остолубуойдар, копейкалар барыта ближнэй Зарубежье, торговай сыантырдарга техулэhиттэрэ барыта эмиэ. Туристара эрэ барыта кытайдар. Нам некуда деться. Сахалар аргылааман,дьыа ланан дьарыктанын! Киргизтэр дойдуларыгар политически наада буолла5ына сурдээх активнайдар, казахтар биhиги курдук политически спокойнайдар. Казахтары ынырыаххайын
#11
иаков 28.11.2016 00:00
Эhиги туоттаах Пинигини тыыттыгыт? Сахалар итак азыйахпыт, баар суох киhибитин сиилээн бутун
#12
Кирбии 30.11.2016 22:35
Сахалар т.е.аташканнар бэйэ5ит тобо5утугэр ытыарбыккыт.90- сыл.кэлбиттэр наьаа куьа5ан майгылаах этилэр.Хата улахамсыктара диэн.Со5уруу рн-га кинилэри кутуруктарын эрийэн биэрэллэр.Ким да киэбирбэт.
#13
я 03.12.2016 21:04
Киргизтэри Пинигин крышалаан олорор
#14
Дьээдьинкэ 05.12.2016 14:48
Ол аата эhиги эмиэ дьон эппитинэн сылдьар дьоннут да? Халаан диэтэхтэринэ халыыгыт, ууга туhун диэтэхтэринэ туhэ5ит дуо?
Бу Санаайа о5олуу ейдеех-санаалаа х киhи эбит.

Добавить комментарий

Защитный код
Обновить

Aartyk.ru