Кэлэн иһэр Оҕо көмүскэлин күнүнэн, үөрэх дьыла түмүктэнэн эрэринэн көмүс чыычаахтарбытын барыгытын эҕэрдэлиибит уонна төрөппүттэргэ туһаайан атыыга баар оҕо кинигэлэрин санатабыт. Ханнык баҕарар төрөппүт оҕото дэгиттэр сайдыылаах, элбэх билиилээх-көрүүлээх, биир саастыылаахтарыттан хаалсыбакка сытыы-хотуу, иҥнэн-толлон турбакка чобуо буола улаатыан баҕарар. Биһиги оҕолорбутугар төһө кыһаллабыт, кинилэри кыра эрдэхтэриттэн дьарыктыыбыт даҕаны, соччонон оҕо сайдыылаах буоларын ким да мэлдьэспэт. Оҕо кыра эрдэҕиттэн төрөөбүт тылынан санаатын сатаан этэр, кинигэни сөбүлээн ааҕар, ис хоһоонун өйдүүр, умсугуйар буоллаҕына, кэлин сурукка-бичиккэ, үөрэххэ да сыһыана оннук буолар.

Оҕоҕо кинигэҕэ интэриэһи үөскэтиини отой кырачаан эрдэҕиттэн саҕалыыбыт. Онуоха саҥа саҥарарга үөрэнэн эрэр быыкаа оҕо кыыллар саҥаларын истэн үтүктэр буоларыгар «Ханнык кыыллары билэҕин?» диэн сериябыт тахсыбыта. Кинигэ илиигэ кэтиллэр сымнаҕас оонньуурдаах, ону таһынан кыыллар саҥаларын үтүктэр кунуопкалаах. Кинигэбит батарыайанан барар. Холобур, бу «Дорообо, мин кулунчукпун» диэн кинигэҕэ илиигэ кэтиллэр сымнаҕас кулунчук  оонньуур айаҕын атан саҥарар, кини куоска оҕотун, ыт оҕотун, кыһыл тараахтаах бөтүүкчээни, ходуһаҕа мэччийэ сылдьар ынаҕы, хойуу түүлээх бараны кытта билсэр уонна доҕордоһор. Холобур, оҕо ханнык кыыл ойуутун баттыыр да кинигэ ол кыыл саҥатынан саҥарар.

Бу серияҕа «Дорообо, мин бегемоппун», «Дорообо, мин баабыр оҕотобун», «Дорообо, мин эһэчээммин» диэн, кыыллары бөлөҕүнэн араартаан, барыта 4 кинигэ киирдэ.

Кырачааннарга аналлаах өссө биир кэрэхсэбиллээх «Сыһыар, оонньоо» сериябытыгар  «Биһиги тиэргэммит «уонна «Ырыых-ыраах Джунглига» икки кинигэ киирдэ. Бу кинигэлэр эмиэ батарыайанан бараллар, кыыллар саҥаларын үтүктэллэр. Кинигэ кыыллар ханна олороллорун, утуйалларын, тугу аһыылларын туһунан быһаарыылаах, сэргэх хартыыналардаах, уустуга суох хоһооннордоох.

Остуоруйата суох оҕо саас диэн суох. Оҕо барыта остуоруйаны истэрин сөбүлүүр. Остуоруйа алыптаах эйгэтигэр убаммыт оҕо бэйэтин дьоруой миэстэтигэр туруоран көрөр, остуоруйа дьоруойун кэрэхсэбиллээх уобараһыгар маарынныы сатыыр, кини үчүгэй майгытын-эйэҕэһин, кырдьыксытын, туохтан да чаҕыйбатын бэйэтин күннээҕи олоҕор куопуйалыыр. «Саха остуоруйатын аптаах холбуката» диэн сахалыы уонна нууччалыы икки тылынан бэчээттэммит дьэрэкээн ойуулаах кинигэҕэ нууччалыы да, сахалыы да тылынан саҥарар оҕоҕо төрөппүт остуоруйаны булан кэпсиир кыахтаах. Манна хамсыыр-харамай, араас кыыллар уонна көтөрдөр тустарынан көрдөөх, дьиктилээх, алыптаах саха остуоруйалара киирдилэр. Остуоруйалар оҕону үтүөҕэ, кырдьыксыт буоларга, кэрэни кэрэхсииргэ үөрэтэллэр. Остуоруйаны ааҕар оҕо тыла-өһө байар, өйө тобуллаҕас буолар, эридьиэстээн толкуйдуур дьоҕура, фантазията сайдар.

Оттон бэйэлэрэ сатаан ааҕар оҕолорго анаан төрөппүттэр «Оҕо литературатын Антологията» диэн кинигэни атыылаһыаххытын сөп. Саха сиригэр олохтоох норуоттар суруйааччылара бары кэриэтэ оҕолорго аналлаах айымньылаахтар. Олортон бастыҥнарын түмэн, сааһылаан, «Бичик» кинигэ кыһата бу «Оҕо литературатын Антологиятын» оҥорбута. Онон, оҕолор биир хомуурунньуктан элбэх суруйааччы айымньытын билсэр кыахтаннылар. Антологияҕа эбэлэр-эһэлэр, ийэлэр-аҕалар кыра сылдьан таптаан аахпыт айымньылара, ону сэргэ билиҥҥи суруйааччылар аныгы  оҕоҕо анаан суруйбут айымньылара эмиэ киирбиттэр. 

 

Доҕоттоор, «Саҥарар хайа» ханна баарын эһиги билэргит буолаарай? Саха сирин «Сангаар» диэн шахтерскай бөһүөлэгэ «саҥарар» диэн тылтан тахсыбыт эбит. Бу нууччалыы тылынан тахсыбыт «Жизнь и приключения Ваньки Быкова на Говорящей Горе» диэн кинигэҕэ ааптар, талааннаах прозаик Иван Иннокеньев Сангаарга төрөөбүт кыракый уолчаан дьикти, эриэккэс оҕо сааһын, кини өйүн-санаатын уларыйыытын, табаарыстарын кытта мүччүргэннээх сырыыларын туһунан кэпсиир.  Айымньы ис хоһооно ааптар бэйэтин тус олоҕуттан, оҕо сааһыттан ылыллыбыт.

Эһиги оҕолоргут кыра эрдэхтэн кинигэни ааҕар буоллахтарына , оскуолаҕа мэлдьи үчүгэйдик үөрэниэхтэрэ, тылы, бэйэлэрэ да билбэттэринэн, алҕаһа суох таба саҥарар, суруйар буолуохтара. Кинигэни ааҕар оҕо хаһан да чуҥкуйбат, кинигэ өрүү аралдьытыа, соҕотох буоллаҕына –доҕоттордоох курдук сананыа.

Күндү кинигэни таптааччыларбыт, «Бичик» маҕаһыыннара Дьокуускай куоракка Бэчээт дьиэтин бастакы этээһигэр, Ленин Проспегын 9 №-дээх дьиэтигэр, маҕаһыыммыт «Киин» кинотеатр ойоҕоһугар саҥа  тутуллубут  Профсойуустар дьиэлэригэр бастакы этээскэ, оттон улуус кииннэригэр-Аллараа Бэстээх бүһүөлэгэр, Ньурба куоратыгар, Сунтаар сэлиэнньэтигэр, Ытык Күөлгэ баалларын санатабыт.

Кинигэни ааҕыҥ, билиигитин кэҥэтиҥ.

  ***
Светлана ТИМОФЕЕВА,
"Бичик" НКК пресс-сулууспата.