-          Кэмитиэт бэрэссэдээтэлинэн алтынньы 6-гар талыллыбытым.

-          Талыллыбытыҥ дуу, анаммытыҥ дуу?

-          II-c уочараттаах сессияҕа норуот депутаттара куоластаан талбыттара.

-          Сорох депутаттар бастайааннай кэмитиэккэ үлэлиир ыарахан эбит диэн саҥаралларын истэбин. Эн, дуоһунаскын төһө ыарырҕаттыҥ?

-          Мин аҕыс сыл тутууга маастарынан, прорабынан, старшай прорабынан үлэлээбитим. Онтон тутуу тэрилтэтэ тэриммитим. 2003-2011 сс. Мэҥэ Хаҥаласка улуус Сүбэтигэр субуруччу икки болдьох депутатынан талыллан, эмиэ Тутуу уонна ОДьКХ кэмитиэтин салайбытым. Президент Е.А.БОРИСОВ ыйааҕынан икки сыл Тутуу миниистирин 1-кы солбуйааччыт дуоһунаһыгар ананан үлэлээбитим. Барыта тутууга уонна ОДьКХ систиэмэтигэр 28 сыл үлэлээбит уопуттаахпын. Онон үлэлииргэ бэлэмнээхпин диэххэ сөп.

-          Дьон сылдьар аҕай эбит дии. Дьону кытары төһө өйдөһөҕүн?

-          Оҕо эрдэхпиттэн кырдьаҕас дьону кытары тапсан кэпсэтэбин. Дьону кытары кэпсэтэргэ  салайар үлэҕэ үлэлээбитим элбэххэ үөрэттэ. Онон дьону кытары түргэнник биир тыл булабын, өйдөһөбүн.  

-          Сарсын, ахсынньы 5-гэр Ил Түмэн уочараттаах мунньаҕа буолар.

-          4-с уочараттаах сессиябыт буолар. Сүрүн боппуруос – 2014 сыллаах бюджет туһунан сокуон барылын бигэргэтии.

-          Туох эмэ, киһи кэпсиирин курдук, ханнык эмэ сокуон барылын эһиги кэмитиэккит оҥордо дуо?

-          Бастакы ааҕыыга бюджет уопсай оҥкулун ылыммыппыт. Онтон иккис ааҕыы иннигэр, регламент быһыытынан, хас биирдии депутат ханнык эмэ сокуон барылын көҕүлээн бэйэтин кэмитиэтигэр түһэриэхтээх. Ону кэмитиэт көрөн бигэргэтэр. Бастакытынан, 2014 бюджет барылыгар, биһиги депутаттарбыт этиилэринэн, “Үтүө дьыала” хамсааһын үбүлээһинин улаатыннарар туһунан уларытыы киллэрдибит. Ону таһынан, биһиги кэмитиэппит икки Саха республикатын сокуонун барылын бэлэмнээн сессияҕа киллэрдэ.

-          Кэмитиэтиҥ хас чилиэннээҕий?

-          15-пит.

-          Депутаттар кэмитиэт мунньаҕар сылдьаллар дуо?

-          Регламент быһыытынан даҕаны депутат мунньахха сылдьыахтаах.

-          Бары “ньыгылларгыт”?

-          Суо-ох, коммунистар да бааллар, “сиэрдээхтэр” да бааллар, партията да суох киһилээхпит.

-          Сорох депутаттар кэмитиэт мунньахтарыгар сылдьыбакка буолан баран сессияҕа “уһуктааччылар”.

-          Сессия иннигэр публичнай истии, парламент чааһа, сөбүлэҥ хамыыһыйа, кэмитиэт иһинээҕи мунньах хаста эмэ буолар. Сүрдээх элбэх сытыы быһаарсыылар, киирсиилэр тахсаллар. Сүнньүнэн сессия иннинээҕи мунньахтарга боппуруос быһаарыллар.  Сессияҕа боппуруос ситэн-хотон, илдьиритиллэн бигэргэтиллэ эрэ тиийэр. Ону биир да мунньахха сылдьыбакка буолан баран сессияҕа кэлэн ыйыталаһа, сураһа олорооччу биир эмэ баар буолар.

-          Биир өттүнэн, политик – публичнай киһи, онон публикаҕа оонньуур кини үлэтин сорҕото эбээт.

-          Ээ, биһиги тутааччылар аҕыйахтык саҥарар, элбэхтик үлэлиир дьоммут... Дьоҥҥо эрэ билиннэрбин диэн саҥарары сатаабаппын да, сөбүлээбэппин да...

-          Тутааччылар “на могучем и обидном” ордук саҥарары сатыыллара буолуо.

-          Тутааччы наада буоллаҕына аҕыйахтык уонна күүскэ этиэн сөп...

-          “Генералитет” Ил Түмэҥҥэ киирэрэ сыыһа, тустаах үлэлэрин толорбокко быыбардыы сылдьаллар”... Эн санааҥ?

-          Мин сөбүлэспэппин. Депутат мандата кинилэр үлэлэригэр мэһэйдиэхтээҕэр көмөлөһөр дии саныыбын.  

-          Кыстыгы этэҥҥэ туоруохпут?

-          “ЕР” фракциятын салайааччытын “СР ОДьКХ” ГУТ Ноговицыны этэр буоллаххына, кини депутат буолан үлэтигэр мэһэйдэтэр дии санаабаппын. Кыстыгы этэҥҥэ туоруурга балайда үлэ барда. Онон билигин республика кыһыны этэҥҥэ туоруохтаах. Ас-үөл, уматык, мас наадалаах кээмэйинэн улуустарга тиийдэ. Олох-дьаһах, энергетикэ тэрилтэлэрэ кэминэн үлэлии олороллор.  

-          Салгыы депутат быһыытынан тугу туоруорсар былааннаахын?

-          Бастатан туран, хоту улуустарга чэпчэки ыйааһыннаах каркастаах объектары тутууну көҕүлүөхпүт. Быйыл биһиги тыл көтөхпүппүтүн Правительство өйөөн, Аллараа Халыма Андрюшкинотыгар 16 квартиралаах олорор дьиэ уонна Мэҥэ Хаҥалас Томторугар 80 миэстэлээх оскуола тутуллан үлэҕэ киириэхтээх. Иккиэн экспериментальнай бырайыактар. Бу бырайыактары үөрэтэн, итэҕэһин-быһаҕаһын көннөрөн, технологиятын сайыннаран биэриэхпит. Биһиги социальнай объектары тутар орускуоппут аныгы  технологияны туһаннахха, лаппа аччыан сөп. АХШ уонна Аляскаҕа, Кандаҕа, Скандинавияҕа бу этэр технологиянан дьиэ бөҕөтүн туталлар.

-          Ити технологияны республика үрдүнэн тарҕатыахха наада?

-          Бастатан туран, тэйиччи сытар, суола-ииһэ уустук улуустарга туһаныахха  наада. Улуустарга, миэстэтигэр туох тутуу матырыйаала оҥоһуллуон сөбүн барытын үөрэтэн, онно үрдүгэр оҥоруох тустаахпыт.   Оччотугар объект тутуллар да сыаната чэпчиэ уонна дьон үлэнэн хааччыллыа.

 ***