-         Киһи кыһыйара баар, биһигини (“ньыгыллары” – аапт.) наар ыыстаан  компанейщина оҥостон тахсаллар. Норуокка “куһаҕан партия” диэн соҥнуу сатыыллар. Бүтэһигэр “туох ааттаах куһаҕан дьоммутуй” диэн итэҕэс сананаары гынныбыт. Мин Өлүөхүмэҕэ 75 бырыһыаны ылан депутат буолбутум. “Ньыгыл” баартыйаҕа  65 бырыһыан киһи куоластаабыта. Өлүөхүмэ улууһун баһылыгар, “ньыгыл” чилиэнигэр 83 бырыһыаны быыбардааччы куоластаабыта. Бу бачча элбэх киһи тугуй, сыыспыттар дуо?! Бэйэлэрэ тугу да гыналлара суох, мээнэ куолулуу-куолулуу сылдьар дьон үөҕэллэр.  Саатар үлэһит дьон үөҕэллэрэ эбитэ буоллар мин өйдүөм этэ. Тугу да үлэлээбэттэр, тугу эрэ мээнэ гыналлар уонна кэлэн сирэйэ-хараҕа суох дуоһунас туһугар “ньыгыллары” үөҕэн тахсаллар. Ол иһин ити харбыт пластинкаҕытын уларытыҥ диибин. Оччоҕо син баҕар 20-лии бырыһыаны ылыах этилэрэ буолуо, “ырыаларын” уларыттахтарына. Патефоҥҥутун уларытыҥ диэн соруйан эттим ити. Саҥа үйэҕэ саҥа дьон кэлэн үлэлиэхтэрин наада, оччоҕо куолас ылыахтара. Ол туһунан эмиэ толкуйдуохтарын наада. Хайдах хас сырыы аайы 70-ча, 80-ча саастаах дьон парламеҥҥа олоруохтарай?! 21-с үйэҕэ саамай күннэригэр сылдьар 40-50 саастаах дьон үлэлиэхтээхтэр, ону былыргы үйэтинээҕи дьоннор туормас буола сылдьаллар.

- Коммунистарга да “сиэрдээхтэргэ” да инньэ диэтим. Таайтаран эппитим да буоллар, дьоннор өйдөөбүттэрэ буолуо.

- “Гражданскай платформа” дии-дии ити Владимир Юрьевич (Федоров – аапт.) наһаалыыр. Итинник бас-баттах тыллаһарын тохтотуохха наада. Кэнники ылсан барыахпыт! Кини эрэ үчүгэй буолара сыыһа буоллаҕа дии. Дьиҥнээх албын-түөкүн ити сылдьар, кини бэйэтэ!

- Суруй оттон, кырдьык, итинник гынар ди! Партияттан партияҕа көһө сылдьар киһи хаһан баҕарар  ыарахан түгэн үөскээтэҕинэ баран хаалар. Уонна бу бэҕэһээҥҥи партиятын дэлби үөҕэн кэбиһэр. Бу куһаҕан, оннук гыныа суохтаах. “Мин партия иһин-хоойун билэбин, онно үлэлии сылдьыбытым, куһаҕан этибит”, - диэтэ буолбат дуо?! Наһаа бэркэ билэбин диэтэ дии! Оттон мин тоҕо эрэ итини билбэппин дии! Мин бу партияҕа өр үлэлээтим. Хаһан да, “административнай ресурс” диэни туһамматаҕым. Кэнэҕэс да туһанар санаам суох. Атыттар да оннугу туһаммыттарын өйдөөбөппүн. Көрбөтөҕүм,  көрбөппүн даҕаны. Быыбарга миэхэ “ыалдьан” албыннаабыттарын да өйдөөбөппүн. Дьон куолаһын бэйэтэ быһааран кимиэхэ эрэ куоластыыр. Уорбуппун да өйдөөбөппүн.

- Суох, оннук көстүбэт ээ! “Административнай ресурса” диэн остуол үөһээ сытар бүлүүдэ буоллаҕа дии. Оннук баара буоллар мин көрүөм этэ буоллаҕа. Ону суох – көстүбэт! ФЕДОРОВ куорат мээригэр хотторон баран дьону үөхпүтэ дии. Хайдах сырыы аайы дьону үөҕэ сылдьыахха сөбүй?! Сыыһа буоллаҕа дии... “Албынньык” диир киһи бэйэтэ албын. Дьону уоруйахтыыр киһи бэйэтэ уоруйах. Бэйэтин ис дууһатын ити этэр.

- Артемьевка (КПРФ, Георгий Михайлович – аапт.) мин куруутун этэбин: эһиги тоҕо наар “ЕР”  хайаан да, биһигиттэн куоласпытын уоруоҕа диэн этэҕитий диэн. Ол хаһан эрэ эһиги бэйэҕит уора сылдьыбыт буолаҥҥыт инньэ диэн этэргит буолуо диибин. Өһүргэнэллэр. Ону хайыаххыный... Быыбар биэтэгиттэн устан кэбиһиэхтэрэ дииллэр. Ким да кинилэри сойуолуу сылдьан уста сылдьарын көрбөтөҕүм. Эрдэттэн оҥорон көрөн буруйдуу сылдьаллар. Ити Александр ГАВРИЛЬЕВ тыла. Баччааҥҥа диэри уһуллубакка, өссө V-с созывка депутаттыы бараары сылдьар дии! Сырыы аайы “дьэ бу миигин устан эрэллэр, атаҕастаан, сиэн-аһаан бүтэрдилэр” диэн дьону куттуур. Уонна тоҕо эрэ 20 сылы быһа депутаттыы сылдьар дии. 20 сылы быһа кинини “сииллэр”, 20 сылы быһа кинини “устан” бүтэрбэттэр. Кыайан өйдөөбөппүн...

- Сунтаар аксакаллара: “Дойдугуттан наһаа тэлэһийэн хааллыҥ, дойдулаах куобах”... ээ туох дииллэрий? “Ойуурдаах куобах ойууругар төннөр, дойдулаах киһи дойдутугар төннөр. Онон дойдугар үлэлиэххин наада” диэн этэ сылдьыбыттара. Ону улууспар тиийэн, дьону кытары көрсөн, кэпсэтэн баран  саҥа толкуйданан эрдэхпинэ, өлүөхүмэлэр быһа түһэн: “Биһиэхэ тылгын биэрбитиҥ, иккис быыбарга барарабар бу манна кэлэбин диэн, онон кэлэн үлэлиэххин наада, Сунтаарга барар буоллаххына, киһитэ бэлэмнээн баран биирдэ бар”, - диэн.

- Ону сибилигин уулуссаттан ылан кими бэлэмниэхпиний? Өссө балаҕан ыйыгар,  8-ка талыллыахпын наада. Дьэ, сол кэнниттэн, талыллар күннээх буоллахпына, биллэн турар,  кими эмэ бэлэмниэм. Аһаҕастык эттэххэ, аҕыйах дьон аата бэлиэр баар.

- “Нижнеленскэйгэ”, билигин, этэргэ дылы “санация” бара турар. Сотору бүтүөхтээх. Уонча күнүнэн туох баар иэһи-күүһү барытын сабыахтаахпыт. Хамнаска биһиги биир да кэппиэйэкэ иэспит суох. “Нижнеленскэйгэ” хамнаһы балтаараа төгүл кэриҥэ элбэттим.  Былааны эмиэ икки төгүл кэриҥэ үрдэппитим. 2012 сылы 2 миллиард солкуобай итэҕэстээх саппыт буоллахпытына, субу сылга 1 млрд 600 мөл. солкуобай ыраас барыстаах көрсүөхпүт!

- Биһиги оннук үлэлиибит.

- Ахсаанын аахпатаҕым. Мин менеджмеҥҥэ тута эппитим, чуолаан эһиги куһаҕан үлэҕититтэн тэрилтэ мөлтөх туруктаммыта, ол иһин мин эһигини кытары үлэлиир санаам суох диэн. Онон кинилэр бары сэрэтиллибиттэрэ. Штат сарбыллыыта барыта сокуон быһыытынан бара турар. Сыл анараа өттүгэр, мин дьону сэрэппитим. Ыллым да саҕаларыттан тутан таһырдьа анньыталаабатаҕым. Сыл аҥаардааҕы орто хамнастара төлөнөр. Республика биир улахан, бюджеты толоруохтаах тэрилтэтин моҥкуруукка диэри тиэрдибиттэрэ куһаҕан. Итинник буолуо суохтаах этэ.

***